Programma 3: Omgeving

3.1 Natuur en landschap

Begroting

Natuur

Wat willen we bereiken?

Wij blijven de mooiste provincie van Nederland met een fraai en vitaal platteland en dynamische natuurgebieden. Hierbij speelt onder andere het herstel van de biodiversiteit. We voldoen aan de afspraken zoals we die in het kader van het Natuurpact gemaakt hebben.

Programma natuur
De provincies en het Rijk hebben als onderdeel van de structurele aanpak stikstof afgesproken om een gezamenlijk Programma Natuur op te stellen met een daarbij behorende actualisatie van het Natuurpact. Belangrijke hoofdlijn van het Programma Natuur is om condities te realiseren voor een gunstige staat van instandhouding (Svl) van alle soorten en habitats onder de Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR). Hiermee wordt gestreefd, in samenhang met de andere maatregelen in de structurele aanpak stikstof, om aan de eisen te voldoen die de VHR stelt. Voor 2030 verwacht het Rijk met de te nemen maatregelen 70% doelrealisatie te behalen met specifiek aandacht voor stikstofgevoelige natuur. De inzet richt zich vooral op maatregelen in en rond beschermde natuurgebieden (Natura 2000 en het Natuurnetwerk Nederland). De uitwerking van deze hoofdlijn vindt plaats in een uitvoeringsprogramma als aanvulling op het bestaande natuurpact.

Naast het uitvoeringprogramma werken Rijk en provincies aan een agenda ‘natuurinclusief’ waarin voor de langere termijn de ambities en kansen voor een natuurinclusieve samenleving in beeld worden gebracht, met versterkte aandacht voor de natuur in onze nabije omgeving, zowel binnen als buiten natuurgebieden.

Natuurontwikkeling en -beheer
De provincie streeft naar een kwalitatief goed, effectief en vernieuwend (agrarisch) natuurbeheer. Wij voeren de regie op het natuurbeheer binnen en buiten het Natuurnetwerk (NNN). Op 10 juli 2019 hebben Provinciale Staten besloten om voor de natuurontwikkeling scenario 5b, Natuer mei de Mienskip (binnen bestaand budget) verder uit te werken door het uitvoeren van 3 pilots en in 2021 een definitieve scenariokeuze te maken. De voortgang van de natuurontwikkeling wordt in de paragraaf ‘Grote projecten’ beschreven. Ook voeren we de herstelmaatregelen uit de N2000 beheerplannen uit.

Soortenbeleid
Wat betreft het soortenbeleid werken we samen met de Olterterppartners aan de evaluatie en actualisatie van het weidevogelbeleid. Hierbij worden uitgangspunten van het Grutto Aanvalsplan en het plan Fryslȃn Greidefûgellȃn betrokken. Op 6 maart 2020 zijn twee LIFE IP aanvragen gedaan voor Europese cofinanciering voor het versterken van de weidevogelkerngebieden en een integrale gebiedsgerichte aanpak. Daarnaast blijven we op het gebied van faunabeheer met betrokken partijen werken aan een balans tussen beschermen en beheren.

Nationale parken
De provinsje Fryslân ondersteunt de Friese Nationale Parken Schiermonnikoog en de Alde Feanen middels een financiële bijdrage en het voeren van het secretariaat. Groningen en Drenthe voeren het secretariaat van Lauwersmeer en Drents Friese Wold. De provinsje Fryslân levert daarnaast een financiële bijdrage aan deze laatstgenoemde Nationale Parken.

Welke resultaten willen we in 2021 behalen?

  • Een vastgesteld biodiversiteitsherstelprogramma, dat met onze stakeholders tot stand is gekomen.
  • De stikstofdepositie daalt in de 11 stikstofgevoelige natuurgebieden. De te bereiken doelstelling hierin wordt nog in 2020 uitgewerkt, zo ook de werkwijze.
  • Een vastgestelde nota Beheer en Schadebestrijding.
  • Een vastgestelde aanpak voor invasieve exoten.
  • Ganzenschade 5-10% lager dan het gemiddelde van de voorgaande twee jaren.
  • Samen met betrokken partijen stellen we een eindevaluatie en een nieuwe weidevogelnota op.
  • Een strategische nota grond natuuropgave.
  • Het verlengen van het Natura2000 beheerplan Deelen.

Daarnaast is het programma Natuur in ontwikkeling. De resultaten die we willen bereiken met het nieuwe programma zullen in 2021 worden bepaald nadat duidelijkheid is verkregen over de extra rijksmiddelen hiervoor.

In de paragraaf 9: Grote projecten wordt een toelichting gegeven op de resultaten binnen de volledige doorlooptijd van de uitvoering van het Natuurpact tot 31 december 2027. In de paragraaf 9 is een financieel overzicht opgenomen waarin ook inzicht wordt gegeven in 2021. Onderstaand de verwachte resultaten in 2021.

Prestatie indicatoren

Onderwerp Indicator Doelwaarde 2021
Natuur: Weidevogels Aantal gruttobroedparen 10.000
NNN Hectares verworven (1e getal is de doelwaarde in 2021 op basis de programmering, 2e getal is het realistische getal, uitgaande van scenario 5B) 175 / 85
Hectares ingericht 65
Hectares verkocht 150
Hectares in beheer 64.485
Waarvan nieuwe hectares in beheer 1.600
Natura 2000 1e beheerplanperiode Percentage totaal afgeronde maatregelen, 1e getal is het totaal aantal maatregelen dat binnen de looptijd van het N2000 beheerplan gerealiseerd moet worden (6 jaar). 258 maatregelen (60%)
Waarvan het percentage afgeronde stikstofgevoelige maatregelen, 1e getal is het totaal aantal maatregelen, dat binnen de looptijd van het N2000 beheerplan gerealiseerd moet worden (6 jaar). 77 maatregelen (70%)
Natura 2000 2e beheerplanperiode Voor te bereiden beheerplannen (waarvan vaststelling in 2022) 9 beheerplannen
Ganzen Gewasschade in kg droge stof 5-10% lager dan het gemiddelde van de voorgaande 2 jaren

Programma Stikstof

De Raad van State heeft in mei 2019  een uitspraak gedaan waardoor vergunningverlening in het kader van de PAS niet meer mogelijk was. Hierdoor kunnen projecten op het gebied van bouw, infrastructuur, uitbreiding van agrarische bedrijven, etc. deels niet meer uitgevoerd worden. Er ligt een fikse opgave om de stikstofdepositie te verlagen zodat maatschappelijke en economische ontwikkeling in Fryslân doorgang kan vinden, vergunningen juridisch houdbaar zijn en gewerkt wordt aan natuurbehoud en -herstel.

Het programma stikstof werkt aan een aanpak voor houdbare vergunningen en verlaging van de stikstofdepositie in de N2000 gebieden in nauwe samenwerking met de andere provincies en het ministerie van LNV. De middelen voor deze aanpak zullen door het Rijk beschikbaar worden gesteld en zijn rand voorwaardelijk voor een succesvol programma. Vanuit onze provinciale rol stemmen we steeds zorgvuldig af met onze dialoogpartners (o.a. landbouw, bouw, natuurorganisaties en industrie) om zorg te dragen voor een zo breed mogelijk draagvlak voor de te kiezen aanpak. De gebiedsgerichte aanpak zal hierbij -met name rondom de N2000 gebieden- een centrale positie innemen. Wij verwachten de problemen in de vergunningverlening in 2021 voor een belangrijk deel op te lossen en in de gebiedsgerichte aanpak met onze partners tot een gedragen aanpak te komen en eerste stappen in de uitvoering te zetten.
Binnen deze aanpak zal er specifiek aandacht zijn voor het behoud en waar mogelijk versterken van de zuivelketen.

Prestatie indicatoren

Onderwerp Indicator Doelwaarde 2021
Stikstof 11 gebiedsanalyses per stikstofgevoelig N 2000 gebied 100%
Gereed komen plan van aanpak gebiedsgerichte aanpak stikstof Gereed
Start uitvoering gebiedsgerichte aanpak 3 van de 11 gebieden

Landschap en ruimtelijke kwaliteit

Wat willen we bereiken?

Wij zorgen ervoor dat Fryslân mooi blijft. Hierbij werken wij samen met gemeenten, Wetterskip, experts, belangengroeperingen en boeren en burgers. We gebruiken daarbij nieuwe werkwijzen zoals De Nije Pleats en de Sinnetafels.  We werken vanuit de Omgevingsvisie De Romte diele  aan onze opgaven en houden de basis op orde. Onze opgave voor het landschap leggen we vast in een Startnotitie Omgevingsprogramma Landschap.

In het landelijk gebied vergen voedselproductie, natuur, water, wonen, de productie van duurzame energie, het landschap aanpassen bij de klimaatverandering en recreatie steeds meer aandacht en ruimte. Daarnaast verandert het landschap ook sluipenderwijs door vele kleine ingrepen. Wij streven naar herstel van landschapselementen die de provinciale kernkwaliteiten, zoals vastgelegd in de structuurvisie Grutsk op ‘e Romte, versterken en het draagvlak voor het Friese landschap vergroten. Om dit draagvlak voor ons landschap nog extra kracht bij te zetten willen wij in 2023 samen met de partners een Friese Landschapstriënnale organiseren.

Naast de kwaliteit van het Friese landschap willen we ook de kwaliteit van de ruimtelijke omgeving verhogen. Onze inzet ten aanzien van de ruimtelijke kwaliteit van Fryslân is gericht op een verantwoorde inpassing van nieuwe economische ontwikkelingen en het mooi houden van onze provincie. Op die manier geven we uitvoering aan onze omgevingsvisie en de structuurvisie Grutsk op ‘e Romte. Onze rol verandert de komende tijd van een voorschrijvende en reactief adviserende overheid naar een overheid die samen met partners zoekt naar oplossingen en die proactief adviseert en meedenkt. We gebruiken daarbij de 9 principes uit de Omgevingsvisie De Romte diele.

Welke resultaten willen we in 2021 behalen?

  • We komen, via de inzet van het ruimtelijk kwaliteitsteam, in overleg met partijen, gezamenlijk tot goede oplossingen voor het landelijk gebied. Hierbij maken wij gebruik van werkwijzen zoals De Nije Pleats en de
  • We stellen een Startnotitie Omgevingsprogramma Landschap op om onze rol en inzet voor het Friese landschap te bepalen. Bij de voorbereiding van deze startnotitie betrekken we de partijen in het landelijk gebied.
  • Via Panorama2028/DeUitkijkers vergroten we de maatschappelijke aandacht voor ruimtelijke kwaliteit en het Friese landschap door ontwerpend onderzoek.
  • We subsidiëren de Nationale Landschappen (Noardlike Fryske Wâlden en Stichting Mar en Klif) en Landschapsbeheer Fryslân (LBF) met als doel behoud, beheer en ontwikkeling van de landschappen. Per 1-1-2021 is LBF bestuurlijk gefuseerd met It Fryske Gea (IFG) waarbij er inhoudelijk en organisatorisch intensief wordt samengewerkt.
  • Via cofinanciering van het Europese programma POP, onderdeel agrarisch natuur- en landschapsherstel, subsidiëren wij projecten voor het herstel van landschap en natuur in de klei- en veengebieden van Fryslân. De agrarische collectieven voeren samen met Landschapsbeheer Fryslân deze projecten uit en zijn voornemens drie gezamenlijk koepelprojecten te realiseren.

Prestatie indicatoren

Onderwerp Indicator Doelwaarde 2021
Samenwerking tbv ruimtelijke kwaliteit via Sinnetafels Aantal tafels 6
Advies ruimtelijke kwaliteit Percentage provinciale projecten met ruimtelijke impact waarover het ruimtelijke kwaliteitsteam advisering heeft gedaan. 100%
Aantal grote gemeentelijke projecten waarover wordt geadviseerd 20
Landschapsherstel (POP) Aantal landschapsherstel projecten in het kader van POP. 3

Wat mag het kosten?

Bekijk uitgebreide tabel

  • Bedragen x € 1.000,-
  • Totaal lasten
  • Totaal baten
  • Saldo van lasten en baten
  • Realisatie 2019
  • 71.617
  • 8.042
  • 63.576
  • Begroting 2020
  • 90.076
  • 13.375
  • 76.701
  • Begroting 2021
  • 65.186
  • 7.925
  • 57.261
  • Begroting 2022
  • 70.791
  • 4.050
  • 66.742
  • Begroting 2023
  • 57.689
  • 3.565
  • 54.124
  • Begroting 2024
  • 47.002
  • 335
  • 46.667

Toelichting:

De begrote lasten voor 2021 betreffen voor het grootste gedeelte de middelen voor de uitvoering natuuropgave. Dit betreft o.a. een structureel budget van € 7,8 miljoen voor beheersvergoeding van gronden binnen de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Naast een aantal structurele budgetten wordt voor deze opgave gebruik gemaakt van twee reserves (reserve Natuurpact en reserve Natuur- en Landschapsherstel), deze uitgaven zijn tot en met 2027 geprogrammeerd. Overschotten of tekorten worden verrekend met de reserve en hierop wordt de programmering van de uitgaven aangepast. Hierdoor kunnen er fluctuaties ontstaan in de cijfers in bovenstaande tabel. Dit is ook de oorzaak dat de lasten in 2020 een stuk hoger zijn. Inzicht in de voortgang over de gehele looptijd wordt gegeven in paragraaf 9 Grote projecten – Uitvoering Natuuropgave.

Daarnaast zijn er voor 2021 voor bijna € 4 miljoen aan lasten voor De Nieuwe Afsluitdijk (DNA) begroot. De begrote inkomsten voor 2021 betreffen voor het grootste gedeelte inkomsten voor DNA vanuit subsidies.

  • Specificatie Exploitatie - bedragen in € 1.000
  • Lasten
  • Structurele budgetten
  • Tijdelijke budgetten
  • Reserves
  • Overlopende Passiva
  • Totaal lasten
  • Baten
  • Structurele budgetten
  • Tijdelijke budgetten
  • Reserves
  • Overlopende Passiva
  • Totaal baten
  • Saldo van lasten en baten
  • GS budgetautorisatie
  • Beheersgelden EHS
  • Beheersvergoedingen binnen EHS
  • BFVW Bond van Friese Vogelwachten
  • Groene wetten
  • Implementatie beleid landelijk gebied
  • IPO bijdrage
  • It Fryske Gea
  • It Fryske Gea toezicht Friese IJsselmeerkust
  • IVN consulentschap Fryslan
  • LBF Basisorganisatie
  • Nationaal landschap
  • Nationale parken basisfinanciering
  • Natuurnota werkplannen adviezen natuurmonitoring
  • Onderhoudsbudget Wolvetinte
  • Proceskosten algemeen
  • Wadlopen provinciale bijdrage
  • Weidevogels
  • Biodiversiteit
  • Faunabeheereenheid budgetsubsidie
  • Gebiedsontwikkeling Franekeradeel-Harlingen
  • Insectennetwerk
  • Lectoraat weidevogels
  • Nationaal Park Lauwersmeer en Drents Friese Wold
  • Nog te verdelen FYLG middelen
  • Procesmiddelen NP Drents Friese Wold
  • Reparatie rente en aflossing convenantsleningen Groenfonds
  • Uitvoering werkplan weidevogels
  • Weidevogelbeheer
  • Weidevogellandschappen
  • Aankopen natuur en landschapsherstel
  • De Nieuwe Afsluitdijk
  • Investeringskader Waddengebied projecten
  • Natuurpact 2014
  • POP 3 Uitvoeringskosten
  • Waddenfonds projecten
  • Digibeter 2019 duinen en kwelders
  • Life Alde Feanen N2000
  • Natuurpact 2014
  • Nog af te sluiten weidevogelcompensatie
  • POP3 ANLB Leefgebied water
  • Wadlopen
  • Weidevogelcompensatie
  • Groene wetten
  • Vergunningen waddenzee
  • Wet Natuurbescherming
  • Nog te verdelen FYLG middelen
  • De Nieuwe Afsluitdijk
  • Natuurpact 2014
  • POP 3 Uitvoeringskosten
  • Digibeter 2019 duinen en kwelders
  • Life Alde Feanen N2000
  • Natuurpact 2014
  • Nog af te sluiten weidevogelcompensatie
  • POP3 ANLB Leefgebied water
  • Wadlopen
  • Weidevogelcompensatie
  • Realisatie 2019
  • 0
  • 7.576
  • 95
  • 206
  • 0
  • 58
  • 816
  • 147
  • 184
  • 252
  • 133
  • 210
  • 93
  • 3
  • 4
  • 37
  • 177
  • 9.992
  • 0
  • 234
  • 860
  • 0
  • 75
  • 100
  • -75
  • 0
  • 5.200
  • 200
  • 102
  • 682
  • 7.377
  • 927
  • 2.059
  • 0
  • 45.945
  • 2.341
  • 51
  • 51.322
  • 141
  • 1.177
  • 1.307
  • 44
  • 0
  • 131
  • 125
  • 2.925
  • 71.617
  • 2
  • 10
  • 198
  • 210
  • 2
  • 2
  • 1.465
  • 3.440
  • 0
  • 4.905
  • 141
  • 1.177
  • 1.307
  • 44
  • 0
  • 131
  • 125
  • 2.925
  • 8.042
  • 63.576
  • Begroting 2020
  • 71
  • 7.586
  • 97
  • 296
  • 0
  • 138
  • 834
  • 164
  • 188
  • 258
  • 108
  • 215
  • 43
  • 6
  • 14
  • 32
  • 227
  • 10.275
  • 620
  • 300
  • 860
  • 200
  • 0
  • 0
  • 5
  • 0
  • 1.305
  • 485
  • 427
  • 222
  • 4.424
  • 1.055
  • 4.604
  • 676
  • 62.776
  • 4.063
  • 428
  • 73.602
  • 206
  • 686
  • 286
  • 259
  • 167
  • 172
  • 0
  • 1.776
  • 90.076
  • 0
  • 15
  • 173
  • 188
  • 0
  • 0
  • 10.787
  • 780
  • 50
  • 11.617
  • 0
  • 686
  • 286
  • 259
  • 167
  • 172
  • 0
  • 1.569
  • 13.375
  • 76.701
  • Begroting 2021
  • 0
  • 7.786
  • 99
  • 301
  • 0
  • 108
  • 853
  • 167
  • 193
  • 264
  • 110
  • 220
  • 43
  • 6
  • 14
  • 32
  • 230
  • 10.426
  • 1.000
  • 300
  • 1.000
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 50
  • 1.305
  • 2.050
  • 0
  • 0
  • 5.705
  • 1.055
  • 3.996
  • 62
  • 43.117
  • 286
  • 0
  • 48.516
  • 0
  • 0
  • 258
  • 0
  • 167
  • 114
  • 0
  • 539
  • 65.186
  • 0
  • 15
  • 205
  • 220
  • 0
  • 0
  • 6.500
  • 665
  • 0
  • 7.165
  • 0
  • 0
  • 258
  • 0
  • 167
  • 114
  • 0
  • 539
  • 7.925
  • 57.261
  • Begroting 2022
  • 0
  • 7.786
  • 99
  • 301
  • 0
  • 124
  • 853
  • 167
  • 193
  • 264
  • 110
  • 220
  • 43
  • 6
  • 14
  • 32
  • 230
  • 10.442
  • 1.000
  • 300
  • 996
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 50
  • 1.305
  • 1.350
  • 0
  • 0
  • 5.001
  • 1.055
  • 15.022
  • 645
  • 37.884
  • 178
  • 0
  • 54.784
  • 0
  • 0
  • 450
  • 0
  • 0
  • 114
  • 0
  • 564
  • 70.791
  • 0
  • 15
  • 205
  • 220
  • 0
  • 0
  • 2.600
  • 665
  • 0
  • 3.265
  • 0
  • 0
  • 450
  • 0
  • 0
  • 114
  • 0
  • 564
  • 4.050
  • 66.742
  • Begroting 2023
  • 0
  • 7.786
  • 99
  • 301
  • 0
  • 122
  • 853
  • 167
  • 193
  • 264
  • 110
  • 220
  • 43
  • 6
  • 14
  • 32
  • 230
  • 10.439
  • 500
  • 300
  • 290
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 50
  • 1.305
  • 1.350
  • 0
  • 0
  • 3.795
  • 1.055
  • 6.055
  • 8
  • 35.606
  • 96
  • 0
  • 42.819
  • 0
  • 0
  • 521
  • 0
  • 0
  • 114
  • 0
  • 636
  • 57.689
  • 0
  • 15
  • 205
  • 220
  • 0
  • 0
  • 2.044
  • 665
  • 0
  • 2.709
  • 0
  • 0
  • 521
  • 0
  • 0
  • 114
  • 0
  • 636
  • 3.565
  • 54.124
  • Begroting 2024
  • 0
  • 7.786
  • 99
  • 301
  • 0
  • 122
  • 853
  • 167
  • 193
  • 264
  • 110
  • 220
  • 43
  • 6
  • 14
  • 32
  • 230
  • 10.440
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 1.055
  • 0
  • 299
  • 35.094
  • 0
  • 0
  • 36.448
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 114
  • 0
  • 114
  • 47.002
  • 0
  • 15
  • 205
  • 220
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 114
  • 0
  • 114
  • 335
  • 46.667

Onderstaand voorstel uit de kadernota is verwerkt in bovenstaande tabel.

  • Voorstellen kadernota - bedragen x € 1.000
  • Lasten
  • Procesmiddelen NP Drents Friese Wold
  • Totaal lasten
  • 2021
  • 50
  • 50
  • 2022
  • 50
  • 50
  • 2023
  • 50
  • 50
  • 2024
  • 0
  • 0
Print deze pagina