Programma 3: Natuur en Landbouw
Portefeuillehouders
Terug naar navigatie - Programma 3: Natuur en Landbouw - PortefeuillehoudersGedeputeerden A.W. Kooistra en M.A.C. de Vries
Inzet beschikbare middelen programma 3 Natuur en Landbouw
Terug naar navigatie - Programma 3: Natuur en Landbouw - Inzet beschikbare middelen programma 3 Natuur en LandbouwExploitatie- Bedragen x € 1.000,- |
Begroting incl. vastgestelde wijzigingen |
Voorstel Begrotingswijziging |
Realisatie per 1-6 |
Vastgelegde verplichtingen per 1-6 |
Saldo |
|||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Totaal lasten |
185.316 |
-12.979 |
47.691 |
76.730 |
47.916 |
|||
Totaal baten |
71.756 |
1.035 |
2.367 |
0 |
70.425 |
|||
Saldo van lasten en baten |
113.560 |
-14.014 |
45.324 |
76.730 |
-22.509 |
|||
Uitgebreide financiële tabel
Terug naar navigatie - Programma 3: Natuur en Landbouw - Uitgebreide financiële tabelBeleidsveld - Bedragen x € 1.000,- |
Begroting incl. vastgestelde wijzigingen |
Voorstel Begrotingswijziging |
Realisatie per 1-6 |
Vastgelegde verplichtingen per 1-6 |
Saldo |
|||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Lasten |
||||||||
3.1 Natuur |
167.915 |
-9.038 |
46.675 |
72.042 |
40.160 |
|||
3.2 Landbouw |
17.401 |
-3.940 |
1.016 |
4.689 |
7.756 |
|||
Totaal lasten |
185.316 |
-12.979 |
47.691 |
76.730 |
47.916 |
|||
Baten |
||||||||
3.1 Natuur |
64.051 |
1.035 |
2.364 |
0 |
62.722 |
|||
3.2 Landbouw |
7.705 |
0 |
3 |
0 |
7.702 |
|||
Totaal baten |
71.756 |
1.035 |
2.367 |
0 |
70.425 |
|||
Saldo van lasten en baten |
113.560 |
-14.014 |
45.324 |
76.730 |
-22.509 |
3-O voorstellen
Terug naar navigatie - Programma 3: Natuur en Landbouw - 3-O voorstellenZie voor een uitgebreide toelichting van de 3O-voorstellen de kadernota 2027.
3-O voorstellen Bedragen x € 1.000,- |
|||||
|---|---|---|---|---|---|
Omschrijving |
2026 |
2027 |
2028 |
2029 |
2030 |
Lasten |
|||||
Friese Aanpak Stikstofreductie en Natuurherstel |
200 |
200 |
0 |
0 |
0 |
Nota Weidevogels 2021-2030 |
220 |
1.220 |
1.570 |
1.570 |
1.570 |
Totaal lasten |
420 |
1.420 |
1.570 |
1.570 |
1.570 |
Voorstel begrotingswijzigingen
Terug naar navigatie - Programma 3: Natuur en Landbouw - Voorstel begrotingswijzigingenIV 4 Reserve aankoop natuurterreinen (ANL)
IV 5 Aanpassen inkomsten Reserve Natuurpact
IV 6 Regiodeal Noord west Fryslân project Waddenslib
IV 7 NHV ondersteuning en monitoring habitattypen
VC 6 Verlenging tijdelijk budget Invasieve exoten (LVVN)
VC 7 Verlenging tijdelijk budget Gebiedsofferte NN Noardlike Fryske Wâlden
Beleidsveld 3.1. Natuur
Terug naar navigatie - - Beleidsveld 3.1. NatuurWat willen we bereiken?
Terug naar navigatie - Beleidsveld 3.1. Natuur - Wat willen we bereiken?1. Robuust & kwalitatief NNN
Terug naar navigatie - Beleidsveld 3.1. Natuur - Wat willen we bereiken? - 1. Robuust & kwalitatief NNN2. Goede basiskwaliteit Natuur
Terug naar navigatie - Beleidsveld 3.1. Natuur - Wat willen we bereiken? - 2. Goede basiskwaliteit Natuur4. Voorkomen schade en aanpak invasieve exoten
Terug naar navigatie - Beleidsveld 3.1. Natuur - Wat willen we bereiken? - 4. Voorkomen schade en aanpak invasieve exotenResultaatindicatoren
Terug naar navigatie - Beleidsveld 3.1. Natuur - Resultaatindicatoren| Onderwerp | Indicator | Doelwaarde 2026 | Prognose 2026 |
| 1. Robuust & kwalitatief NNN | 1.1 NNN-verwerving / inrichting | 100 ha / 350 ha | |
| 1.2 Natuurbeheer (SNL) | 67.865 ha | ||
| 1.3 Bossenstrategie: bosuitbreiding / revitalisering | 30 ha / 150 ha | ||
| 1.4 N2000-evaluaties | 3 | ||
| 1.5 Gestarte actualisaties beheerplannen N2000 | 3 | ||
| 1.6 Nationale Parken behouden en doorontwikkeld | 4 | ||
| 1.7 Beheerevaluaties ‘Grip op Kwaliteit’ | 6 gebieden | ||
| 1.8 Actualisatie begrenzing 'Grip op Kwaliteit' | 100 ha | ||
| 2. Goede basiskwaliteit Natuur | 2.1 ANLb in beheer | 27.225 ha | |
| 2.2 Bossenstrategie: Landschapselementen uitbreiding / revitalisering | 10 ha / 40 ha | ||
| 2.3 Bossenstrategie: Agroforestry en voedselbossen | 40+ ha | ||
| 2.4 Fries plan van aanpak voor natuur-inclusieve samenleving | 1 | ||
| 3. Soortenbeleid | 3.1 Het realiseren van duurzame weidevogelpopulaties | 10.000 gruttoparen in 2030 | |
| 3.2 Actief soortenbeleid ontwikkeld | beleidsplan vastgesteld | ||
| 4. Voorkomen schade en aanpak invasieve exoten | 4.1 Ganzencoördinator bij de FBE | 1 | |
| 4.2 Totaal oppervlak robuust ganzenfoerageergebied | ≤ 21.500 ha | ||
| 4.3 Elimineren of beheersen 'artikel 17-soorten' | Ad hoc, zodra deze opduiken |
||
| 5. Stikstof vergunningen | 5.1 Afgeronde PAS-melders | 220 |
Toelichting
1.1 De inschatting is dat er dit jaar 50-70 ha functiewijziging/verwerving maximaal mogelijk is gezien het beschikbare (vrijwillige) instrumentarium en de ervaring wat er in voorgaande jaren is gerealiseerd. Wat betreft de inrichting is en wordt gestart met de realisatie van 350 ha NNN. Afhankelijk van de weersomstandigheden dit najaar gaat het lukken om deze hectares in 2026 gereed te melden.
1.2 Dit jaar wordt 67.547 ha natuur beheerd via het Subsidie stelsel Natuur en Landschap – onderdeel natuurbeheer. Ten opzichte van 2025 is er 60 ha natuur extra in beheer gekomen (beheersubsidie aangevraagd) bij de natuurbeheerders. Het doel was een aanwas van 378 ha. Beheersubsidie aanvragen is pas mogelijk (en dus afhankelijk van het tempo van) als gronden zijn verworven, ingericht en eigendom van een eindbeheerder.
1.8 Deze herbegrenzing vinden plaats op basis van vrijwilligheid, om een versnelling te realiseren moeten er genoeg grondeigenaren welwillend zijn om natuur te realiseren op percelen die een gelijke of hogere potentie hebben voor natuurontwikkeling dan het huidige NNN. Dit jaar resulteerde dat in totaal in 55 ha herbegrenzing.
3.2 Het ontwikkelen van het actief soortenbeleid vergt aanvullende planvorming en zal Q4 2026 worden opgestart.
5.1 Door de uitgevoerde verificatie is het aantal resterende PAS-meldersdossiers teruggebracht naar 136. Tegelijkertijd blijft de voortgang en afronding afhankelijk van landelijke ontwikkelingen, waaronder de juridische kaders en de beschikbaarheid van een geborgd maatregelenpakket voor natuurherstel. Hierdoor blijft de realisatie van de doelwaarde onzeker.
Beleidsveld 3.2. Landbouw
Terug naar navigatie - - Beleidsveld 3.2. LandbouwWat willen we bereiken?
Terug naar navigatie - Beleidsveld 3.2. Landbouw - Wat willen we bereiken?1. Doelsturing maatregelpakket landbouw
Terug naar navigatie - Beleidsveld 3.2. Landbouw - Wat willen we bereiken? - 1. Doelsturing maatregelpakket landbouw2. Gebiedsgericht versnellen
Terug naar navigatie - Beleidsveld 3.2. Landbouw - Wat willen we bereiken? - 2. Gebiedsgericht versnellen4. Route naar een waarde(n)volle landbouw - maatregel gelijkwaardige positie van boeren in gebiedsprocessen
Terug naar navigatie - Beleidsveld 3.2. Landbouw - Wat willen we bereiken? - 4. Route naar een waarde(n)volle landbouw - maatregel gelijkwaardige positie van boeren in gebiedsprocessen5. Uitvoeringsagenda Landbouw
Terug naar navigatie - Beleidsveld 3.2. Landbouw - Wat willen we bereiken? - 5. Uitvoeringsagenda LandbouwResultaatindicatoren
Terug naar navigatie - Beleidsveld 3.2. Landbouw - Resultaatindicatoren| Onderwerp | Indicator | Doelwaarde 2026 | Prognose 2026 |
| 1. Doelsturing maatregelpakket landbouw |
1.1 Generieke subsidie waaraan melkveehouders en akkerbouwers kunnen deelnemen, zodat zij meer inzicht krijgen in hun bedrijfsvoering en daar zelf op kunnen sturen. | Deelname max 35% (1.290 boeren) aan KPI regeling. In 2026 zal gestart worden met +/- 300 Friese boeren. |
|
| 2. Gebiedsgericht versnellen | 2.1 Subsidieregeling voor coöperaties en melkveehouders in de regio Wijnjewoude en Nij Beets. Staat bekend als 'hooghangend fruit' regeling vanwege het innovatieve karakter. Gericht op aanpassen van stallen en verwerken van mest via vergisting. | Deelname 20-30 Friese melkveehouders. | |
| 3. Generiek versnellen | 3.1 Subsidieregeling Noordelijke Investeringsregeling Reductie Stikstofemissie, die bekend staat als de 'laaghangend fruit” regeling omdat het relatief eenvoudige aanpassingen vraagt. | 20-30% van de Friese melkveehouders. | |
| 4. Route naar een waarde(n)volle landbouw - maatregel gelijkwaardige positie van boeren in gebiedsprocessen | 4.1 Aantal gebieden waarin boeren worden ondersteund door middel van vacatievergoedingen voor de door hen gemaakte uren in gebiedsinitiatieven. Dekt ook het schrijven van gebiedsverkenningen- en plannen. | 10 - 15 gebieden in Friesland | |
| 5. Uitvoeringsagenda Landbouw | 5.1 Aantal gesprekken (met elke gemeente één) en een beleidsvoorstel voor verbeteren productieomstandigheden. | 12 gesprekken 1 beleidsvoorstel |
|
| 5.2 Subsidieregelingen waarmee landbouwbedrijven worden gestimuleerd om te verbreden | Minimaal 2 | ||
| 5.3 Aantal bijeenkomsten en een gebundelde notitie over het belang en mogelijkheden van korte ketens | 1 bijeenkomst 1 notitie |
||
| 5.4 We werken aan een nieuwe Friese agrofoodpropositie binnen het narratief ‘Caring for soil, caring for life’ en profilering daarvan | 100% | ||
| 5.5 Een procesnotitie met de aanpak om te komen tot de Landbouwhoofdstructuur (LHS), bouwstenen voor de LHS en een instrumentenkoffer voor actiever grondbeleid . | 1 procesnotitie | ||
| 5.6 Aantal regionale landbouwvisies. | 7 | ||
| 5.7 Opdracht voor inventariseren van knelpunten en een actieplan op basis van resultaten opdracht voor het beter sluiten van kringlopen, minder gebruik van stikstofkunstmest. | 100% | ||
| 6. Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (NGG) | 6.1 Aantal subsidieopenstellingen | 2 |
Toelichting
2.1 Binnen de huidige juridische context is het zeer lastig natuurvergunningen op het aspect stikstof te verlenen. De Friese Aanpak Stikstofreductie en Natuurherstel is er juist op gericht om de vergunningverlening zo snel mogelijk van het slot te krijgen. Momenteel wordt ingezet op vooronderzoek en haalbaarheid zodat de daadwerkelijke realisatie van de monomestvergisters goed is voorbereid.
3.1 Binnen de huidige juridische context is het zeer lastig natuurvergunningen op het aspect stikstof te verlenen voor maatregelen zoals stalaanpassingen. De Friese Aanpak Stikstofreductie en Natuurherstel is er juist op gericht om de vergunningverlening zo snel mogelijk van het slot te krijgen. In dat licht wordt nauwlettend in de gaten gehouden op welk moment een nieuwe openstelling mogelijk is.
5.1 In 2026 is gestart in 2026 met de gesprekken, het beleidsvoorstel/vervolg hierop zal naar verwachting in 2027 worden opgeleverd. Planning is conform Uitvoeringsagenda Landbouw.
5.4 Wordt gestart in 2027.
5.7 Deze actie is aangehouden vanwege de ontwikkelingen rondom toelating RENURE.