Programma 5: Mienskip

5.3 Taal, media, onderwijs en letteren

Wat willen we bereiken?

De provincie Fryslân is met het Rijk overeengekomen dat de implementatie van de taal- en onderwijswetgeving ten aanzien van de Friese taal en cultuur een actievere sturing en uitvoering nodig heeft. De provincie vervult die taak vanuit haar wettelijke verantwoordelijkheid en geeft daar door haar rol als ‘Taalskipper’ sturing aan, onder andere met het Deltaplan Frysk. In het kader van de Wet gebruik Friese taal coördineert en regisseert de provincie de totstandkoming en uitvoering van de langetermijnagenda voor het Fries, samen met de andere Friese bestuursorganen. Daartoe organiseert de provincie structureel het bestuurlijke overleg ‘mei-inoar foar it Frysk’ en adviseert zij over taalbeleidsplannen en verordeningen.
De positie van het Fries in het onderwijs is door de uitvoering van het Taalplan Frysk helemaal in kaart gebracht. Van alle scholen is een tijdelijk profiel vastgesteld, dat aangeeft hoe zij momenteel aan de kerndoelen voldoen. In 2018 zijn we gestart met een begeleidingsprogramma voor scholen om hen te stimuleren en te helpen om de nog niet behaalde kerndoelen in de toekomst wel te behalen. In 2019 zal de tweede vaststellingsronde van het Taalplan Frysk worden voorbereid, met schoolbezoeken in de schooljaren 2020-21 en 2021-22, zodat scholen met ingang van de schooljaren 2021-22 en 2022-23 (na afloop van de huidige tijdelijke vaststelling voor 4 jaar) opnieuw een vastgesteld profiel krijgen.
De kerndoelen voor het vak Fries in het primair en voortgezet onderwijs worden in 2019 vernieuwd, in samenhang met de landelijke curriculumherziening. Na consultatie van het onderwijsveld zal een voorstel voor nieuwe kerndoelen Fries ter vaststelling aan Provinciale Staten worden voorgelegd.
Het Deltaplan Frysk voorziet in de infrastructuur van voorzieningen, functies en organisaties (de Basisvoorziening) die de doorgaande meertalige leerlijn van peuter tot promovendus faciliteert. Wij werken verder aan het creëren van locaties waar die doorgaande meertalige leerlijn op dezelfde plaats aanwezig is (Basisvoorziening Plus). Het onderdeel Digitale Helpmiddels van het Deltaplan Frysk, waarmee wij de positie van de Friese taal in de digitale omgeving versterken, voeren we uit in samenwerking met onder andere vertegenwoordigers uit onderwijs, de creatieve industrie, de wetenschap, de taalbevordering, de media en de bibliotheken.
In 2019 zal de nieuwe Bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer (BFTK) van kracht worden. Daarmee geeft de provincie met het Rijk invulling aan afspraken die gemaakt zijn in het kader van het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden. Veel afspraken zijn aanvullend op de taal- en onderwijswetgeving en het provinciale coalitieakkoord. Deze afspraken versterken het beleid op terreinen als de Friestalige regionale omroep, de Friese literatuur, de cultuur, de positie van het Fries in het sociale domein en op het gebied van de internationale contacten.
Lân fan Taal heeft gefungeerd als aanjager van vernieuwing in (taal)beleid en als een sprekend voorbeeld van een integrale benadering, waarin beleidsvelden als cultuur, onderwijs, taal, media, letteren en erfgoed met elkaar verbonden zijn. De dragende partijen van Lân fan taal hebben zich verenigd in de taalalliantie (Afûk, Tresoar, FA, Omrop Fryslân, HCL, Tryater en RuG) en hebben aangegeven de werkwijze van Lân fan taal te willen continueren voor de komende jaren.

Welke resultaten willen we in 2019 behalen?

  • Als Taalskipper de positie en het gebruik van de Friese taal (en de streektalen) borgen en bevorderen in de maatschappelijke domeinen zoals benoemd in het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden en de Wet gebruik Friese taal.
  • De rol van Taalskipper van de provincie wordt in 2019 in samenwerking met het Rijk geëvalueerd.
  • In 2019 komt er een advies over de tolkenproblematiek ten aanzien van het Fries in de rechtspraak. Er zal in samenwerking met onder andere de Rechtbank Noord-Nederland een werkgroep Friese tolken opgezet worden.
  • Beginnen met de uitvoering van de nieuwe Bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer 2019 – 2023.
  • Een inhoudelijk advies over een eigentijds leerplan Fries opleveren.
  • Nieuwe kerndoelen voor het vak Fries voor het basis- en het voortgezet onderwijs ter vaststelling voorleggen aan Provinciale Staten, in afstemming met het Rijk.
  • Bevorderen van de ontwikkeling, het onderhoud en het gebruik van digitale hulpmiddelen voor het Fries.
  • In 2019 brengen wij in overleg met het ministerie van VWS in kaart welke Friestalige hulpmiddelen voor zorginstellingen/ziekenhuizen reeds bestaan en welke behoefte er is.
  • Bepalen hoe bij de ontwikkeling van zorghulpmiddelen (bijvoorbeeld zorgrobots, animatiefilmpjes over behandeling) de Friese taal kan worden meegenomen.
  • De dragende partijen van Lân fan Taal, verenigd in de Taalalliantie, blijven op het gebied van meertaligheid samenwerken aan Fryslân als kennis- en publiekscentrum, de oprichting van een productiehuis voor meertalig jong talent, en een gezamenlijke wetenschappelijke agenda.
  • Bezoekerscentrum Obe is een bruisend podium voor (Friese) taal en literatuur.
  • Borging van de verscheidenheid aan Friestalige literaire tijdschriften en het stimuleren en promoten van het aanbod en de kwaliteit van de Friese literatuur.
  • Het Europees Netwerk op het gebied van taalplanning en onderzoek op het gebied van meertaligheid versterken, in de structuur van het Network to Promote Linguistic Diversity en in afstemming met de betrokken Friese organisaties.
  • Er ontstaan meer en/of grotere Fries- of tweetalige centra voor kinderopvang en peuterspeelzalen, zodat het percentage kinderen dat op Fries- en tweetalige peuterspeelzalen en centra wordt opgevangen op het totaal hoger is.

Prestatie indicatoren

Onderwerp Indicator Doelwaarde 2019
Deltaplan: Implementatie Taalwet Aantal gemeenten met een verordening Fries taalgebruik 90%
Percentage gemeenten met vastgestelde nota taalbeleid 90%
Is er in afsteming met de Friese gemeenten een langetermijnagenda voor het Fries opgesteld Langetermijnagenda gereed
Onderwijs Vaststellen van nieuwe kerndoelen voor het vak Fries door Provinciale Staten Nieuwe kerndoelen Fries vastgesteld
Tweede fase van Taalplan Frysk Start aanbestedingsprocedure Wijziging bestaande beleidsregel
Letteren Wij stellen in 2019 Friese schrijversbeurzen beschikbaar. 5
Taalbelied Eind 2019 is er een advies over de tolkenproblematiek Advies gereed
Eind 2019 ligt er een inventarisatie ten aanzien van de mogelijkheden en de verdere toepasbaarheid van het Fries in de zorg. Ligt er in afstemming met de gemeenten een langetermijnagenda voor het Fries Inventarisatie gereed
Prijzenbeleid In 2019 worden er provinciale prijzen op het gebied van literatuur uitgereikt en wordt er wederom een Frysk Diktee georganiseerd 3 prijzen en organisatie Frysk Diktee
Deltaplan Fries (Basisvoorziening doorgaande leerlijn meertaligheid) Percentage leerlingen dat drietalig basisonderwijs volgt Neemt toe
Deltaplan Fries: Basisvoorziening Plus Aantal plekken in de provincie met een doorgaande meertalige leerlijn van voorschools tot en met voortgezet onderwijs 3

Wat mag het kosten?

Bekijk uitgebreide tabel

  • Bedragen x € 1.000,-
  • Totaal lasten
  • Totaal baten
  • Saldo van lasten en baten
  • Realisatie 2017
  • 11.551
  • 0
  • 11.551
  • Begroting 2018
  • 11.541
  • 0
  • 11.541
  • Begroting 2019
  • 9.710
  • 0
  • 9.710
  • Begroting 2020
  • 9.167
  • 0
  • 9.167
  • Begroting 2021
  • 8.284
  • 0
  • 8.284
  • Begroting 2022
  • 8.236
  • 0
  • 8.236

Toelichting:

De daling met € 1,8 mln van 2018 naar 2019 wordt voornamelijk veroorzaakt door het afnemen van de begroting voor Lân fan Taal (€ 1,2 mln).

  • Specificatie Exploitatie
  • Structurele budgetten
  • Tijdelijke budgetten
  • Voorzieningen
  • Totaal lasten
  • GS budgetautorisatie
  • AFUK
  • AU Friese taal voortgezet onderwijs
  • Basisvoorzieningen Frysk
  • Basisvoorzieningen Frysk plus
  • Boeken fan Fryslan
  • Cedin Frysk bernetydskrift Tsjek
  • Cedin Frysk jongereintydskrift LinKk
  • Cedin Frysk yn it underwiis
  • Cedin Fryske skoalleradio en TV
  • CSG Liudger MFU/MVO
  • Dichter fan Fryslan
  • Digitale hulpmiddelen Fries
  • Dingtiid Orgaan voor de Friese taal
  • Europees buro foar lytse talen (EBLT)
  • Friese taal materiele instandhouding in onderwijs
  • Friese taal Rijk
  • Frysk yn de skreaune media
  • Fryske Akademy
  • Fryske literer tydskrift De Moanne
  • Fryske Rie
  • Fryske taal yn it underwiis
  • Implementatie taalwetgeving
  • It Frysk Amateur Toaniel (IFAT)
  • Mercator Europeesk Kennissintrum foar Meartaligens
  • Network to Promote Linguistic Diversity NPLD
  • NHL Kennis en Bedrijfsnetwerk taalcoordinatoren
  • NHL Learare-opliedings Frysk
  • Omrop Fryslan
  • Prizen literatuer wittenskip
  • Ried fan Fryske beweging
  • Sintrum Frysktalige Berne-opfang SFBO
  • St Gysbert Japicx-hus
  • St Hispel Frysk literer tydskrift Hjir
  • St It Skriuwerboun
  • St Ons Bildt
  • St Stellingwarver Schrieversronte
  • St Utjouwerij Frysk Toaniel (STUFT)
  • Stenden learare-oplieding Frysk
  • Taalbelied
  • Taalkado
  • Tomke
  • Uitvoeringsregeling Taal en Kultuer
  • Deltaplan Frysk basisvoorzieningen
  • Deltaplan Frysk en implementatie taalwet
  • Deltaplan Frysk Lan fan taal
  • Deltaplan Frysk plus
  • Digitale hulpmiddelen Fries
  • Frysk Film Platform
  • Frysk yn de skreaune media
  • Mediafonds
  • Prizebelied
  • Taalbelied
  • Transitie medialandschap
  • Jorritsma-Boschmafonds
  • Realisatie 2017
  • 553
  • 144
  • 16
  • 56
  • 100
  • 3
  • 109
  • 14
  • 451
  • 98
  • 1.098
  • 72
  • 5
  • 1.137
  • 10
  • 656
  • 28
  • 19
  • 9
  • 34
  • 4
  • 2
  • 44
  • 17
  • 115
  • 28
  • 192
  • 5.013
  • 2.169
  • 212
  • 3.164
  • 49
  • 327
  • 17
  • 80
  • -3
  • 27
  • 495
  • 6.537
  • 1
  • 1
  • 11.551
  • Begroting 2018
  • 554
  • 222
  • 16
  • 16
  • 758
  • 100
  • 93
  • 3
  • 108
  • 10
  • 454
  • 48
  • 1.094
  • 72
  • 5
  • 10
  • 200
  • 11
  • 36
  • 174
  • 656
  • 19
  • 564
  • 9
  • 34
  • 4
  • 2
  • 47
  • 17
  • 63
  • 159
  • 31
  • 255
  • 5.840
  • 1.682
  • 545
  • 1.512
  • 475
  • 390
  • 183
  • 80
  • 46
  • 500
  • 288
  • 5.700
  • 0
  • 0
  • 11.541
  • Begroting 2019
  • 562
  • 67
  • 189
  • 17
  • 17
  • 770
  • 102
  • 94
  • 3
  • 110
  • 10
  • 395
  • 49
  • 1.094
  • 73
  • 5
  • 175
  • 10
  • 203
  • 11
  • 37
  • 177
  • 666
  • 20
  • 572
  • 9
  • 35
  • 4
  • 2
  • 47
  • 17
  • 64
  • 161
  • 29
  • 5.793
  • 1.407
  • 345
  • 280
  • 725
  • 390
  • 100
  • 80
  • 79
  • 511
  • 3.917
  • 0
  • 0
  • 9.710
  • Begroting 2020
  • 562
  • 67
  • 189
  • 17
  • 17
  • 770
  • 102
  • 94
  • 3
  • 110
  • 10
  • 395
  • 49
  • 1.094
  • 73
  • 5
  • 175
  • 10
  • 203
  • 11
  • 37
  • 177
  • 720
  • 73
  • 20
  • 573
  • 9
  • 35
  • 4
  • 2
  • 47
  • 17
  • 64
  • 161
  • 29
  • 5.920
  • 1.252
  • 450
  • 450
  • 390
  • 100
  • 80
  • 25
  • 500
  • 3.247
  • 0
  • 0
  • 9.167
  • Begroting 2021
  • 562
  • 67
  • 483
  • 152
  • 189
  • 17
  • 17
  • 770
  • 102
  • 94
  • 3
  • 142
  • 110
  • 10
  • 395
  • 49
  • 81
  • 1.094
  • 73
  • 5
  • 987
  • 203
  • 10
  • 203
  • 11
  • 37
  • 177
  • 720
  • 54
  • 20
  • 573
  • 9
  • 35
  • 4
  • 2
  • 47
  • 17
  • 64
  • 508
  • 161
  • 29
  • 8.284
  • 0
  • 0
  • 8.284
  • Begroting 2022
  • 562
  • 67
  • 483
  • 152
  • 189
  • 17
  • 17
  • 770
  • 102
  • 94
  • 3
  • 142
  • 110
  • 10
  • 395
  • 49
  • 81
  • 1.094
  • 73
  • 5
  • 987
  • 203
  • 10
  • 203
  • 11
  • 37
  • 177
  • 720
  • 6
  • 20
  • 573
  • 9
  • 35
  • 4
  • 2
  • 47
  • 17
  • 64
  • 508
  • 161
  • 29
  • 8.235
  • 0
  • 0
  • 8.236
Print deze pagina