Inleiding

Met de bestuursrapportage 2026 geven we tussentijds inzicht in de realisatie van de resultaten en achterliggende beleidsdoelen uit de begroting 2026 en presenteren we de financiële stand van zaken.  Het gaat om een rapportage over de eerste 5 maanden van het begrotingsjaar (peildatum 1 juni). De bestuursrapportage is een rapportage op afwijkingen op de onderdelen beleid, tijd en geld. Dit houdt in dat alleen afwijkingen worden toegelicht. We constateren dat we voor het merendeel op koers liggen in de uitvoering van het beleid.

Beweging van voorspellend vermogen naar realisatiekracht. 

Bij deze bestuursrapportage bieden we begrotingswijzigingen aan, waarvan een deel betrekking heeft op het actualiseren van het bestedingsritme. Het verschuiven van budgetten tussen jaren is een werkwijze die al jaren bestaat en daarom niet binnen korte tijd volledig is aangepast.  

Het versterken van het voorspellend vermogen van de provincie heeft daarbij nadrukkelijk onze aandacht. Dit onderwerp staat structureel op de agenda bij managementrapportages en de berap/autorisatiemomenten  Ook in deze Bestuursrapportage  worden budgetten doorgeschoven, maar nu zoveel mogelijk passend verdeeld over de juiste jaren. En daarbij gaat het om een iets lager bedrag dan voorgaand jaar.

Belangrijk is niet alleen dat budgetten in het juiste bestedingsritme worden opgenomen, maar vooral dat helder wordt wat we binnen het jaar daadwerkelijk kunnen realiseren. Vanuit resultaatgericht werken zetten we hierin duidelijke stappen. Positief is dat binnen de organisatie het bewustzijn groeit over het belang van een realistisch bestedingsritme, zowel voor exploitatie als investeringen. Daarmee zetten we verdere stappen naar een beter voorspelbare en uitvoerbare begroting.

Het doorschuiven van de budgetten heeft tot gevolg dat sommige  resultaten later in de tijd worden gerealiseerd en dit is terug te zien in oranje scores op  de indicator 'Tijd'. 

Er worden in deze bestuursrapportage  een aantal voorstellen/begrotingswijzigingen ingediend die ten gunste (+) dan wel ten laste (-/-) van het begrotingssaldo komen.  Het betreft hier ook aanpassingen van bestedingsritme van budgetten waarbij dit via het begrotingssaldo verloopt.  Over de jaren heen verlopen deze wijzigingen budgettair neutraal. Voor de jaren 2026 t/m 2030 worden per saldo de volgende bedragen aan het begrotingssaldo toegevoegd c.q. onttrokken (x € 1 mln.).    

Bovenstaande toevoegingen en onttrekkingen aan het begrotingssaldo hebben betrekking op  zowel de begrotingswijzigingen waarvoor alleen PS bevoegd voor zijn, als begrotingswijzigingen onder mandaat van GS.

De PS-begrotingswijzigingen zijn nader toegelicht in bijlage I “Begrotingswijzigingen PS”. Naast de begrotingswijzigingen die van invloed zijn op het begrotingssaldo, zijn in deze bijlage ook de overige begrotingswijzigingen opgenomen, zoals bijvoorbeeld voorstellen tot aanpassing van het bestedingsritme tijdelijke budgetten en reserves.  

De wijzigingen onder mandaat GS worden nader toegelicht in de financiële begroting 'Rapportage wijzigingen onder mandaat GS'.

Noodzakelijke voorstellen

Naast de rapportage over de lopende begroting zien we ook een aantal noodzakelijke voorstellen voor nieuw beleid en budget. Het gaat om de zogenaamde 3O-voorstellen: onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar.

In het proces van inventarisatie van voorstellen voor de Kadernota zaten een aantal voorstellen die al vragen om financiering in de lopende begroting:

1. Voorbereiding aanbesteding treinconcessie 2035-2050, 
2. Wetgeving met invloed op beheer en onderhoud,
3. Nota Weidevogels 2021-2030, 
4. Verhoging bijdrage Gemeenschappelijke Regeling Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjoiuwing, 
5. Leningsfaciliteit voor klein maatschappelijk vastgoed, 
6. Foarstellen op it mêd fan Taalbelied, 
7. Prizebelied,
8. Ophoging subsidieplafond regeling Musea 2026-2028,
9. Professioneel beheer deelnemingen en verbonden partijen, versterken, 
10. Publike Saken foar fryslân en
11. Friese Aanpak Stikstofreductie en Natuurherstel.

Deze voorstellen worden bij deze bestuursrapportage via een begrotingswijziging ter besluitvorming aan PS voorgelegd. Een nadere onderbouwing is al in het kadernota 2027 opgenomen: voorstellen bestuursrapportage 2026