Inleiding
Voor u ligt de begroting 2027. Een bijzonder jaar met de verkiezingen voor Provinciale Staten in maart. Met deze begroting gaan we het laatste jaar in van de uitvoering van het bestuursakkoord ‘Oparbeidzje foar Fryslân.’
In de afgelopen jaren is via opeenvolgende begrotingen stapsgewijs gewerkt aan het versterken van zowel de financiële positie als de uitvoeringskracht van de provincie. Dankzij deze consistente koers, in combinatie met de positieve ontwikkelingen in het Provinciefonds, bevindt Fryslân zich momenteel in een solide financiële positie. Ook voor de komende jaren biedt dit perspectief voldoende ruimte om te blijven investeren in de ambities en opgaven van de provincie. Met de Kadernota 2027 hebben Provinciale Staten richting gegeven aan nieuwe ambities, die zijn verwerkt in deze begroting.
Per beleidsprogramma geven we de belangrijkste ontwikkelingen aan.
Bestuur
Ook dit jaar blijven we samen met de Fryske mienskip werken aan de kwaliteit van het openbaar bestuur. Daarmee bouwen we aan vertrouwen in de overheid. Publieke waarden als participatie, doelmatigheid en betrouwbaarheid zijn daarbij ons kompas. Waar mogelijk treden we op als één overheid. Daarnaast pakken we ondermijning steviger aan met de Wet Bibob en via de gezamenlijke aanpak ‘de Friese Norm’. In maart zijn de verkiezingen voor Provinciale Staten. We zorgen voor een goede overdracht aan het nieuwe bestuur.
Infrastructuur
Een goede bereikbaarheid is essentieel voor de leefbaarheid en economische ontwikkeling van Fryslân. We zetten in op het toekomstbestendig maken van het mobiliteitsnetwerk in onze provincie, het verbeteren van de verkeersveiligheid en het regionale openbaar vervoer en het stimuleren van fietsgebruik. In 2027 zetten we specifiek in op het veiliger maken van oversteken voor fietsers.
Natuur en landbouw
Het landelijk gebied en het karakteristieke Friese landschap zijn van grote waarde voor Fryslân. Landbouw en natuur zijn daarbij nauw met elkaar verweven. We zetten in op een toekomstbestendige landbouw, versterking van natuur en biodiversiteit en verbetering van de waterkwaliteit. Samen met boeren, natuurorganisaties en andere partners werken wij aan een integrale aanpak van de opgaven in het landelijk gebied.
Ruimte en klimaat
Ook in het ruimtelijk domein nemen we onze regierol. Met de Provinciale Omgevingsvisie ‘In werkenber Fryslân, klear foar de takomst’ sturen we op zorgvuldig ruimtegebruik, behoud van de Friese kernkwaliteiten en het slim combineren van functies. De visie zet in op een gezonde leefomgeving, een klimaatbestendige landbouw en natuur, vitale steden en dorpen en een fossielvrije, circulaire samenleving. Tegelijk vraagt de groeiende woningbehoefte om de realisatie van ruim 22.000 woningen tot 2030, met extra aandacht voor betaalbaarheid en doelgroepen zoals ouderen en zorgvragers. Om Fryslân toekomstbestendig te houden, werken we aan klimaatadaptatie, duurzame energie, een robuust water- en bodemsysteem en een schone, veilige leefomgeving, met als doel in 2050 onafhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen.
Economie en mienskip
Binnen het programma Economie en Mienskip staan prettig wonen, werken en leven centraal, met aandacht voor leefbaarheid, gastvrijheid, cultuur en de kracht van de regio. Brede welvaart vormt de basis van onze economische agenda. We stimuleren innovatie, ondernemerschap en samenwerking in sectoren die duurzaam verdienvermogen bieden. We streven daarbij naar een leefbaar, sociaal en vitaal Fryslân waarin iedereen kan meedoen en kan bijdragen aan de samenleving. Daarom investeren we in talentontwikkeling, goede zorg dichtbij, het behoud van voorzieningen en lokale initiatieven die dorpen en steden leefbaar houden. Samen met het Rijk, organisaties en inwoners wordt gewerkt aan een sterke toekomst, met respect voor de Friese taal, cultuur en erfgoed.
Bedrijfsvoering
We investeren in een slagvaardige en toekomstbestendige organisatie, zodat we onze ambities waar kunnen maken en flexibel kunnen inspelen op ontwikkelingen. Deze begroting laat zien dat we kiezen voor vooruitgang, samenwerking en vertrouwen. Samen met de mienskip bouwen we aan een mooi en sterk Fryslân waar iedereen goed kan wonen, werken en leven – nu én in de toekomst.
Tot slot: nieuw in deze begroting is dat per beleidsveld inzichtelijk is gemaakt wat de verdeling van het budget is over de type taken, die zijn gebaseerd de indeling uit het rapport Zero Based Budgetting Fase 2 van mei 2022 :
wettelijk basis: taak vanuit een specifieke wet die strak is omschreven; het is duidelijk wat we ervoor moeten doen.
wettelijke keuze: taak die gebaseerd is op een specifieke wet, maar algemener is omschreven. Hoe we precies aan de wettelijke plicht voldoen en hoeveel beschikbaar is gesteld, is een eigen keuze van de provincie.
kerntaak smal: taak die duidelijk tot de provinciale kerntaken behoort (op basis van IPO-indeling).
kerntaak breed: taak die een bredere keuzevrijheid biedt.