Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen

Algemeen    
Deze paragraaf beschrijft de beleidslijnen voor het onderhoud en beheer van onze kapitaalgoederen. Het gaat om de infrastructuur, inclusief groenvoorzieningen (wegen, vaarwegen en kunstwerken) en om de gebouwen, waaronder het provinciehuis, de steunpunten, het centrale bedienpunt en het Afsluitdijk Wadden Center. Als uitgangspunt voor het onderhoud en beheer van de infrastructuur hanteren wij de Actualisatie Onderhoudsbeleidskaders, die Provinciale Staten in 2020 hebben vastgesteld.

Onderhoud en planning infrastructuur 

Wij zijn verantwoordelijk voor het in stand houden van de provinciale infrastructuur. Hieronder vallen wegen, fietspaden, vaarwegen met oevers en kunstwerken.

Voor alle onderdelen van de infrastructuur stellen wij op basis van inspecties en meerjarenplannen een optimale onderhoudsplanning op (Assetmanagement). Daarbij maken wij onderscheid tussen jaarlijks terugkerend onderhoud (JTO) en groot onderhoud (GO).

Voor zowel het jaarlijks terugkerend onderhoud als het groot onderhoud worden jaarlijks middelen beschikbaar gesteld. Deze sluiten aan bij het onderhoudsniveau dat Provinciale Staten hebben vastgesteld. Daarnaast voeren wij dagelijks onderhoud uit om de beschikbaarheid van de infrastructuur te waarborgen, bijvoorbeeld bij calamiteiten en storingen.

Wij werken volgens de methodiek van Assetmanagement. Dit is een continu proces van beleid en strategie, beheren en programmeren, plannen en voorbereiden, bouwen en onderhouden, inspecteren en analyseren en evalueren en bijsturen. Daarbij sturen wij voortdurend op risico's, prestaties en kosten.

Van alle assets bepalen wij de conditie aan de hand van het schouw- en inspectieplan. Op basis van de gegevens uit de beheersystemen stellen wij jaarlijks een onderhoudsmeerjarenplanning (MJP) op. Het opstellen van deze planning maakt onderdeel uit van het proces beheren en programmeren.

In het jaarlijkse Uitvoeringsprogramma Regionaal Mobiliteitsplan (RMP) is de uitvoeringsplanning van het groot onderhoud opgenomen.

De gewenste kwaliteit van ons areaal is een 6. Provinciale Staten hebben dit op 29 juni 2022 vastgesteld. Daarmee waarborgen wij een voldoende onderhoudsniveau. Tegelijkertijd bekijken wij hoe onderhoud kan bijdragen aan andere provinciale doelen, zodat werkzaamheden zo doeltreffend mogelijk worden uitgevoerd.

De opgave voor het oeverbeheer heeft uitsluitend betrekking op de oevers die bij de provincie in eigendom en beheer zijn. Dit betreft dus niet de totale lengte van de vaarwegen.

Omvang beheer infrastructuur peildatum 2 Juni 2026

Gebouwen
De provinciale gebouwen omvatten het provinciehuis, het kantoor in Uitwellingerga, de steunpunten, het centrale bedienpunt (Swettehûs), het Afsluitdijk Wadden Center en de busstations in Dokkum, Heerenveen, Leeuwarden en Sneek.Daarnaast hebben Provinciale Staten besloten om uiterlijk in 2029  de busremises in eigendom te hebben. Het betreft 12 remises, verspreid over de provincie Fryslân. Op dit moment hebben wij zes remises in eigen beheer.

Het CNG-tankstation in Leeuwarden is niet meer in gebruik. Het is grotendeels ontmanteld en inmiddels verkocht. De chauffeursgebouwen bij de busstations in Heerenveen en Sneek zijn gesloopt. In Heerenveen zijn de chauffeurs gehuisvest in het NS-gebouw. In Sneek wordt tijdelijk gebruikgemaakt van een unit. Op termijn is het de bedoeling de chauffeurs ook daar in het treinstation te huisvesten.

Provinciehuis
Voor het provinciehuis is een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) opgesteld met een looptijd van vijftig jaar. Hiermee waarborgen wij dat het gebouw en de aanwezige installaties, apparatuur en vaste en losse inrichting op een goede wijze worden beheerd, geëxploiteerd en onderhouden. Het MJOP is gebaseerd op de NEN-2767 (conditiemeting) en omvat het jaarlijks onderhoud, het groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen.

Het jaarlijks onderhoud is noodzakelijk om de bedrijfszekerheid van het gebouw en de installaties te waarborgen, de veiligheid te garanderen en de representatieve uitstraling van het provinciehuis te behouden. Daarnaast is dit onderhoud nodig om te voldoen aan wet- en regelgeving (bijvoorbeeld ARBO en NEN) en om aanspraak te kunnen blijven maken op ondersteuning en garantie van leveranciers.

Het groot onderhoud betreft het niet-reguliere onderhoud aan het gebouw, de installaties, apparatuur en inrichting. Hieronder vallen onder meer werkzaamheden aan dakbedekking, gevels, zonwering, vloeren, wanden, verwarmings- en koelinstallaties, verlichting, liften, brandbeveiliging en het binnen- en buitenschilderwerk. Deze werkzaamheden worden gemiddeld eens per vijf tot tien jaar uitgevoerd.

Na een Europese aanbesteding is in 2023 voor het beheer en onderhoud van het provinciehuis een overeenkomst gesloten met drie partijen voor de bouwkundige, elektrotechnische en werktuigbouwkundige werkzaamheden. De overeenkomst heeft een looptijd van vijf jaar, met een maximale verlenging tot negen jaar.

De vervangingsinvesteringen zijn gebaseerd op de economische levensduur (afschrijvingstermijn) van de verschillende onderdelen. Op het moment van vervanging beoordelen wij steeds of een onderdeel technisch nog langer kan worden gebruikt.

De lasten van het dagelijks en jaarlijks terugkerend onderhoud zijn structureel opgenomen in de begroting. Voor het groot onderhoud is jaarlijks een vast budget beschikbaar. Op basis van de programmering worden middelen onttrokken of toegevoegd aan de Reserve groot onderhoud gebouwen.

Overige bedrijfsgebouwen
De overige bedrijfsgebouwen bestaan uit twaalf voormalige dienstwoningen, het kantoor en steunpunt in Uitwellingerga, zes steunpunten, drie schiphuizen, Skûlherne (het ontvangstgebouw voor het Statenjacht), het centrale bedienpunt (Swettehûs) in Leeuwarden, het Afsluitdijk Wadden Center,  de busstations in Dokkum, Heerenveen, Leeuwarden en Sneek en de zes busremises (zie hieronder).

In 2024 is gestart met de verwerving van busremises. Op dit moment zijn de volgende busremises of gronden in eigendom van de provincie:

1. Ameland – busremise aangekocht.
2. Leeuwarden (tijdelijk) – busremise gerealiseerd.
3. Dokkum – grond in eigendom.
4. Schiermonnikoog – busremise gerealiseerd.
5. Oosterwolde – grond en opstallen aangekocht.
6. Terschelling – busremise aangekocht.

Voor de volgende locaties streven wij ernaar om vóór 2029 de busremises in eigendom van de provincie te brengen: Drachten, Heerenveen, Lemmer, Bolsward, Harlingen,  Vlieland en de definitieve locatie in Leeuwarden.

We werken aan de herstructurering van de steunpunten. Bij het onderhoud wordt hierop geanticipeerd door terughoudend om te gaan met investeringen, om mogelijk desinvesteringen te voorkomen. Momenteel voeren wij een project uit om de steunpunten energieneutraal en zoveel mogelijk zelfvoorzienend te maken. Per steunpunt wordt beoordeeld welke maatregelen nodig en haalbaar zijn. Eventuele aanpassingen worden meegenomen in het reguliere onderhoud.

Daarnaast beheren wij momenteel twaalf tijdelijke opstallen, voornamelijk boerderijen. Deze zijn aangekocht in het kader van natuur-, infrastructuur- of andere provinciale projecten. Hoewel sommige panden binnen een jaar worden doorverkocht of gesloopt, zijn andere inmiddels al vijf tot tien jaar of langer in provinciaal bezit. Afgesproken is dat uitsluitend het woongedeelte en het hoofdgebouw minimaal worden onderhouden, omdat de toekomstige bestemming van deze locaties vaak nog niet vaststaat. Hierdoor kan bij de overige opstallen enige verpaupering en waardevermindering optreden. De onderhoudskosten worden betaald uit de middelen van de betreffende projecten.

Wij streven ernaar alle gebouwen technisch in een goede staat van onderhoud te houden. In de afgelopen jaren is, waar mogelijk, alleen het noodzakelijke onderhoud uitgevoerd.

Momenteel voeren wij een project uit om de steunpunten energieneutraal en zoveel mogelijk zelfvoorzienend te maken. Per steunpunt wordt beoordeeld welke maatregelen nodig en haalbaar zijn. Eventuele aanpassingen worden meegenomen in het reguliere onderhoud.

Alle gebouwen worden opgenomen in het Assetmanagementsysteem. Hiermee waarborgen wij dat de gebouwen en de daarin aanwezige installaties op een goede wijze worden beheerd en onderhouden. Het meerjarenonderhoudsplan wordt naar verwachting opgesteld op basis van de NEN-2767 (conditiemeting) en omvat het jaarlijks onderhoud, het groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen.

Net als voor het provinciehuis is ook voor de overige bedrijfsgebouwen jaarlijks en groot onderhoud noodzakelijk.

Jaarlijks en groot onderhoud (incl. beheerskosten) begrote bedragen. 
Peildatum 6 Juni 2026

Vervanging en renovatie van kunstwerken
Voor de vervanging en renovatie van kunstwerken, inclusief remmingwerken, hebben Provinciale Staten met ingang van 2011 een investeringskrediet van € 8 miljoen per jaar beschikbaar gesteld voor een periode van twintig jaar. In het Bestuursakkoord 2023-2027 is deze periode verlengd tot en met 2048. De werkzaamheden binnen dit Meerjarenprogramma Kunstwerken (MPK) zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma van het Regionaal Mobiliteitsprogramma (RMP).

Reserves groot onderhoud en oeverbeheer

Toelichting
De komende  jaren zal het saldo van de reserve groot onderhoud wegen dalen doordat er meer wordt uitgevoerd dan dat er jaarlijks wordt toegevoegd aan de reserve. De reserves zijn nodig om over 50 jaar (de lange termijn assetmanagement planning) al het groot onderhoud aan onze assets te kunnen betalen.