Programma 7: Provinciefinanciën

De raming van het provinciefonds voor onze provincie is gebaseerd op de meicirculaire 2026 van het rijk. Deze raming bestaat deels uit de algemene uitkering en deels uit zogenoemde decentralisatie-uitkeringen. Deze laatste uitkeringen worden voor een bepaald doel aan de provincie toegekend.

In onderstaande tabel is aangegeven hoe de raming van het provinciefonds is opgebouwd. Bij het ontvangen van een decentralisatie uitkering wordt deze, voor zover nodig, daarna in het juiste bestedingsritme in de begroting opgenomen.

In paragraaf 3.2 - Financieel kader Begroting zijn de ontwikkelingen van de baten uit het provinciefonds nader toegelicht.

Provinciale Staten is op 30 juni 2026 geïnformeerd over een IPO voorstel nieuw verdeelmodel provinciefonds. Na een tussenstap in 2026 ligt er een definitief voorstel voor een nieuwe verdeling. De fondsbeheerders zijn akkoord met het IPO voorstel, de vertaling van het nieuwe verdeelmodel inclusief het zogenaamde ingroeipad, zal plaatsvinden in de septembercirculaire provinciefonds 2026. 

De raming van de opcenten is gebaseerd op de opgave van de belastingdienst van het wagenpark per 1-1-2026 waarover belasting wordt geheven. Gezien de correcties in 2025 van de afdracht opbrengst motorrijtuigenbelasting ramen wij 95% van de verwachte berekening van de opbrengst voor 2026 en verder in de begroting. Op basis van de werkelijke maandelijkse afdracht wordt de raming indien nodig bijgesteld. 

Het rijk stelt jaarlijks het maximale niveau van de opcenten heffing vast. Het verschil tussen dit maximale tarief en het feitelijk door de provincie gehanteerde tarief voor de opcenten bepaalt de zogenoemde onbenutte belastingcapaciteit. Voor onze provincie bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit in 2027 circa € 49,1 mln.

De samenstelling van de opcenten inclusief een nadere toelichting is opgenomen in paragraaf 1 Provinciale heffingen. 

De provincie Fryslân neemt deel in het aandelenkapitaal van een aantal bedrijven. In onderstaand overzicht is het geraamde dividend weergegeven.

Toelichting
Het dividend van Alliander is vanwege de grote investeringen in de elektriciteitsnetten vanaf boekjaar 2024 voorzien van een maximum van € 100 mln. dat vanaf 2026 zal worden geïndexeerd. Hierdoor wordt voorkomen dat dividenduitkeringen van Alliander te hoog worden, terwijl de kosten voor de eindgebruikers oplopen. Dat is maatschappelijk niet uitlegbaar. De provincie heeft op basis hiervan de verwachte dividenden begroot. 

Voor het rendement (rente en dividend Fryslân Hurde Wyn) heeft PS het besluit genomen dat jaarlijks € 1 mln. toegevoegd wordt aan de reserve afwaardering aandelenkapitaal Windpark, € 1,67 mln. gaat naar stimulering duurzaamheid (beleidsveld 4.4), € 1,67 mln. gaat naar ambitieagenda IJsselmeergebied (beleidsveld 4.2) en € 1,67 mln. wordt toegevoegd aan het begrotingssaldo. De meeropbrengst boven de € 6 mln. gaat vanaf 1 augustus 2023 (nieuw bestuursakkoord) eveneens naar het begrotingssaldo.

In de onderstaande tabel worden de rentebaten en –lasten van de financiering van de provinciale uitgaven weergegeven voor 2026-2030.

In paragraaf 4 Financiering en beleggingen wordt een toelichting gegeven op deze baten en lasten.

Toelichting
De rentebaten kort zijn de rentebaten over het bij de schatkist ondergebrachte vermogen in rekening courant. De rentebaten lang betreft de rentebate over het Hybride kapitaal van € 50 mln. dat aan de Nederlandse Waterschapsbank (NWB) is verstrekt. 

De rentetoerekening aan vaste activa betreft zowel het Investeringskrediet Grondaankopen (IKG) als de Strategische Grond Voorraad (SGV). De rentebaten op verstrekte geldlening betreffen de verstrekte leningen aan de deelnemingen Alliander en Windpark Fryslân.

Taakvrijheid
Het als GS voorwaardelijk opgenomen Breed Cofinancieringsbudget wordt op projectbasis ingezet voor met name cofinanciering van het EFRO-EZ, IKW-Waddenfonds en GLB/NSP programma. Deze projecten vallen  in de categorie kerntaak smal zoals aangegeven in de beleidsvelden 3.2 landbouw en 5.1 economie. De exploitatiebijdrage Thialf valt in de categorie kerntaak breed.

In onderstaande tabel wordt een specificatie van de overige algemene dekkingsmiddelen weergegeven.

Toelichting
In de stelpost loon- en prijsstijging is ook voor de komende jaren al rekening gehouden met indexeringen. In het onderdeel Financiële begroting wordt hier een nadere toelichting opgegeven. 

Het GS voorwaardelijk budget breed cofinanciering bestaat uit het cofinancieringsbudget EFRO-EZ/Interreg, Waddenfonds/IKW en GLB naast overige cofinanciering bij Rijks- of Europese projecten. Bij het toekennen van cofinanciering aan projecten worden de betreffende middelen toegevoegd aan het bijbehorende beleidsprogramma. 

Bij de baten zijn de hogere rente op verstrekte leningen opgenomen die vallen onder de reserve risicobuffer, dit ten opzichte van de standaard rentevergoeding die is opgenomen onder beleidsveld 7.4.
In paragraaf 4 Financiering en beleggingen is het overzicht opgenomen van de uitgezette revolverende middelen. 

De baten bij het breed cofinancieringsbudget betreft de verwachte bijdrage van het Wetterskip als cofinanciering van de GLB projecten. Op basis van concrete projecten wordt deze bijdrage toegevoegd aan het bijbehorende beleidsprogramma. 

Taakvrijheid
De provincie voert een aantal werkzaamheden voor derden uit waarvoor een vergoeding wordt ontvangen.
De component bedrijfsvoering (inzet formatie) hiervan is opgenomen in programma 6 Bedrijfsvoering.
De overige lasten zijn in principe geraamd in de inhoudelijke beleidsprogramma’s, tenzij er geen directe relatie is met de doelen en resultaten van de provincie.
In dat geval worden de lasten in dit beleidsveld geraamd. Dit betreft daarmee een taak die valt in de categorie kerntaak breed.

Hieronder is een overzicht opgenomen van de betreffende werken voor derden.

Er zijn voor de begroting 2027 geen onvoorziene lasten en baten begroot.

De begrote lasten in 2026 hebben voornamelijk betrekking op lagere vaststellingen van verstrekte subsidies. Bij de berap 2026 zijn deze middelen toegevoegd aan het begrotingssaldo.