Programma 3: Omgeving

3.3 Water en Milieu

Begroting

Water

Wat willen we bereiken?

We willen ervoor zorgen dat Fryslân een provincie is en blijft met veilige, gezonde, toekomstbestendige en veerkrachtige watersystemen die duurzaam gebruikt worden. Daarbij gaat het om watersystemen waarin economische en ecologische ontwikkelingen met elkaar in evenwicht zijn. De provincie richt zich met haar beleid op de toekomst, zodat wij in Fryslân op tijd klaar zijn voor de stijgende zeespiegel, klimaatverandering en bodemdaling. Dit doen we voor ondere andere in landelijk verband via de Deltaprogramma’s en het Hoogwaterbeschermingsprogramma. Daarnaast worden wateropgaven gerealiseerd via de verschillende gebiedsontwikkelingen in onze provincie.

In ons beleid onderscheiden we drie thema’s: waterveiligheid, voldoende water en schoon water.

Waterveiligheid

Ons doel is dat de inwoners van Fryslân en de Friese economie goed beschermd zijn tegen overstromingen en wateroverlast. We willen Fryslân zo inrichten dat het risico op wateroverlast of een overstroming zo klein mogelijk is, en dat als dit zich toch voordoet, de gevolgen beperkt zijn. Hiervoor is het nodig dat de waterkeringen (bijvoorbeeld boezemkaden en sluizen) voldoen aan de veiligheidsnormen, en dat er gebieden zo ingericht zijn dat ze wateroverlast kunnen helpen voorkomen.

Onze verantwoordelijkheid ligt (vooral) bij de regionale waterkeringen. Deze beschermen tegen binnenwater uit meren, kleine rivieren en kanalen. Wij stellen de veiligheidsnormen vast. In 2027 moeten alle regionale waterkeringen aan de veiligheidsnormen voldoen. Om dit te halen moest vanaf 2016 in totaal nog 400 km boezemkaden op hoogte worden gebracht, waarvan 200 km in de periode 2016-2021. Wetterskip Fryslân versterkt en onderhoudt deze waterkeringen Bij de versterking van de regionale waterkeringen worden andere functies (natuur, recreatie, landschap) integraal meegenomen en waar mogelijk wordt ‘werk met werk’ gemaakt.
Ook willen we ervoor zorgen dat ons grondgebied zo is ingericht dat wateroverlast wordt voorkomen. Hierbij richten we ons eerst op het vasthouden van water, daarna op bergen en als laatste op afvoeren.

Voor de primaire waterkeringen (Noordzee, de Waddenzee, de grote rivieren en het IJssel- en Markermeer) is het rijk verantwoordelijk. Deze moeten in 2050 voldoen aan de veiligheidsnormen. Met het rijk en andere partners werken wij aan de totstandkoming van een gebiedsagenda IJsselmeergebied. Deze agenda bestaat uit een richtinggevend perspectief voor 2050 en een uitvoeringsagenda.

Welke resultaten willen we in 2019 behalen?

  • We zien erop toe dat er 30 km regionale boezemkaden op hoogte worden gebracht en waar mogelijk natuurvriendelijk zijn ingericht of andere functies integraal zijn meegenomen.
  • We zien erop toe dat 150 ha is ingericht ter voorkomen van wateroverlast.

Prestatie indicatoren

Onderwerp Indicator Doelwaarde 2019
Boezemkaden Km kaden dat op hoogte is gebracht 30
Wateroverlast Aantal hectares ingericht om wateroverlast te voorkomen 150

Wat willen we bereiken?

Voldoende water

Ons doel is dat het grond- en oppervlaktewatersysteem zo is ingericht dat de verschillende functies en gebruikers van water zo optimaal mogelijk bediend worden, nu en in de toekomst. Hierbij spelen we in op de regionale verschillen:

  • in het verziltingsgebied noordelijk Zeekleigebied willen we de verzilting tegen gaan en het zoete water optimaal benutten. Dat doen we onder andere via praktijkproeven binnen het project Spaarwater en middels het initiatief Zoet Zout Knooppunt (o.a. samen met provincies Groningen en Noord-Holland)
  • in het ‘feangreidegebiet’ geven we uitvoering aan de in 2015 vastgestelde veenweidevisie. Hiermee willen we de afbraak van het veen vertragen en de gevolgen van maaivelddaling opvangen. Dit doen we aan de hand van Uitvoeringsprogramma 18/19.
  • op de hogere zandgronden stimuleren we verschillende partijen zoals boeren, Wetterskip Fryslân, gebiedscollectieven en natuurbeheerders om maatregelen te treffen om meer (grond)water vast te houden. Hiermee willen we in de toekomst wat minder afhankelijk worden van inlaatwater vanuit het IJsselmeer.
  • We richten ons met de bestrijding van de verdroging vooral op de Natura 2000 gebieden met een grondwateropgave vanuit de Kaderrichtlijn Water (KRW). Deze moeten gereed zijn in 2027. Verdrogingsbestrijding kan op verschillende manieren worden uitgevoerd: bijvoorbeeld door: het minder diep maken of dempen van sloten, het aanleggen van zogenaamde “kwelschermen” of de manier van ontwatering aanpassen (bijvoorbeeld door een andere type drainage).

Welke resultaten willen we in 2019 behalen?

  • We geven uitvoering aan het Uitvoeringsprogramma 18/19 van de veenweidevisie.
  • We zetten in op het uitvoeren van 3 projecten waterconservering (vasthouden zoet grondwater).
  • We treffen maatregelen om de verdroging te bestrijden voor 250 ha in de Natura 2000 gebieden.
  • In 2019 presenteren wij de resultaten van de Grondwaterstudie Fryslân. Deze studie voeren we samen met Vitens en Wetterskip Fryslân uit. Op basis van de resultaten van de grondwaterstudie worden onder andere kansenkaarten vervaardigd voor toekomstige duurzame drinkwaterwinningen.

Prestatie indicatoren

Onderwerp Indicator Doelwaarde 2019
Uitvoering Veenweidevisie actieve gebiedsprocessen gericht op behoud veenweidewaarden in kansrijke gebieden 3
aantal innovatieprojecten 3
Vasthouden zoet (grond)water Aantal uitgevoerde projecten 3
Verdroging Aantal hectares waarvoor maatregelen zijn uitgevoerd 250 ha

Wat willen we bereiken?

Schoon water

Ons doel is dat de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater voldoet aan de normen. Daarmee zorgen we voor gezonde ecosystemen en kan het grond- en oppervlaktewater veilig gebruikt worden door burgers en voor economische activiteiten. Vervuiling wordt voorkomen. Om dit te bereiken blijven we de waterketen versterken. Dit doen we via het Fries Bestuursakkoord Waterketen 2.0 samen met Wetterskip, Vitens en de gemeenten.

De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) verplicht lidstaten maatregelen te treffen om waterkwaliteitsdoelen te halen. De doelen moeten in 2027 gehaald zijn. Hierbij gaat het zowel over grond- als oppervlaktewater. In het 4e Waterhuishoudingsplan is een maatregelenpakket opgenomen om aan de KRW-doelstellingen te voldoen.
Het gaat om inrichtingsmaatregelen die Wetterskip Fryslân uitvoert of die we meenemen in natuurinrichtingsprojecten. Daarnaast werken we samen met LTO en het Wetterskip KRW-aan het Deltaprogramma Agrarisch Waterbeheer (DAW). Dit programma bestaat uit een aantal werkpakketten gericht op vermindering toevoer naar het oppervlaktewater van fosfaat en stikstof. In 2016 hebben we een bestuurlijke overeenkomst ondertekend met LTO en Wetterskip over de inzet van elk van de partners in dit programma.

Met Vitens geven we uitvoering aan de maatregelen in de uitvoeringsprogramma’s gebiedsdossiers drinkwaterwinningen.

Met het provinciale meetnet controleren wij de ontwikkelingen in de kwaliteit van het grondwater.

Welke resultaten willen we in 2019 behalen?

  • In 2019 gaan we verder met de uitvoering van het maatregelenpakket KRW volgens planning
  • In 2019 dragen we in ieder geval bij aan (de ontwikkeling van) twee DAW-projecten.
  • Bij de bestaande zwemwaterlocaties in oppervlaktewater zien wij er op toe dat de aangewezen zwemplaatsen voldoen aan de eisen, dat de beheerders de noodzakelijke maatregelen uitvoeren en dat actuele informatie over de toestand van het zwemwater beschikbaar is.
  • We geven uitvoering aan 2 maatregelen uit het uitvoeringsprogramma gebiedsdossiers drinkwaterwinningen

Prestatie indicatoren

Onderwerp Indicator Doelwaarde 2019
KRW doelen Aantal uitgevoerde projecten DAW 2
Km. oever dat natuurvriendelijk is ingericht 47 km
Aantal gerealiseerde vispassages en maalkommen 10 vispassages
Km. beekherstel 6 km
Zwemwaterlocaties Aantal zwemwaterlocaties met predicaat voldoende 48
Drinkwaterwinning Aantal maatregelen uit het uitvoeringsprogramma gebiedsdossiers drinkwaterwinningen 2
Het aantal projecten dat in uitvoering is genomen 0

Milieu

Wat willen we bereiken?

Hoofddoelstelling van ons milieubeleid is “een verantwoord gebruik van het fysieke leefmilieu, zodat dit gebruik oneindig kan voortduren” om dat te bereiken is het nodig om belangrijke stappen te zetten die leiden naar een Fries leefmilieu waarin in 2030 alle schadelijke onttrekkingen en toevoegingen zijn uitgebannen.
Deze hoofddoelstelling heeft haar oorsprong in het Frysk Miljeuplan 2015-2016 en is nog steeds actueel. In 2021 treedt de nieuwe Omgevingswet in werking. Op basis van deze wet moeten provincies verplicht een Omgevingsvisie vaststellen (zie ook beleidsveld 3.5 Transitie omgevingswet/visie). Al het strategisch beleid uit de plannen voor de fysieke leefomgeving wordt in deze nieuwe Omgevingsvisie opgenomen. Dat geldt dus ook voor het strategisch deel van het milieubeleid. Er worden onder het regime van de Omgevingswet geen aparte plannen voor delen van de fysieke leefomgeving meer opgesteld.

Het milieubeleid wordt via twee sporen uitgevoerd. De eerste is Slim Milieubeheer, uitvoering van de wettelijke omgevingstaken, en het tweede is Samen bouwen aan een schone, eerlijke en gezonde samenleving.

Slim Milieubeheer

Dit spoor bevat de wettelijke omgevingstaken. Met de uitwerking van dit spoor willen we bereiken dat het fysieke leefmilieu in Fryslân voldoet aan alle geldende wettelijke normen. Sommige wettelijke normen zijn uitgewerkt in bestuurlijke afspraken. Deze afspraken komen we na. De nadruk in dit spoor ligt op vergunningverlening, toezicht en handhaving. De bestaande omgevingsknelpunten moeten worden teruggebracht en tegelijkertijd moet worden voorkomen dat nieuwe knelpunten ontstaan. De uitvoering van de wettelijke taken ligt primair bij de FUMO. Uitvoering van Wabo/Brzo 2015 taken bij de Brzo bedrijven gebeurt onder verantwoordelijkheid van de Omgevingsdienst Grongingen in Noord-Nederland. Het Fries Uitvoeringsprogramma Omgevingsveiligheid (FUOV) 2015-2018 is afgelopen, maar wordt voor 2019 nog voortgezet op basis van de Impuls Omgevings Veiligheid voor 2019. In de loop van 2019 wordt duidelijk op welke wijze deze landelijke middelen omgezet worden naar structurele financiering.

Uit de monitoringsrapportage Frysk Miljeuprogramma 2015-2016 bleek dat het aantal knelpunten de afgelopen jaren steeds verder teruggebracht zijn.

Welke resultaten willen we in 2019 behalen?

  • Uitbrengen van de monitoringsrapportage over 2017/2018 van het Monitoring Frysk Miljeuplan/Beleidsbrief Milieu met daarin een verslag van de voortgang van de uitvoering van de programma’s (voortgangsmeting) en het meten van de effecten van de uitvoering van de programma’s (effectmeting).
  • Aanpakken van de locaties met verspreiding volgens bodemconvenant Friese Uitvoeringsagenda 2017-2020 en de doelstelling voor 2019 behalen.
  • Uitvoeren van het Impuls Omgevingsveiligheid 2019 en de doelstellingen behalen. De risicokaart beheren en zorgen dat de informatie actueel is.
  • Opstellen van het Actieplan Geluid 2018-2022 en de doelstelling van 2019 behalen.
  • De provincie verzorgt het (bestuurlijk) voorzitterschap en het secretariaat van het ambtelijk en bestuurlijk VTH-overleg, drie keer per jaar. Samen met de gemeenten zorgen voor een vastgesteld jaarprogramma en op basis daarvan samenwerken.
  • De provincie zorgt voor een jaarlijks VTH uitvoeringsprogramma en coördineert de samenwerking. De taken ten aanzien van vergunningverlening, toezicht en handhaving die behoren tot dit beleidsveld worden uitgevoerd door de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) en de taken bij majeure risico – Brzo bedrijven door Omgevingsdienst groningen – Brzo Noord. Een aantal taken zijn nog bij de provincie belegd, waaronder de vergunningverlening in het kader van de Natuurbeschermingswet.

Prestatie indicatoren

Onderwerp Indicator Doelwaarde 2019
Monitoring Frysk Miljeuplan Monitoring Beleidsbrief Milieu op spoor 1 Slim Milieubeheer en spoor 2 Bouwen aan een schone, eerlijke en gezonde samenleving. Afname aantal knelpunten in Monitoringsrapportage over 2017-2018
Aanpak locaties met verspreiding en ecologie Doelstelling bodemconvenant (Uitgewerkt in Friese Uitvoeringsagenda 2017-2020) Doelstelling 2019 behaald
Wet milieubeheer, externe veiligheid Uitvoeren Impuls Omgevingsveiligheid 2019 Resultaten uit IOV 2019 bereikt
Beheren Risicokaart Risicokaart is actueel
Actieplan Geluid Opstellen Actieplan Geluid 2018-2022 Maatregelen 2019 afgerond
VTH samenwerking in Fryslân Organiseren (bestuurlijk) VTH-overleg Fryslân 3 x
Samenwerking op basis van jaarprogramma Vastgesteld programma
VTH uitvoeringsprogamma provincie Fryslân 2019:
Toetsing en Vergunningverlening Tijdigheid afgeven vergunningen, ontheffingen, beoordelen meldingen enz. >95%
Toezicht en Handhaving Naleefgedrag >90%
Aanpakken overtredingen >80%
Specialistisch advies Tijdigheid adviezen >95%

Samen bouwen aan een schone, eerlijke en gezonde samenleving

Wat willen we bereiken?

Het Frysk Milieuplan 2015-2016 wordt in 2019 beleidsmatig vervangen door de Omgevingsvisie. De resterende acties en maatregelen van spoor 2 uit het Frysk Milieuplan 2015-2016 zijn in het jaar 2018 afgerond. Daarnaast zijn In de afgelopen jaren een aantal onderdelen ook wat betreft doelen en prestatie indicatoren uit het Frysk Milieuplan 2015-2016 doorontwikkeld en opgenomen in drie andere opgaven, te weten;

  • Energietransitie (zie 3.4 Energietransitie)
  • Circulaire economie (zie 4.1 Innovatie en Circulaire Economie)
  • Landbouw en Voedseltransitie (zie 3.2 Landbouw)

Na het vaststellen van de Omgevingsvisie zullen er programma’s worden uitgewerkt. Daarin zal blijken of er in de begroting 2020, naast de wettelijke taken, opnieuw doelen en resultaten voor Milieu worden geformuleerd.

Wat mag het kosten?

Bekijk uitgebreide tabel

  • Bedragen x € 1.000,-
  • Totaal lasten
  • Totaal baten
  • Saldo van lasten en baten
  • Realisatie 2017
  • 12.820
  • 1.271
  • 11.549
  • Begroting 2018
  • 18.825
  • 1.568
  • 17.258
  • Begroting 2019
  • 26.031
  • 1.065
  • 24.966
  • Begroting 2020
  • 19.385
  • 1.010
  • 18.376
  • Begroting 2021
  • 11.235
  • 930
  • 10.306
  • Begroting 2022
  • 8.873
  • 930
  • 7.943

Toelichting:

De stijging van 7 miljoen euro tussen de begroting 2018 en 2019 en de verder dalende begrote bedragen vanaf 2020 zijn te verklaren door aflopende tijdelijke budgetten zoals Veenweidevisie, Bodemsaneringsprogramma, POP 3 Maatregelen en overige subsidiebudgetten.

  • Specificatie Exploitatie
  • Structurele budgetten
  • Tijdelijke budgetten
  • Voorzieningen
  • Overlopende Passiva
  • Totaal lasten
  • Structurele budgetten
  • Tijdelijke budgetten
  • Voorzieningen
  • Overlopende Passiva
  • Totaal baten
  • Saldo van lasten en baten
  • GS budgetautorisatie
  • Beschikking bodemsanering (algemeen)
  • Bijdrage uitvoering taken FUMO
  • Bodeminformatiebeheer
  • COVM/Vliegbasis Leeuwarden
  • Duurzaam Peilbeheer
  • Flankerend beleid wet bodembescherming
  • Friese Milieu Federatie
  • IPO activiteiten
  • IPO bijdrage
  • Milieubeleidsplan
  • Monitoringskader frysk miljeuplan
  • Oppervlakte waterkwaliteit
  • Primaire waterkeringen
  • Uitvoering VTH taken waaronder Brzo+
  • Waterhuishoudingsplan
  • Wet uitvoering WABO
  • Bodemsaneringsprogramma 2016-2020
  • Co-financiering koppelkansen IJsselmeerkust
  • De Saiter
  • Deltaprogramma zoetwater
  • Duurzaam Door
  • Erfafspoeling
  • Fries Uitvoeringsprogramma Omgevingsveiligheid 2015-2018 (FUOV)
  • Jong leren eten
  • Kaderrichtlijn water POP 3 water
  • Knelpunten geluidhinder provinciale wegen
  • Luchtkwaliteitsonderzoek Harlingen
  • MIRT koppelkansen IJsselmeer
  • Mozambique
  • Oevers en kaden projecten
  • Project Fryslan Fernijt IV
  • Provinciaal milieubeleidsplan
  • Veenweidevisie
  • Waddenfonds projecten
  • Zwemwatertaken
  • Grondwaterplan
  • Actieplan geluid
  • Startsubsidie bestuurlijke strafbeschikking milieu
  • COVM/Vliegbasis Leeuwarden
  • Milieubeleidsplan
  • Ontgrondingenwet
  • Organisatie uitvoering nazorg
  • Waterhuishoudingsplan
  • Wet uitvoering WABO
  • Erfafspoeling
  • Fries Uitvoeringsprogramma Omgevingsveiligheid 2015-2018 (FUOV)
  • Kaderrichtlijn water POP 3 water
  • MIRT koppelkansen IJsselmeer
  • Opruiming drugsafval
  • Provinciaal milieubeleidsplan
  • Veenweidevisie
  • Grondwaterplan
  • Actieplan geluid
  • Startsubsidie bestuurlijke strafbeschikking milieu
  • Realisatie 2017
  • 1
  • 6.144
  • 46
  • 9
  • 72
  • 373
  • 119
  • 304
  • 10
  • 19
  • 93
  • 263
  • 447
  • 7.900
  • 118
  • 755
  • 87
  • 134
  • 372
  • 418
  • 6
  • 220
  • 405
  • 82
  • 150
  • 201
  • 20
  • 111
  • 975
  • 18
  • 4.071
  • 727
  • 727
  • 11
  • 111
  • 122
  • 12.820
  • 28
  • 105
  • 28
  • 178
  • 340
  • 22
  • 25
  • 19
  • 14
  • 1
  • 81
  • 727
  • 727
  • 11
  • 111
  • 122
  • 1.271
  • 11.549
  • Begroting 2018
  • 12
  • 6.409
  • 43
  • 4
  • 64
  • 0
  • 374
  • 57
  • 391
  • 26
  • 62
  • 353
  • 261
  • 31
  • 8.086
  • 1.287
  • 1.066
  • 187
  • 25
  • 640
  • 749
  • 194
  • 1.778
  • 40
  • 218
  • 551
  • 206
  • 170
  • 2.968
  • 42
  • 10.120
  • 620
  • 620
  • 18.825
  • 4
  • 100
  • 26
  • 181
  • 311
  • 40
  • 249
  • 152
  • 175
  • 23
  • 639
  • 619
  • 619
  • 1.568
  • 17.258
  • Begroting 2019
  • 13
  • 6.407
  • 43
  • 4
  • 65
  • 0
  • 380
  • 47
  • 397
  • 27
  • 63
  • 358
  • 272
  • 32
  • 8.106
  • 5.542
  • 710
  • 1.043
  • 105
  • 500
  • 50
  • 3.907
  • 75
  • 2.525
  • 2.840
  • 7
  • 17.305
  • 620
  • 620
  • 26.031
  • 5
  • 100
  • 26
  • 181
  • 311
  • 135
  • 135
  • 619
  • 619
  • 1.065
  • 24.966
  • Begroting 2020
  • 13
  • 6.268
  • 43
  • 4
  • 65
  • 0
  • 380
  • 47
  • 397
  • 29
  • 27
  • 63
  • 358
  • 528
  • 32
  • 8.253
  • 6.492
  • 1.190
  • 1.968
  • 243
  • 120
  • 500
  • 10.513
  • 620
  • 620
  • 19.385
  • 5
  • 100
  • 26
  • 181
  • 311
  • 80
  • 80
  • 619
  • 619
  • 1.010
  • 18.376
  • Begroting 2021
  • 13
  • 6.268
  • 43
  • 4
  • 65
  • 0
  • 380
  • 47
  • 397
  • 29
  • 27
  • 63
  • 358
  • 528
  • 32
  • 8.253
  • -88
  • 2.451
  • 2.363
  • 620
  • 620
  • 11.235
  • 5
  • 100
  • 26
  • 181
  • 311
  • 619
  • 619
  • 930
  • 10.306
  • Begroting 2022
  • 13
  • 6.268
  • 43
  • 4
  • 65
  • 0
  • 380
  • 47
  • 397
  • 29
  • 27
  • 63
  • 358
  • 528
  • 32
  • 8.253
  • 620
  • 620
  • 8.873
  • 5
  • 100
  • 26
  • 181
  • 311
  • 619
  • 619
  • 930
  • 7.943

Onderstaand kadernotavoorstel is verwerkt in bovenstaande tabel.

  • Kadernota 2019 - Bedragen x € 1.000,-
  • Lasten
  • Co-financiering koppelkansen IJsselmeerkust
  • Knelpunten geluidhinder provinciale wegen
  • Totaal lasten
  • 2019
  • 710
  • 75
  • 785
  • 2020
  • 1.190
  • 0
  • 1.190
  • 2021
  • 0
  • 0
  • 0
  • 2022
  • 0
  • 0
  • 0

Het totaaloverzicht aan kadernotavoorstellen staat in bijlage 9.

Print deze pagina