Programma 3: Omjouwing

Portefúljehâlder: Douwe Hoogland, Johannes Kramer, Sietske Poepjes en Avine Fokkens

Begroting

Ambities

Een vitaal, veerkrachtig, karakteristiek en gezond Fryslân. Dat zijn de ambities voor de Friese leefomgeving. Deze ambitie staat in onze ontwerp Omgevingsvisie. Met de Friese leefomgeving wordt bedoeld de gedeelde ruimte waarin de mensen in de provincie samenleven.
De Friese leefomgeving is dienstbaar aan allerlei vormen van gebruik, èn ze heeft zelfstandige kwaliteiten. Wij willen deze wederkerigheid versterken, waarbij de balans tussen beschermen (gezond, veilig, behoud van omgevingskwaliteit) en benutten (gebruik en ontwikkeling van de omgeving om aan maatschappelijke behoeften te voldoen) centraal staat.
Wederkerigheid tussen gebruik en omgevingskwaliteit ontstaat niet vanzelf. Veel veranderingen vragen om ruimte, bovengronds èn ondergronds; bijvoorbeeld voor duurzame landbouw, het vergroten van biodiversiteit, waterberging, toerisme, energievoorziening. Er is te weinig ruimte om deze ruimteclaims afzonderlijk en naast elkaar in te vullen. Combinaties van functies zijn nodig en sommige vormen van gebruik stuiten op grenzen van de kwaliteit.

Om de ambities te kunnen realiseren moet de basis op orde zijn: de Friese leefomgeving heeft veel kwaliteiten die we willen behouden en versterken: niet door veranderingen tegen te houden, maar door gewenste nieuwe ontwikkelingen te laten aansluiten bij bestaande kwaliteiten. Om deze kwaliteiten op orde te hebben en te houden (goed onderhoud en beheer) voeren we onze wettelijke taken uit en nemen we de verantwoordelijkheden die we als provincie hebben. Waar verbeteringen nodig zijn geven we sturing en uitwerking aan verbeterplannen. In de ontwerp Omgevingsvisie hebben we zeven doelstellingen voor de bestaande kwaliteit geformuleerd:
• Samenhangend netwerk van steden en dorpen
• Slimme groei van de gastvrijheidseconomie
• Duurzame landbouw
• Karakteristieken van het landschap zijn beleefbaar
• Behoud van het Friese erfgoed
• Natuur beschermen en ontwikkelen
• Verbeteren en schoon houden van het milieu

De (ontwerp) Omgevingsvisie geeft een perspectief voor de ontwikkeling van de Friese leefomgeving voor de lange termijn ( 2030 – 2040) en daarmee geven we richting aan alle activiteiten van de provincie op het gebied van de fysieke leefomgeving. Waar werken we naar toe, welke toekomst zien we voor ons. Vooruitkijken is moeilijk. De Omgevingsvisie is geen blauwdruk voor hoe Fryslân erbij ligt over twintig of dertig jaar. Toch moeten we keuzes maken en daarop sturen. We sturen op doelen en zo min mogelijk op regels. Daarvoor hebben we principes benoemd van waaruit we willen werken; inhoudelijke principes en principes voor de manier van samenwerken. Die principes geven richting aan het maken van keuzes voor de uitvoering van plannen en programma ‘s. Ze zijn voldoende flexibel voor maatwerk per geval, maar niet vrijblijvend.

Er zijn 4 urgente opgaven benoemd die we actief, met behulp van de principes, willen oppakken. Deze opgaven zijn naar voren gekomen in de dialoog met de samenleving. Deze opgaven zijn groot, onderling verbonden, raken de hele provincie en vragen om een integrale en gezamenlijke aanpak. Alleen met elkaar kunnen we oplossingen vinden: maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven overheid en samenleving. De provinciale inbreng moet hierbij meerwaarde en synergie opleveren voor de opgaven:
• Leefbaar, vitaal en bereikbaar
• Energietransitie
• Klimaatadaptatie
• Versterken biodiversiteit

Dit programma bestaat uit de onderdelen Natuur en landschap, Landbouw, Veenweide, Water en Milieu, Energietransitie en de Transitie omgevingswet/visie.

Vastgestelde beleidsnotities

Natuur, landschap, landbouw
Weidevogelnota 2014-2020
• Tussenevaluatie Weidevogelnota 2014-2020 (vastgesteld in nov 2017)
Landbouwagenda 2014-2020
Beleidsbrief duurzame landbouw 2017
Nota “Ecologische Verbindingszones”
Notitie “Gans in Balans” (2013), Nota Fryske Guozzenoanpak 2014, evaluatie 2016 & 2017, Nota Fryske Guozzenoanpak 2017-2020 (looptijd verlengd t/m 2023)
Nota “Natuer en Lanlik gebiet” (2012)
Programma landelijk gebied 2014-2020
Natuur in Fryslân Haalbaar en Betaalbaar (2018)
• Beleidskader en Subsidieregeling Agrarische bedrijfsverplaatsing Fryslân (2015)
Plattelandsontwikkelingsprogramma 2014-2020 (POP3)
Beleidskader nationale landschappen
Uitvoeringsprogramma Weardefol Fryslân 2016-2019
Romte foar Sinne
Libje en libje litte (6 juli, 2010)
Verordening Wet natuurbescherming (december 2016)

Milieu
Frysk Miljeuplan 2015-2016
• Legesverordening provincie Fryslân 2019
Ontgrondingenverordening Friesland 1996
Luchtvaartverordening provincie Fryslân 2012
Provinciale milieuverordening Fryslân 2013
Waterverordening provincie Fryslân 2016 (grondwater)
• Verordening Kwaliteit Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Omgevingsrecht provincie Fryslân 2016

Energietransitie
• Beleidsbrief Duurzame Energie (actualisatie nodig) Water
Provinciaal Waterhuishoudingsplan 2016-2021 (WHP4)
Waterverordening provincie Fryslân
Fries Bestuursakkoord waterketen (FBWK)
Provinciale Milieuverordening (grondwaterbescherming)
• Grondwateratlas van Fryslân (2019)

Veenweide
Veenweide visie (21 januari 2015)
• Tussenstap Friese veenweideaanpak 2020-2030 (18 juli 2018)

Omgevingsvisie / Ruimte
Streekplan Fryslân 2007
Verordening Ruimte en Partiële Herziening Romte foar Sinne (2015)
Romte foar Sinne (2015)
Beheer- en Ontwikkelplan Waddengebied
De Nije Pleats, schaalvergroting in de landbouw
Heroverweging intensieve veehouderij en PS besluit agrarische schaalvergroting
• Uitvoeringsagenda Streekplan Subsidieverordening Ruimte
Thematische structuurvisie Grutsk op ‘e Romte

Verbonden partijen

Onderstaande verbonden partijen leveren een bijdrage aan de doelen en resultaten van dit programma. Een overzicht van de verbonden partijen en meer informatie hierover staat in paragraaf 5 van deze begroting.

Fryske Útfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO), Grou
De FUMO is een wettelijk verplichte gemeenschappelijke regeling van de Provincie Fryslân, het Wetterskip Fryslân en de Friese gemeenten. De FUMO voert namens de provincie de taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en advies betreffende de omgevingswetgeving uit.

Fûns Fryske Skjinne Enerzjy (FSFE), Leeuwarden
De provincie is enig aandeelhouder in de besloten vennootschap Fûns Skjinne Fryske Enerzjy BV. Deze BV is 2 september 2014 opgericht. Doel van het fonds is het financieren van projecten op het gebied van duurzame energie.

Fonds Nazorg Stortplaatsen
De betrokkenheid van de provincie vloeit voort uit de Wet milieubeheer. Het Nazorgfonds Stortplaatsen is een ‘spaarpot’ waaruit de kosten van nazorg van relatief jonge stortplaatsen worden gedekt. Deze nazorg beoogt te voorkomen dat het publieke belang wordt geschaad door milieuvervuiling als gevolg van gebrek aan onderhoud aan en tijdig vervangen van voorzieningen van overgedragen (gesloten) stortplaatsen. Het belangrijkste financiële risico dat de provincie loopt, is het falen van voorzieningen en monitoring in combinatie met bodemverontreiniging. Lang onopgemerkte bodemverontreiniging kan leiden tot schade bij derden. In verband met dit soort risico’s is een risicovoorziening in het fonds opgenomen.
Op 31 december 2018 vielen zeven stortplaatsen onder de nazorgregeling, waarvan 3 droge stortplaatsen, 3 kleinschalige baggerspeciestortplaatsen en 1 grote baggerspeciestortplaats.
Aan vijf van de zeven stortplaatsen is een voorlopige heffing opgelegd en geïnd, bij één
stortplaats is de heffing definitief vastgesteld en geïnd.

Stichting Nazorg Ouwsterhaule
De provincie Fryslân heeft als partij afval gestort op de voormalige stortplaats Ouwsterhaule. Alle partijen die afval hebben geleverd of de stortplaats hebben beheerd, participeren in de stichting nazorg Ouwsterhaule. Het publieke belang betreft het voorkomen van ongewenste milieueffecten van de voormalige stortplaats. Het financiële risico dat de provincie loopt is de schade in geval van lekkage in de afdichtingsbodem.

Samenwerkingsovereenkomst Waddenglas
Met het project Waddenglas realiseren de provincie Fryslân, de gemeente Waadhoeke en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) ten zuiden van Sexbierum een hoogwaardig glastuinbouwgebied. Vanwege de aanhoudende financiële crisis in de glastuinbouw en het uitblijven van gronduitgifte is het project in 2015 afgeschaald naar de uitvoering van alleen fase 1. In 2017 is een intentie overeenkomst gesloten met de The Fruit Farm Group (TFFG) over afname van de grond. In oktober 2018 heeft TFFG laten weten de gronden niet te zullen aankopen. In de grondexploitatie is daarom reeds rekening gehouden met een verdere vertraging van de grondverkoop.

VTH-taken
Zie paragraaf 8.

Bekijk uitgebreide tabel

Lasten en baten programma 3: Omgeving

  • Bedragen x € 1.000,-
  • Totaal lasten
  • Totaal baten
  • Saldo van lasten en baten
  • Realisatie 2018
  • 81.987
  • 14.708
  • 67.279
  • Begroting 2019
  • 138.381
  • 10.350
  • 128.031
  • Begroting 2020
  • 109.639
  • 10.716
  • 98.923
  • Begroting 2021
  • 92.572
  • 8.760
  • 83.812
  • Begroting 2022
  • 73.607
  • 4.693
  • 68.914
  • Begroting 2023
  • 66.630
  • 4.137
  • 62.493

  • Beleidsveld
  • Lasten
  • 3.1 Natuur en landschap
  • 3.2 Landbouw
  • 3.3 Veenweide
  • 3.4 Water en milieu
  • 3.5 Energietransitie
  • 3.6 Transitie omgevingswet/visie
  • Totaal lasten
  • Baten
  • 3.1 Natuur en landschap
  • 3.2 Landbouw
  • 3.3 Veenweide
  • 3.4 Water en milieu
  • 3.5 Energietransitie
  • Totaal baten
  • Totaal lasten-baten
  • Realisatie 2018
  • 58.489
  • 4.091
  • 1.630
  • 12.717
  • 4.961
  • 100
  • 81.987
  • 10.505
  • 1.280
  • 64
  • 1.841
  • 1.017
  • 14.708
  • 67.279
  • Begroting 2019
  • 89.036
  • 13.415
  • 5.470
  • 20.841
  • 9.520
  • 100
  • 138.381
  • 7.148
  • 1.522
  • 0
  • 1.150
  • 531
  • 10.350
  • 128.031
  • Begroting 2020
  • 78.499
  • 2.474
  • 1.845
  • 23.354
  • 3.317
  • 150
  • 109.639
  • 9.714
  • 21
  • 0
  • 982
  • 0
  • 10.716
  • 98.923
  • Begroting 2021
  • 71.847
  • 1.728
  • 7.286
  • 8.846
  • 2.865
  • 0
  • 92.572
  • 7.837
  • 21
  • 0
  • 902
  • 0
  • 8.760
  • 83.812
  • Begroting 2022
  • 56.772
  • 517
  • 4.795
  • 8.760
  • 2.763
  • 0
  • 73.607
  • 3.770
  • 21
  • 0
  • 902
  • 0
  • 4.693
  • 68.914
  • Begroting 2023
  • 53.096
  • 517
  • 3.000
  • 8.754
  • 1.263
  • 0
  • 66.630
  • 3.214
  • 21
  • 0
  • 902
  • 0
  • 4.137
  • 62.493

Eerste bestuursrapportage

In de begroting 2020 wordt er nog summier gesproken over de problematiek rondom het onderwerp stikstof. Eind 2019 is er een programmateam Stikstof ingesteld, in deze 1e berap informeren wij u over de actualiteiten rondom dit onderwerp.

Programma Stikstof
De Raad van State heeft in mei 2019 een uitspraak gedaan waardoor vergunningverlening in het kader van de PAS niet meer mogelijk was. Hierdoor kunnen allerlei projecten op het gebied van
bouw, infrastructuur, uitbreiding van agrarische bedrijven, etc. niet meer uitgevoerd worden. De stikstofproblematiek speelt in 11 van de 20 Natura 2000 gebieden.

Afgelopen kwartaal

  • Op 3 maart heeft GS de Friese aanpak stikstof vastgesteld. Met de stikstofaanpak willen we de volgende doelen bereiken.
    • Reduceren van de stikstofdepositie in stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden.
    • Resaliseren van een robuuste (veerkrachtige) natuur in de stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden.
    • Vergunningverlening weer op gang brengen op basis van nieuwe beleidsregels.
    • Een bijdrage leveren aan de transitie van de landbouw voor Fryslân op lange termijn.
  • Eind januari 2020 heeft GS de landelijk overeengekomen nieuwe beleidregels vastgesteld. Besloten is dat de beleidsregels op 1 februari in werken treden. Met de inwerkingtreding van de beleidsregels is de vergunningverlening weer op gang gebracht.
  • Onderzoek naar effectiviteit van sneheidsverlaging op de provinciale wegen uitgevoerd.
  • Dialoogsessie op 13 februari over beleidsregels, het landbouwpakket en de gebiedsgerichte aanpak.
  • (Online) dialoogsessies op 8 april over extern salderen en verleasen met bedrijven met stikstofrechten.
  • Op 14 april heeft GS besloten dat beweiden vergunningsvrij is.

Komende periode

  • Opstellen van een voorstel voor toezicht en handhaving. De planning van dit voorstel is mede afhankelijk van de afspraken die in IPO-verband worden genomen, zodat landelijk sprake is van een ‘level playing field’ voor de bedrijven. Het gaat hierbij om:
    • Beweiden en bemesten
    • Stikstofregistratiesysteem
    • Verleasen van stikstofrechten
    • Legaliseren van de PAS-meldingen
    • Het instellen van een regionale drempelwaarden
    • Vergunningen die onderuit zijn gegaan bij de rechter
  • Mede op basis van de dialoogsessies op 8 april heeft GS besloten om het besluit over extern salderen en verleasen met bedrijven die over productierechten beschikken op te schorten. De dialoog over o.a. dit onderwerp wordt de komende periode voortgezet met (een vertegenwoordiging van) de dialoogpartners.
  • Opstellen notitie stikstof: ‘zoeken naar het stikstofevenwicht’
  • Om de uitstoot en depositie van stikstof ook voor de langere termijn structureel naar beneden te brengen wordt ingezet op een gebiedsaanpak. Bij de gebiedsaanpak wordt zoveel mogelijk aangesloten bij lopende (gebieds)projecten. In het tweede kwartaal wordt gestart met de geibedsanalyses, deze vormen de basis voor de gebiedsaanpak. Op basis van de gebiedsanalyses en het door het Rijk beschikbaar gestelde budget kan worden bepaald hoe deze gebiedsaanpak eruit komt te zien.

Tweede bestuursrapportage

Programma Stikstof
In de begroting 2020 wordt er nog summier gesproken over de problematiek rondom het onderwerp stikstof. In deze 2e berap informeren wij u over de actualiteiten rondom dit onderwerp.

De Raad van State heeft in mei 2019 een uitspraak gedaan waardoor vergunningverlening in het kader van de PAS niet meer mogelijk was. Hierdoor kunnen allerlei projecten op het gebied van bouw, infrastructuur, uitbreiding van agrarische bedrijven, etc. niet meer uitgevoerd worden. De stikstofproblematiek speelt in 11 van de 20 Natura 2000 gebieden in Fryslân.

De afgelopen periode heeft in het teken gestaan van veelvuldig overleg in IPO verband. Vanuit IPO verband is en wordt gesproken over de legalisering van de meldingen onder de PAS. In dit verband zijn nadere afspraken met elkaar gemaakt. Daarnaast vindt vanuit IPO verband in de ambtelijke commissie (AC), bestuurlijke commissie (BC) en bestuurlijk overleg met de Minister (BO) de Friese inbreng over de gelden voor bronmaatregelen en natuurgelden in het kader van Stikstof plaats waarbij specifiek aandacht is voor de mogelijkheden tot besteding van deze gelden. Met name is het belang benadrukt om ruimte te krijgen voor besteding buiten de N2000 gebieden om structureel de stikstofproblematiek aan te kunnen pakken in Fryslân (via de gebiedsgerichte aanpak). De gebiedsanalyses voor de gebiedsgerichte aanpak zijn in concept opgesteld en zullen de komende termijn worden afgerond. Raakvlakken met andere opgaven zijn hierin opgenomen. Afhankelijk van het beschikbare budget kan het ambitieniveau worden bepaald. Wij behartigen via IPO en rechtstreeks bij LNV proactief onze Friese belangen en brengen deze in bij de totstandkoming van rijksmaatregelen met eigen provinciale ruimte. Het kaderen van deze ruimte is gebeurd door het opstellen van de notitie Stikstof: ‘zoeken naar een stikstofevenwicht’, welke is besproken met het College. In het najaar zal een definitief kader worden opgeleverd aan het College en de Staten. We staan in direct contact met de Friese landbouw- en natuurorganisaties, bouwend Nederland en VNO/NCW om in gesprek te zijn en blijven over de inhoud en oplossingen voor Fryslân. We hebben naast dialoogsessies nu ook werksessies met onze ketenpartners in Fryslan. De factsheets zijn opgeleverd en besproken met de ketenpartners. Daarnaast is de openstelling van extern salderen met veehouderijen in IPO verband besproken. In overleg met de Friese dialoogpartners wordt advies ingewonnen. Deze adviezen worden meegenomen in de verder besluitvorming binnen de provincie Fryslân.

Programma Natuur
Bij het opstellen van de begroting 2020 was er nog geen sprake van Programma Natuur. In deze 2e berap informeren wij u over de actualiteiten rondom dit onderwerp.

De provincies en het Rijk hebben als onderdeel van de structurele aanpak stikstof afgesproken om een gezamenlijk Programma Natuur op te stellen met een daarbij behorende actualisatie van het Natuurpact. Het Programma Natuur bevat beleid en maatregelen gericht op de realisatie van een gunstige, of waar dat niet mogelijk is, verbeterde staat van instandhouding van de voor Nederland belangrijke soorten dieren en planten en habitats.

In dit voorjaar kondigde het kabinet aan tot en met 2030 jaarlijks een substantieel bedrag, oplopend naar € 300 mln., beschikbaar te stellen voor natuurherstel en natuurontwikkeling, en dit uit te werken in het gezamenlijke Programma Natuur. Belangrijke hoofdlijn van het Programma is om condities te realiseren voor een gunstige staat van instandhouding (Svl) van alle soorten en habitats onder de Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR). Hiermee wordt gestreefd, in samenhang met de andere maatregelen in de structurele aanpak stikstof, om aan de eisen te voldoen die de VHR stelt (artikel 6 lid 1 en 2). Voor 2030 verwacht het Rijk met de te nemen maatregelen 70% doelrealisatie te behalen met specifiek aandacht voor stikstofgevoelige natuur. De inzet richt zich vooral op maatregelen in en rond beschermde natuurgebieden (Natura 2000 en het Natuurnetwerk Nederland). De uitwerking van deze hoofdlijn vindt plaats in een uitvoeringsprogramma als aanvulling op het bestaande natuurpact.

Inzet is dat in december 2020 de financiële afspraken zijn gemaakt (zie kamerbrief d.d. 10-7-2020) inzake Hoofdlijnen programma Natuur. In het najaar 2020 zal duidelijk worden waar de nadruk op de natuurrealisatie komt te liggen en welk budget hiervoor beschikbaar komt voor Fryslân.

Bekijk uitgebreide tabel

Inzet beschikbare middelen

  • Exploitatie- Bedragen x € 1.000,-
  • Lasten
  • Structureel
  • Niet structureel
  • Totaal Lasten
  • Baten
  • Structureel
  • Niet structureel
  • Totaal Baten
  • Lasten-Baten
  • Begroting incl. vastgestelde wijzigingen
  • 86.081
  • 56.725
  • 142.806
  • 2.851
  • 13.630
  • 16.481
  • 126.325
  • Voorstel Begrotingswijziging
  • -14.601
  • -14.325
  • -28.926
  • -286
  • 0
  • -286
  • -28.640
  • Realisatie per 1-9
  • 18.975
  • 13.365
  • 32.341
  • 171
  • 4.051
  • 4.222
  • 28.119
  • Vastgelegde verplichtingen per 1-9
  • 22.093
  • 12.476
  • 34.569
  • 0
  • 0
  • 0
  • 34.569
  • Saldo
  • 30.412
  • 16.558
  • 46.970
  • 2.394
  • 9.579
  • 11.973
  • 34.997

  • Exploitatie
  • Lasten
  • Structureel
  • Niet structureel
  • Totaal lasten
  • Baten
  • Structureel
  • Niet structureel
  • Totaal baten
  • Lasten-Baten
  • Bedragen x € 1.000
  • Structurele budgetten
  • Reserves
  • Voorzieningen
  • Overlopende Passiva
  • Tijdelijke budgetten
  • Reserves
  • Overlopende Passiva
  • Structurele budgetten
  • Reserves
  • Voorzieningen
  • Overlopende Passiva
  • Tijdelijke budgetten
  • Reserves
  • Overlopende Passiva
  • Begroting inclusief vastgestelde wijzigingen
  • 20.561
  • 64.330
  • 732
  • 458
  • 86.081
  • 28.706
  • 26.701
  • 1.318
  • 56.725
  • 142.806
  • 382
  • 1.280
  • 731
  • 458
  • 2.851
  • 225
  • 12.293
  • 1.111
  • 13.630
  • 16.481
  • 126.325
  • Voorstel Begrotingswijziging
  • 0
  • -14.315
  • 0
  • -286
  • -14.601
  • -9.382
  • -4.943
  • 0
  • -14.325
  • -28.926
  • 0
  • 0
  • 0
  • -286
  • -286
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • -286
  • -28.640
  • Realisatie per 1-9-
  • 7.734
  • 11.084
  • 0
  • 157
  • 18.975
  • 6.452
  • 5.989
  • 924
  • 13.365
  • 32.341
  • 442
  • 56
  • 787
  • -1.113
  • 171
  • 128
  • 4.440
  • -517
  • 4.051
  • 4.222
  • 28.119
  • Vastgestelde verplichting per 1-9
  • 10.223
  • 11.628
  • 0
  • 241
  • 22.093
  • 4.908
  • 6.920
  • 649
  • 12.476
  • 34.569
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 34.569
  • Saldo
  • 2.603
  • 27.303
  • 732
  • -226
  • 30.412
  • 7.963
  • 8.849
  • -255
  • 16.558
  • 46.970
  • -59
  • 1.224
  • -56
  • 1.285
  • 2.394
  • 98
  • 7.853
  • 1.629
  • 9.579
  • 11.973
  • 34.997

Jaarstukken

Wat wilden we bereiken met dit programma?

Samengevat hebben we voor de Friese leefomgeving de ambitie om toe te werken naar een vitaal, veerkrachtig, karakteristiek en gezond Fryslân. Een ambitie die is verwoord in de Omgevingsvisie en in lijn is met het bestuursakkoord ‘geluk op 1’. Wat houdt deze ambitie in, in relatie tot onze opgaven?

Met alle ontwikkelingen die spelen, is veerkracht essentieel. Klimaatverandering, de energietransitie, meer aandacht voor natuurontwikkeling in relatie tot stikstof, een transitie van de landbouw naar een vijfsterren landbouw, herstel van biodiversiteit en de impact van al deze veranderingen op het landschap. Ontwikkelingen die impact hebben op de omgeving, waarbij we onze identiteit willen behouden. Tegelijkertijd is het zoeken naar de balans met een vitaal Fryslân waarbij we streven naar een slimme economische groei. Deze slimme groei hangt samen met onze ambitie om een goede kwaliteit van bodem, water en lucht te behouden.

Om de ambities te kunnen realiseren moet de basis op orde zijn: de Friese leefomgeving heeft veel kwaliteiten die we willen behouden en versterken: niet door veranderingen tegen te houden, maar door gewenste nieuwe ontwikkelingen te laten aansluiten bij bestaande kwaliteiten. Om deze kwaliteiten op orde te hebben en te houden (goed onderhoud en beheer) voeren we onze wettelijke taken uit en nemen we de verantwoordelijkheden die we als provincie hebben. Waar verbeteringen nodig zijn geven we sturing en uitwerking aan verbeterplannen.

Dit programma bestaat uit de onderdelen Natuur en landschap, Landbouw, Veenweide, Water en Milieu, Energietransitie en de Transitie omgevingswet/visie.

Vastgestelde beleidsnotities

Natuur, landschap, landbouw

Milieu

Energietransitie

Water

Veenweide

Omgevingsvisie / Ruimte

Verbonden partijen

Onderstaande verbonden partijen leverden een bijdrage aan de doelen en resultaten van dit programma. Een overzicht van de verbonden partijen en meer informatie hierover staat in paragraaf 5 van dit jaarverslag.

  • Fryske Útfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO), Grou
  • Fûns Fryske Skjinne Enerzjy (FSFE), Leeuwarden
  • Fonds Nazorg Stortplaatsen
  • Stichting Nazorg Ouwsterhaule
  • Samenwerkingsovereenkomst Waddenglas

VTH-taken
Zie paragraaf 8.

Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? (doelrealisatie)

Bekijk uitgebreide tabel

  • Exploitatie - Bedragen x € 1.000,-
  • Totaal lasten
  • Totaal baten
  • Saldo van lasten en baten
  • Mutatie reserves
  • Resultaat van lasten en baten
  • Realisatie 2019
  • 98.591
  • 13.124
  • 85.467
  • 238
  • 85.705
  • Begroting 2020 na wijziging
  • 108.483
  • 17.244
  • 91.240
  • -18.774
  • 72.466
  • Rekening 2020
  • 82.393
  • 9.692
  • 72.701
  • -6.726
  • 65.975
  • Saldo begroting en rekening
  • 26.091
  • 7.552
  • 18.539
  • -12.048
  • 6.490

Toelichting:

Op het gehele programma is er een onderbesteding van € 6,5 mln. ten opzichte van de gewijzigde begroting. De financiële toelichtingen staan bij de afzonderlijke beleidsvelden.

  • Beleidsveld
  • Lasten
  • 3.1 Natuur en landschap
  • 3.2 Landbouw
  • 3.3 Veenweide
  • 3.4 Water en milieu
  • 3.5 Energietransitie
  • 3.6 Transitie omgevingswet/visie
  • Totaal lasten
  • Baten
  • 3.1 Natuur en landschap
  • 3.2 Landbouw
  • 3.3 Veenweide
  • 3.4 Water en milieu
  • 3.5 Energietransitie
  • 3.6 Transitie omgevingswet/visie
  • Totaal baten
  • Totaal lasten-baten
  • Realisatie 2019
  • 71.617
  • 4.567
  • 3.494
  • 14.373
  • 4.474
  • 66
  • 98.591
  • 8.042
  • 2.320
  • 0
  • 1.566
  • 1.197
  • 0
  • 13.124
  • 85.467
  • Begroting 2020
  • 73.291
  • 11.344
  • 1.578
  • 19.738
  • 2.382
  • 150
  • 108.483
  • 13.768
  • 627
  • 0
  • 1.306
  • 1.542
  • 0
  • 17.244
  • 91.240
  • Rekening 2020
  • 57.492
  • 3.749
  • 2.773
  • 13.314
  • 4.992
  • 73
  • 82.393
  • 5.405
  • 997
  • 99
  • 1.611
  • 1.580
  • 0
  • 9.692
  • 72.701
  • Saldo 2020
  • 15.799
  • 7.595
  • -1.195
  • 6.424
  • -2.609
  • 77
  • 26.091
  • 8.363
  • -370
  • -99
  • -304
  • -38
  • 0
  • 7.552
  • 18.539

Wat heeft het gekost?

Investeringen

  • Bedragen x € 1.000,-
  • Onderhanden werken
  • Opgeleverde werken
  • Afgerekende werken
  • Totaal
  • Stand per 1-1-2020
  • 41.881
  • 0
  • 0
  • 41.881
  • uitgaven
  • 5.591
  • 0
  • 0
  • 5.591
  • bijdragen derden
  • 3.308
  • 0
  • 0
  • 3.308
  • Stand per 31-12-2020
  • 44.164
  • 0
  • 0
  • 44.164

Toelichting:

Bij onderhanden werk is de voorraad natuurgronden opgenomen. De waardevermeerdering wordt met name veroorzaakt door uitvoering van de Veenweidevisie vanwege grondaankopen in kansrijk gebied Aldeboarn – De Deelen. Binnen het IKG lopen de aankopen nagenoeg in lijn met de verkopen. Aankopen die zijn gedaan betreffen vooral aankopen binnen prioriteit 1 en 2 van het NNN, de verkopen zijn vooral ruil- en restgronden.

Balanspost reserves

  • Bedragen x € 1.000,-
  • R. Aankoop natuurterreinen (fase 1) prov. opgave
  • R. Natuurpact 2014
  • R. De nieuwe afsluitdijk
  • R. Beklemde reserve verstrekte subsidies
  • Totaal
  • Stand per 1-1-2020
  • 1.767
  • 37.825
  • 25.507
  • 0
  • 65.100
  • toevoeging
  • 943
  • 8.279
  • 5.023
  • 6.141
  • 20.386
  • aanwending
  • 0
  • 3.590
  • 9.444
  • 0
  • 13.034
  • Stand per 31-12-2020
  • 2.710
  • 42.515
  • 21.085
  • 6.141
  • 72.451

Toelichting:

Reserve Aankoop natuurterreinen (fase 1) prov. opgave
Deze reserve is gevormd om benodigde middelen voor aankopen natuurterreinen fase 1 ter beschikking te kunnen stellen. Het betreft de provinciale opgave prioriteit 3 en 4 en gaat dus niet om de wettelijke opgave.

Reserve Natuurpact 2014
Deze reserve is gevormd voor rijksmiddelen en bestedingen voor de uitvoering van het programma natuurpact.

Reserve De nieuwe afsluitdijk (DNA)
I.h.k.v. het samenwerkingsverband van de provincies Fryslân, Noord-Holland en de gemeenten Hollands Kroon, Harlingen en Súdwest-Fryslân is deze reserve voor het programma DNA gevormd. De provincie Fryslân is penvoerder van het programma.

Beklemde reserve verstrekte subsidies
Deze reserve is gevormd naar aanleiding van de stelselwijziging subsidielastneming en betreft de volgende projecten: Herinrichting Sexbierum, Wij&Wadvogels, Off Grid Test Centre (Afsluitdijk), Nationaal Energiebespaarfonds (Regionale variant Fryslân), Friese plusregeling energiebesparing eigen huis.

Balanspost voorzieningen

  • Bedragen x € 1.000,-
  • V. Risicovoorziening grondaankopen
  • V. Grondwaterplan
  • V. LVP project Baarderaderadeel LGR
  • Totaal
  • Stand per 1-1-2020
  • 1.251
  • 787
  • 11
  • 2.049
  • toevoeging
  • 336
  • 810
  • 0
  • 1.146
  • aanwending
  • 4
  • 337
  • 0
  • 341
  • Stand per 31-12-2020
  • 1.583
  • 1.260
  • 11
  • 2.854

Toelichting:

Voorziening Risicovoorziening grondaankopen
Deze voorziening dekt het risico van verlies-dragende grondtransacties natuur.

Voorziening Grondwaterplan
Deze voorziening wordt gevormd middels de legesinkomsten en uitgaven in het kader van het grondwaterplan gaan ten laste hiervan.

Voorziening LVP project Baarderaderadeel LGR
Deze voorziening is opgezet i.v.m. ruilverkaveling Baarderadeel. Bij onderbedeling hebben mensen recht op vergoeding, deze vergoedingen zijn deels nog niet opgevraagd. Mensen kunnen hier nog tot 20 jaar aanspraak op maken.

Balanspost overlopende passiva

  • Bedragen x € 1.000,-
  • OP Life Alde Feanen N2000 voorbereiding
  • OP Startsubsidie bestuurlijke strafbeschikking milieu
  • OP Actieplan geluid
  • OP NP 21 POP3 Fluessen en Morra
  • OP Impulsgelden
  • OP Ontzorgingsprogramma maatschappelijk vastgoed
  • OP Wadlopen
  • OP Nog af te sluiten weidevogelcompensatie
  • OP Fries Bestuursakkoord Waterketen 2016-2020.
  • OP POP 3 ANLB Leefgebied water SP 2019
  • OP Deltaprogramma Waddengebied
  • OP Weidevogelcompensatie
  • OP P29C POP3 Subsidie Kavelruil
  • OP NP 21 POP3 plaggen watercrassula op Terschelling
  • Totaal
  • Stand per 1-1-2020
  • 686
  • 110
  • 15
  • 0
  • 0
  • 0
  • 115
  • 2.116
  • 110
  • 500
  • 56
  • 1.610
  • 0
  • 0
  • 5.319
  • toevoeging
  • 0
  • 0
  • 78
  • 21
  • 17.563
  • 1.961
  • 0
  • 369
  • 60
  • 0
  • 60
  • 0
  • 825
  • 1.307
  • 22.245
  • aanwending
  • 572
  • 110
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 58
  • 0
  • 0
  • 235
  • 0
  • 136
  • 825
  • 1.307
  • 3.243
  • Stand per 31-12-2020
  • 114
  • 0
  • 93
  • 21
  • 17.563
  • 1.961
  • 57
  • 2.485
  • 171
  • 265
  • 116
  • 1.474
  • 0
  • 0
  • 24.321

Toelichting:

OP Life Alde Feanen
De OP is ingericht voor de kasstromen van het project LIFE Alde Feanen N2000.

OP Startsubsidies bestuurlijke strafbeschikking milieu
Middelen afkomstig van het Ministerie van Justitie die dienen te worden aangewend voor de stimulering BsB milieu. O.a. handhavingsmiddelen, opleidingskosten Boa’s.

OP Actieplan geluid
De OP is ingericht voor middelen vanuit het rijk met als doel het verminderen van een te hoge geluidsbelasting als gevolg van wegverkeer op provinciale wegen.

OP Digibeter 2019 Duinen en Kwelders
De OP is ingericht voor middelen vanuit BIJ12, provincies Zeeland, Noord-Holland, Zuid-Holland, Rijkswaterstaat, de provincie Fryslân voert de regie. Met als doel verbetering duinmonitoring.

OP NP21 POP3 Fluessen en Mora
De OP is ingericht voor de subsidiebijdrage vanuit POP (50% financiering) voor N2000 Merengebied.

 OP Impulsgelden
De OP is ingericht voor de impulsgelden die betrekking hebben op de rijksmiddelen die we ontvangen voor de projecten Hege Warren en Aldeboarn/de Deelen.

OP Ontzorgingsprogramma maatschappelijk vastgoed
De OP is ingericht voor de specifieke uitkering voor het ontzorgingsprogramma maatschappelijk vastgoed. Het doel van de regeling is het ontzorgen van kleine maatschappelijk vastgoedeigenaren bij het verduurzamen van hun maatschappelijk vastgoed.

OP Wadlopen
De OP is ingericht voor de kasvoering van wadloopovereenkomsten tussen de drie waddenprovincies.

OP Nog af te sluiten weidevogelcompensatie
De OP is ingericht voor middelen afkomstig van projecten, Vermillion en gemeenten voor compensatie m.b.t. aangaan langdurige beheercontracten, deze middelen worden ingezet voor weidevogelcompensatie.

OP Fries bestuursakkoord Waterketen 2016-2020
De OP dient ter kasvoering van budgetten uit het Fries bestuursakkoord. Het FBWK is een samenwerkingsverband tussen alle Friese waterketen partijen.

OP POP 3 ANLB Leefgebied water SP 2019
De OP is ingericht voor de besloten subsidiebijdragen voor het subsidieplafond 2019 vanuit de regio.

OP Deltaprogramma Waddengebied
De OP is ingericht voor middelen afkomstig van provincie Groningen, Rijkswaterstaat, waddengemeenten en waterschappen, voor o.a. voorbereiden op klimaatadaptatie en waterveiligheid.

OP Weidevogelcompensatie
Deze overlopende passiva weidevogelcompensatie is er voor om de meerjarige contracten te kunnen financieren.

OP P29C POP3 Subsidie Kavelruil
Deze OP is ingericht voor middelen afkomstig van POP3 voor kosten van het project kavelruil.

OP NP 21 POP3 plaggen watercrassula op Terschelling
Deze OP is ingericht voor middelen afkomstig van POP3 voor het bestrijden van de watercrassula op Terschelling.

Print deze pagina