3. Overige projecten

Eerste bestuursrapportage

9     Heerenveen, stad van Sport (Nieuw Thialf)
(programma mienskip)

Het project wordt uitgevoerd onder de verantwoordelijkheid van Thialf Onroerendgoed (OG) BV, waarin de provincie voor 2/3 deel aandeelhouder is en de gemeente Heerenveen voor 1/3 deel. Het project bestaat uit vier onderdelen:

  1. Het vernieuwen van het schaatscomplex (geregeld);
  2. Het herstructureren van de Thialf organisatie (geregeld);
  3. Het voorlopig uitbesteden van de horecaexploitatie (eind 2016 plaatsgevonden);
  4. Het vernieuwde Thialf is eind januari 2017 officieel geopend.

De provincie is als aandeelhouder én subsidieverstrekker betrokken bij het project.

Gewenste resultaten

Beleid

  • Het gewenste resultaat zoals in de begroting is gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is inhoudelijk niet geheel gehaald
  • Het voorgenomen gewenst resulaat zoals beschreven in de begroting is Inhoudelijk niet gehaald

Tijd

  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is binnen de afgesproken tijd gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is niet geheel op tijd gehaald
  • Het voorgenomen gewenste resulaat zoals beschreven in de begroting is niet op tijd gehaald

Geld

  • T.a.v. het onderdeel geld is er geen afwijking (Overschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000 en Onderschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van onderbesteding (Onderschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van overbesteding (Overschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  Beleid Tijd Geld
9 Heerenveen, stad van Sport (Nieuw Thialf)

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2018 genomen?
Er zijn in 2018 geen besluiten genomen door uw Staten.

Wat heeft het gekost?
De subsidie van de provincie bedraagt € 20 mln. REP en € 30 mln. uit het Investerings­programma Wurkje foar Fryslân. Voor de overname van de aandelen (2/3) is € 4 mln. uitgetrokken. Er zijn extra middelen (28,5% van de totale kosten met een maximum van € 625.000,-) vanuit het programma Duurzame Energie ingezet op aanvullende maatregelen voor duurzame energieopwekking.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we gerealiseerd?
In 2014 is gestart met de (ver)bouwwerkzaamheden. De officiële opening van het vernieuwde Thialf heeft op 27 januari 2017 plaatsgevonden.

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?
De financiële risico’s voor de verbouwing zijn minimaal, afgaande op de eindafrekening die van Thialf is ontvangen. De verbouwing is op tijd opgeleverd en binnen het budget. Op dit moment wordt gewerkt aan de vaststelling van de subsidie.
De (bouwkundige) toestand van de ijshockeyhal is gedateerd. Deze hal is geen eigendom van Thialf maar van de gemeente Heerenveen, maar onderhoud is wel voor rekening van Thialf. De kosten voor onderhoud zullen wel op het exploitatieresultaat van Thialf blijven drukken. Zolang de provincie aandeelhouder is, blijft dit ook voor de provincie een risico.

Risico’s exploitatie:
In de algemene ledenvergadering is het punt van aanbesteden verschillende keren aan de orde geweest. Op dit moment wordt bekeken hoe aanbesteding vormgegeven zal worden. Een definitief besluit wordt verwacht in de eerstvolgende algemene vergadering van aandeelhouders (voor het zomerreces). Daarna zal PS met een aparte brief worden geïnformeerd.

Jaarrekening:
De jaarrekening is door Thialf opgemaakt, maar de accountant heeft tot op heden nog geen definitief oordeel kunnen geven omdat er nog een discussie met de belastingdienst loopt over de waardering van het onroerend goed. Zodra daar overeenstemming over is, zal de accountant zijn verklaring kunnen opstellen.

10   RUG/Campus Fryslân (programma mienskip)

Gewenste resultaten

Beleid

  • Het gewenste resultaat zoals in de begroting is gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is inhoudelijk niet geheel gehaald
  • Het voorgenomen gewenst resulaat zoals beschreven in de begroting is Inhoudelijk niet gehaald

Tijd

  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is binnen de afgesproken tijd gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is niet geheel op tijd gehaald
  • Het voorgenomen gewenste resulaat zoals beschreven in de begroting is niet op tijd gehaald

Geld

  • T.a.v. het onderdeel geld is er geen afwijking (Overschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000 en Onderschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van onderbesteding (Onderschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van overbesteding (Overschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  Beleid Tijd Geld
10 RUG/Campus Fryslân

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2018 genomen?
Provinciale Staten hebben in 2018 nog geen besluiten over de RUG/Campus Fryslân genomen.

Wat heeft het gekost?
Voor de realisatie van een University College, een Master College (met tien masters) en een International Graduate and Research School (IGRS) ontvangt de RUG Campus Fryslân van de provincie een bedrag van maximaal € 17.830.000,- voor de periode 2016 t/m 2023. Dit bedrag van € 17.830.000,- is inclusief € 1.000.000,- uit de vrijval van UCF1. Deze € 17.830.000 wordt aangevuld met € 583.000 van de gemeente Leeuwarden. De uitbetaling van deze € 583.000 vindt plaats via de provincie, waardoor het totaal uitkomt op € 18.413.000.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we gerealiseerd?
Met het opzetten van University Campus Fryslân (thans RUG/Campus Fryslân) wilden wij een beter functionerende arbeidsmarkt realiseren, hoger opgeleiden meer binden aan onze regio en de transitie naar een duurzame economie stimuleren. Dit door gebruik te maken van de vaak unieke sterktes van de regio, de zogenaamde Fryske hotspots. De Campus Fryslân is succesvol als zij in het studiejaar 2022-2023 is uitgegroeid tot een volwaardige universitaire vestiging met ca. 50 formatieplaatsen, 1000 studenten en ruim 50 promovendi. Verder zal Campus Fryslân diverse postacademische cursussen en vaardigheidstrainingen aanbieden.

Resultaten/acties 2017:

  • De bacheloropleiding Global Responsibility & Leadership is goedgekeurd door zowel de Commissie Doelmatigheid Hoger Onderwijs (CDHO) als de accreditatiecommissie (NVAO). De opleiding gaat op 1 september 2018 van start.
  • De master Cultural Geography  van de faculteit Ruimtelijke Wetenschappen is verplaatst naar Leeuwarden en van start gegaan op 1 september 2017. Deze master bevat de nieuwe afstudeerrichting (track) Tourism Geography and Planning, ontwikkeld in samenwerking met Stenden. Bij NHL/Stenden wordt de premaster aangeboden van waaruit doorstroming mogelijk is naar de master.
  • De master Sustainable Entrepreneurship is goedgekeurd door de CDHO en de NVAO heeft een positief advies ontvangen van de visitatiecommissie. De master gaat op 1 september 2018 van start.
  • Binnen de master Recht en Bestuur van de faculteit Rechtsgeleerdheid is een nieuwe afstudeerrichting (track) ontwikkeld in samenwerking met de NHL genaamd Governance and Law in Digital Society. Deze track is goedgekeurd door de CDHO en de NVAO en gaat op 1 september 2018 van start in Leeuwarden.
  • Binnen de faculteit Science en Engineering is een nieuwe tweejarige master ontwikkeld op het gebied van Mechanical Engineering. Hierbinnen zou de track Smart Factories worden ontwikkeld, die deels vanuit Drachten en deels vanuit Leeuwarden zou worden aangeboden. Deze track heeft geen positief advies gekregen van de CDHO. Er wordt naar een oplossing gezocht binnen de faculteit Science en Engineering.
  • In samenwerking met de faculteit Science and Engineering en de faculteit Medische Wetenschappen wordt gewerkt aan het ontwikkelen van een master Food, Nutrition and Sustainable Health. Binnen deze master is een track opgenomen over Dairy, die in Leeuwarden zal moeten worden aangeboden. Een aanvraag voor de doelmatigheidscommissie (CDHO) wordt voorbereid. Voor de uitvoering van een deel van het onderwijs worden ook de mogelijkheden verkend bij Van Hall Larenstein en de Dairy Campus. Afstemming wordt gezocht met de WUR.
  • De werving voor de opleidingen is van start gegaan, nationaal en internationaal. In het kader van het aantrekken van potentiële studenten naar de bachelor-opleiding is RUG Campus Fryslân ondermeer van start gegaan met een web-klas, waarin leerlingen uit 5 en 6 VWO vier weken oneline kunnen proefstuderen.
  • De aan promovendi gekoppelde gelden van UCF1, plus de gelden gekoppeld aan de vier lopende marketing & werving trajecten van de lopende masters, zijn overgedragen aan de RUG/Campus Fryslân aan de hand van twee separate beschikkingen.
  • Voor wat betreft de graduate school (IGRS): In totaal 7 van de 35 promovendi, die vanuit de UCF-periode zijn overgedragen aan RUG Campus Fryslân, zijn gepromoveerd. In totaal zijn 18 nieuwe promovendi (9 reguliere fulltime + 9 die extern werkzaam zijn) aangesteld onder de vlag van RUG Campus Fryslân.

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?
Er zijn geen nieuwe risico’s bijgekomen. De realisatie van de doelen en de voortgang van RUG/Campus Fryslân is, zoals eerder aangegeven, voor een belangrijk deel afhankelijk van de landelijke accreditatie van de gewenste opleidingen (CDHO en Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie) en de omvang van de instroom van studentenaantallen. Voor wat betreft het eerste punt zijn er al belangrijke resultaten geboekt. Voor wat betreft studentenaantallen: dit heeft tijd nodig.

11   Leeuwarden -Fryslân 2018 (programma mienskip)

Gewenste resultaten

Beleid

  • Het gewenste resultaat zoals in de begroting is gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is inhoudelijk niet geheel gehaald
  • Het voorgenomen gewenst resulaat zoals beschreven in de begroting is Inhoudelijk niet gehaald

Tijd

  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is binnen de afgesproken tijd gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is niet geheel op tijd gehaald
  • Het voorgenomen gewenste resulaat zoals beschreven in de begroting is niet op tijd gehaald

Geld

  • T.a.v. het onderdeel geld is er geen afwijking (Overschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000 en Onderschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van onderbesteding (Onderschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van overbesteding (Overschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  Beleid Tijd Geld
11 Leeuwarden -Fryslân 2018

Leeuwarden is op 6 september 2013 uitgeroepen tot Europese Culturele Hoofdstad in 2018. Leeuwarden – Fryslân presenteert zich in 2018 namens Nederland op Europees niveau met min­stens 40 grote culturele evenementen en honderden mienskipsprojecten, verspreid over heel Fryslân. Leeuwarden – Fryslân 2018 moet een breed volksfeest worden waaraan heel Fryslân, jong en oud, kan en wil meedoen, met blijvende effecten. Voor de culturele evenementen is de stichting Kulturele Haadstêd 2018 verant­woordelijk. Voor de programma’s en projecten voor de lange termijn, de legacy, zijn met name de provincie en gemeente Leeuwarden verantwoordelijk.

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2018 genomen?
In 2012 hebben Provinciale Staten ingestemd met het inhoudelijk en financieel ondersteunen van de kandidatuur van Leeuwarden als Europese Culturele Hoofdstad in 2018 namens Nederland. Op 21 juni 2017 hebben Provinciale Staten besloten om aanvullende middelen beschikbaar te stellen en garantievoorzieningen te treffen voor de jaren 2017-2018 om van Leeuwarden-Fryslân 2018 een succes te maken.

Wat heeft het gekost?
In de meerjarenbegroting van de provincie is voor een bedrag van € 15,8 mln. aan subsidie opgenomen voor de uitvoering van het bidbook door stichting Leeuwarden-Fryslân. de subsidie 2018 ter hoogte nog € 4,15 mln. subsidie aan Stichting LF2018 is in behandeling.
Op 21 juni 2017 hebben Provinciale Staten besloten om in aanvulling hierop € 2.25 mln. beschikbaar te stellen:

  • € 875.000 voor extra marketinginspanningen;
  • € 875.000 voor het bestaande dekkingstekort van Stichting LF2018;
  • € 500.000 voor het ontwikkelen van een legacy-programma en -organisatie

Daarnaast hebben Provinciale Staten 21 juni 2017 ingestemd met

  • het afgeven van een risicovoorziening van maximaal € 2 mln. voor het resterende risico op fondsen- en sponsoropbrengsten bij de Stichting en de BTW van de Rijksbijdrage,
  • het oprichten van een waarborgfonds van € 1 mln. voor het afdekken van ticketrisico’s bij producties die afhankelijk zijn van ticketopbrengsten.

In 2015 is uit het evenementenfonds aan de Stichting een incidentele subsidie verleend van  € 3,56 miljoen ten behoeve van grootschalige evenementen uit het bidbook Leeuwarden-Fryslân 2018 voor de periode 2015 t/m 2018.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we gerealiseerd?
De Stichting is als regieorganisatie verantwoordelijk voor de uitvoering van het bidbook. Gemeente Leeuwarden en de provincie Fryslân ondersteunen de Stichting hierbij. In het laatste weekend van januari 2018 is het programma feestelijk en succesvol van start gegaan. Diverse evenementen waren in korte tijd (grotendeels) uitverkocht. Naast de betaalde evenementen is er een breed aanbod van gratis toegankelijke evenementen. Het eerste kwartaal van 2018 was ruim gevuld met evenementen, waaronder de opening van Lân fan Taal, Marijke Muoi, Strangers on Stage, Yiddisch Waves en Holstmeer. We onderhouden een goede samenwerking met de Gemeente Leeuwarden en de Stichting op het gebied van de faciliterende projecten voor Leeuwarden-Fryslân 2018. De gezamenlijke kalender die stichting, gemeente en provincie met elkaar beheren heeft tot doel alle relevante events en gebeurtenissen in Fryslân in beeld te hebben. Op basis van die kalender zijn verwante acties (op terrein van bereikbaarheid, openbare orde en veiligheid, hospitality, vergunningen) gepland en in uitvoering.
Provincie en gemeente Leeuwarden nemen de lead in de legacy. Provincie en gemeente Leeuwarden zullen dit – met andere partijen – verder uitwerken in het voorstel dat uiterlijk in juli van dit jaar aan Proviciale Staten en de Raad van Gemeente Leeuwarden wordt toegestuurd.
Samen met de gemeente Leeuwarden en het fonds Podiumkunsten is onder verantwoordelijkheid van de provincie de subsidieregeling ticketrisico’s LF2018 geopend. De regeling is succesvol gebleken cultureel ondernemerschap te ondersteunen, daar waar afhankelijkheid van ticketinkomsten bestaat.

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?
Met de besluiten van de Raad van Leeuwarden en Provinciale Staten eind juni 2017 is er een sluitende begroting van de Stichting en zijn voorzieningen getroffen voor de resterende risico’s. De Stichting kon hiermee een volwaarding programma neerzetten.
Om de aanspraak op de risicovoorziening te beperken wordt extra energie gestoken in rapportage en overleg over financiële aangelegenheden (met name aan de hand van kwartaal rapportages) en is de aanpak op fondsen- en sponsorwerving geïntensiveerd. Naar de huidige inzichten is het risico op fondsen en sponsoren gedaald van € 2,7 mln naar € 1,5 mln (aandeel provincie 50%). De gemeente en provincie zullen een (BTW-) nadeel op de rijksbijdrage voor hun rekening nemen; € 1,3 mln (aandeel provincie 50%).
Omdat door de Stichting de uitvoering van de evenementen en daarmee de projectgebonden financiering grotendeels bij externe partijen is neergelegd, verloopt van het totale programmabudget circa € 24 mln. via externe partijen. De Stichting voert de artistieke en/of programmatische regie.
Binnen de exploitatie van de stichting is in beginsel geen ruimte om tegenvallers binnen de events op te vangen. Risico’s binnen de events zullen er mogelijk toe leiden dat projecten niet, niet tijdig en/of niet tot volledige uitvoering komen.
De provincie heeft samen met de betreffende gemeentes de verantwoordelijkheid voor het project de 11F. Risico’s in dit project betreffen het realiseren van de geraamde sponsoren/fondsen en de realisatie binnen de geraamde kosten. Deze financiële risico’s worden gedeeld met de gemeenten, waarbij de provincie 50% volgens afspraak voor haar rekening neemt.

12   Europese watertechnologiehub (programma Economie)

Gewenste resultaten

Beleid

  • Het gewenste resultaat zoals in de begroting is gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is inhoudelijk niet geheel gehaald
  • Het voorgenomen gewenst resulaat zoals beschreven in de begroting is Inhoudelijk niet gehaald

Tijd

  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is binnen de afgesproken tijd gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is niet geheel op tijd gehaald
  • Het voorgenomen gewenste resulaat zoals beschreven in de begroting is niet op tijd gehaald

Geld

  • T.a.v. het onderdeel geld is er geen afwijking (Overschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000 en Onderschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van onderbesteding (Onderschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van overbesteding (Overschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  Beleid Tijd Geld
12 Europese watertechnologiehub

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2018 genomen?
Provinciale Staten hebben in 2018 nog geen besluit over de Europese watertechnologiehub genomen.

Wat heeft het gekost?
Het budget dat beschikbaar is gesteld ten behoeve van het Uitvoeringskader Water-technologie 2014-2020 – zijnde € 13 mln. (REP-regio) – is voor het overgrote deel verplicht en/of uitgegeven.

Wat wilden wij bereiken en wat hebben wij gerealiseerd?
Wij faciliteren en jagen projecten aan die passen in het Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020 en de Beleidsbrief ‘Wurkje mei Fryslân’. In dat kader zijn wij met WaterCampus partij(en) in gesprek om de internationalisering (toegang MKB tot Europa) te versterken. Hiervoor kunnen middelen worden ingezet uit het nog beschikbare deel van de eerder genoemde REP-regio.

Wij zijn met de WaterCampus partijen in gesprek over de vraag aan welke activiteiten de extra middelen vanuit de Kadernota 2018 zijnde € 1 miljoen voor een plus op het bestaande WaterCampus actieplan het beste kunnen worden ingezet met als doel het bestaande Actieplan van de WaterCampus partijen verder te versterken. De besluitvorming hierover gaan wij in het tweede kwartaal afronden.

Wij verwachten in 2018 duidelijkheid over de provinciale bijdrage na 2020 (kadernota 2019).

Ook in 2018 continueren wij onze lobby om Wetsus/ en in zijn algemeenheid het innovatie ecosysteem van de WaterCampus meer nationaal/ EU gefinancierd te krijgen voor met name de periode na 2020.

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?
Om uit te groeien tot Europese hub op het gebied van Watertechnologie is zekerheid over langjarige continuïteit van Wetsus een essentiële voorwaarde. Dit geldt zowel voor de contracten met het bedrijfsleven en vooraanstaande universiteiten als voor het aantrekken van de beste onderzoektalenten. De langere termijn financiering van Wetsus (na 2020) is nu niet geborgd. De ambitie kan dus in gevaar komen.

Het Wetsus-programma werkt met aio’s (assistent in opleiding). Om het onderzoek te kunnen continueren en aio’s te kunnen aanstellen op vierjarig contact is uiterlijk voor 31 december 2018 duidelijkheid nodig over de voortzetting van de financiering na 2020.

Wetsus is aan het verkennen hoe het instituut minder afhankelijk kan worden van incidentele publieke middelen en meer ingebed kan worden in het onderzoek landschap van Nederland.

13   De Nieuwe Afsluitdijk (programma’s infrastructuur, omgeving en economie)

Gewenste resultaten

Beleid

  • Het gewenste resultaat zoals in de begroting is gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is inhoudelijk niet geheel gehaald
  • Het voorgenomen gewenst resulaat zoals beschreven in de begroting is Inhoudelijk niet gehaald

Tijd

  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is binnen de afgesproken tijd gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is niet geheel op tijd gehaald
  • Het voorgenomen gewenste resulaat zoals beschreven in de begroting is niet op tijd gehaald

Geld

  • T.a.v. het onderdeel geld is er geen afwijking (Overschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000 en Onderschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van onderbesteding (Onderschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van overbesteding (Overschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  Beleid Tijd Geld
13 De Nieuwe Afsluitdijk

De Nieuwe Afsluitdijk (DNA) is een samenwerkingsverband van de provincies Fryslân, Noord-Holland en de gemeenten Hollands Kroon, Harlingen en Súdwest-Fryslân. Provincie Fryslân is penvoerder van het programma. De Nieuwe Afsluitdijk heeft projecten ontwikkeld die (deels) meelopen in het Rijkscontract (projecten waaronder de Vis­migratie­rivier (Deel 1) en fietspaden) en ondersteunt projecten van derden (Blue Energy, getijdenenergie). Daarnaast ontwikkelt en realiseert het programma ‘eigen’ projecten (projecten o.a. Vismigratierivier (Deel 2), Afsluitdijk Wadden Center bij Kornwerderzand, Verbreding van de Sluis bij Kornwerderzand).

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2018 genomen?
In het eerste kwartaal van 2018 zijn er geen besluiten genomen door Provinciale Staten.

Wat heeft het gekost?
In het eerste kwartaal van 2018 zijn er geen aanvullende financiële middelen door PS beschikbaar gesteld.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we gerealiseerd?
Sinds de start van het project is alles er op gericht geweest mee te lopen met de planning van het Rijk voor wat betreft de realisatie van een aantal projecten. Deze doelstelling is behaald met het aangaan van de Realisatieovereenkomsten (ROK’s) met het Rijk in 2016. In 2017 is Rijkswaterstaat begonnen met de aanbesteding voor de renovatie van de Afsluitdijk. In het aanbestedingsproces heeft DNA de belangen van de regio behartigd en zoveel als mogelijk naar synergie gezocht. Dat heeft een aantal mooie resultaten opgeleverd. Een aantal projecten van De Nieuwe Afsluitdijk, zoals de coupure voor de Vismigratierivier en een fietspad over de hele lengte van de Afsluitdijk, zijn in het Rijkscontract opgenomen. Het Rijkscontract is in maart gegund aan Levvel B.V., een  combinatie van: Van Oord, BAM en Rebel. Eind 2018 zal er begonnen worden met de renovatie. Deze wordt voor 2023 afgerond.

Afsluitdijk Wadden Center
Het Afsluitdijk Wadden Center is gerealiseerd. Op 22 maart is het gebouw op feestelijke wijze geopend. Ook de dagen daarna zijn er verschillende evenementen georganiseerd om het publiek kennis te laten maken met het centrum.

Vismigratierivier
Met de toezegging van de Nationale Postcodeloterij heeft het project een belangrijke financiële stap gezet. Hoewel het terugval scenario van een gefaseerde aanleg tot de mogelijkheden blijft behoren, lijkt deze hiermee verleden tijd. Vanuit planningsoptiek wordt vooralsnog ingezet op de zelfstandige realisatie van de VMR nu Windpark Fryslân in afwachting is van de uitspraak van de Raad van State en financial close in 2019 wordt verwacht. Voor de invullingen van de werk met werk opgave met WPF worden alternatieve financieringsbronnen gezocht. Deze opties worden voorgelegd aan het College. Zodra de financiering volledig rond is zal de marktbenadering starten en zal PS hierover worden geïnformeerd. De planning van de VMR is om het project in 2018 aan te besteden zodat de daadwerkelijke realisatie per Q2 2019 kan aanvangen. De verwachting is dat de werkzaamheden 2 jaar zullen duren. Uiterlijk 2022 is ook de coupure gereed en kan het systeem in werking treden.

Ten behoeve van de realisatie van het gewenste ontwerp van de coupure wordt het Provinciaal Inpassingsplan aangepast. De planning is dat PS het plan in het najaar van 2018 kunnen vaststellen. Met de vissers in het plangebied is overeenstemming bereikt over de beëindiging van hun activiteiten ten behoeve van de realisatie van de VMR. Aanvullend hierop wordt in een gezamenlijk traject beoordeeld of voor een optimale werking van de VMR aanvullende maatregelen nodig zijn.

Duurzame Energie projecten
De planvoorbereiding voor de bouw van de democentrale getijdenenergie bij Kornwerderzand is in volle gang. Het vergunningen traject loopt, maar is complex en tijdrovend. Het bedrijf achter de techniek, Tocardo, heeft na een faillissement een doorstart gemaakt.

PS hebben in 2016 besloten middelen beschikbaar te stellen voor de backbone, de elektrificatie van het Friese deel van de Afsluitdijk. Hierover voeren De Nieuwe Afsluitdijk en Rijkswaterstaat al lange tijd overleg met TenneT en Liander. De netbeheerders hebben nog geen uitsluitsel kunnen geven.

In december 2017 is door PS een motie aangenomen om een Living Lab Afsluitdijk te verkennen. De Nieuwe Afsluitdijk richt zich eerst op een Living Lab Energiedijk. Een aanvraag bij de Europese organisatie voor Living Labs is in voorbereiding. Met het onderwijs en bedrijfsleven zijn de eerste afspraken gemaakt over participatie, met als doel om de organisatie van het Living Lab uiteindelijk over te dragen aan deze partijen. Tegelijkertijd wordt een breder Living Lab, meerdere thema’s, onderzocht. Om het Living Lab de eerste jaren tot overdracht te kunnen managen is er budget nodig. Daarom is er een kadernota voorstel ingediend.

Icoon Afsluitdijk
PS heeft in 2016 besloten middelen beschikbaar te stellen voor het project Icoon Afsluitdijk van Daan Roosegaarde. Het betreft innovatieve en subtiele kunst op de Afsluitdijk met behulp van licht. Het project is in 2017 uitgevoerd en kende een aantal onderdelen; Lichtpoort, Glowing Nature en Windvogel. Tot 21 januari 2018 konden bezoekers deze projecten op de Afsluitdijk bezichtigen. De belangstelling was enorm en de publiciteit erg positief.

Brede Sluis
December jl. is door de Tweede Kamer een motie aangenomen waarin de regio uitstel wordt gegeven tot medio juni 2018 voor het aanbieden van een project- en financieringsvoorstel. De toegezegde 30 mio rijksbijdrage is tot die tijd gereserveerd. De gesprekken over de projectinhoud en de financieringsvoorstel  lopen momenteel met het Ministerie van I&W en RWS. Van rijkszijde is met betrekking tot de projectinhoud aangegeven dat zij een voorkeur heeft voor een andere, duurdere variant voor de verkeersbruggen. De projectkosten bedragen daardoor momenteel € 203 miljoen. Onderdeel van de financiering is een Waddenfondsbijdrage. Naar verwachting zal rond de zomer duidelijk zijn of de betreffende aanvraag wordt gehonoreerd.
Om in de zomer een voorstel aan de minister te kunnen presenteren zijn er een tweetal bestuurlijk overlegmomenten, zodat vervolgens definitieve afspraken met de minister kunnen worden gemaakt over de projectscope, organisatie, uitvoeringstermijn en financiering.

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?
Financiering Vismigratierivier
Er wordt gezocht naar alternatieve financiering voor de werk met werkopgave met Windpark Fryslân. Totdat de financiering volledig geregeld is blijft de gefaseerde aanleg een terugvaloptie.
Uitgangspunt is dat de BTW over Deel 2 van de VMR geen kostenpost vormt. Hierover is overleg met de Belastingdienst.
Beheer en Onderhoud van de VMR wordt apart geregeld van de investering van de VMR. Het gaat hierbij om de periode na realisatie van de VMR vanaf 2023.

Uitvoering Afsluitdijk Wadden Center
Er is altijd sprake geweest van een krappe planning. Het vergunningentraject was spannend en tijdrovend, maar is met succes afgerond. Het gebouw is ingericht en de aanpassingen in de buitenruimte zijn bijna gereed. Het Afsluitdijk Wadden Center heeft op 22 maart op feestelijke wijze haar deuren geopend.

Vergunbaarheid Democentrale stromingsenergie
De vergunbaarheid van de democentrale bij Kornwerderzand en het TTC/OGTC bij Den Oever is nog steeds een aandachtspunt. Inmiddels heeft het project een vergunning gekregen om bij Den Oever proef te draaien en onderzoek te doen naar de effecten van de turbines op vissen. Dit onderzoek is nodig om de democentrale bij Kornwerderzand te vergunnen.

Sluis Kornwerderzand
De totale regionale bijdrage van € 73,5 miljoen kent nog een aantal financiële risico’s die niet voor de komende zomer kunnen worden afgedekt, zoals het innen van de marktbijdrage. De realisatietermijn van 2023 waar de maritieme sector uitdrukkelijk om heeft gevraagd is voor het Rijk ook nog onderwerp van gesprek. Het Rijk blijft op het standpunt dat een volgtijdelijke aanpak van het project Afsluitdijk en het project Sluis Kornwerderzand gewenst is. De onduidelijkheid over de inningswijze van de marktbijdrage als wel de ongewisse realisatietermijn kan er toe leiden dat de markt wellicht afhaakt.

14   Breedbandinfrastructuur in Fryslân
       (programma economie)

Gewenste resultaten

Beleid

  • Het gewenste resultaat zoals in de begroting is gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is inhoudelijk niet geheel gehaald
  • Het voorgenomen gewenst resulaat zoals beschreven in de begroting is Inhoudelijk niet gehaald

Tijd

  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is binnen de afgesproken tijd gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is niet geheel op tijd gehaald
  • Het voorgenomen gewenste resulaat zoals beschreven in de begroting is niet op tijd gehaald

Geld

  • T.a.v. het onderdeel geld is er geen afwijking (Overschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000 en Onderschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van onderbesteding (Onderschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van overbesteding (Overschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  Beleid Tijd Geld
14 Breedbandinfrastructuur in Fryslân

Toelichting bij het kleurenschema:
De kleuren in het schema zijn op groen gezet. Hierbij is de stand van zaken voor het verstrekken van een achtergestelde lening aan een marktpartij doormiddel van een tenderprocedure als uitgangspunt genomen. Zie voor een verdere beschrijving hiervan bij ‘Wat wilden we bereiken en wat hebben we gerealiseerd?’

Beleid: In de PS-vergadering van 25 januari 2017 zijn de beleids- en politiek-bestuurlijke kaders voor de nieuwe aanpak voor breedband vastgesteld. Hierna is overgegaan tot een verdere uitwerking en implementatie van deze nieuwe aanpak. Daarom staat dit onderdeel op groen.

Geld: In diezelfde vergadering hebben Provinciale Staten besloten tot de financiële afhechting van het ‘oude’ instrumentarium voor de aanpak van breedband. Tevens zijn toen de financiële kaders en middelen voor de nieuwe aanpak vastgesteld. Op dit moment past het project binnen de gestelde kaders waardoor nu ook dit onderdeel op groen staat.

Tijd: Op 25 januari 2017 heeft in Provinciale Staten besluitvorming plaatsgevonden over de kaders van de nieuwe breedband-aanpak. Conform planning is op 3 oktober 2017 een verleningsbesluit op de achtergestelde lening genomen. Kabelnoord is hierbij als winnaar uit de tenderprocedure gekomen. Op 3 april 2018 zijn de provincie en Kabelnoord een leningsovereenkomst overeengekomen. Hierover bent u op 29 maart jl. geïnformeerd (brief met kenmerk 01508814).

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2018 genomen?
Er zijn in 2018 geen besluiten door Provinciale Staten genomen.

Wat heeft het gekost?
Provinciale Staten hebben in hun vergadering van 25 januari 2017 besloten maximaal € 35 mln. vrij te maken voor het verstrekken van de achtergestelde lening. Nu de leningsovereenkomst tussen Kabelnoord en de provincie is afgesloten, kan Kabelnoord stapsgewijs aanspraak maken op deze achtergestelde lening tot maximaal € 35 mln. Verder is er € 12 mln. vrijgemaakt voor een marktconforme lening in de grijze gebieden en is er € 5 mln. beschikbaar gesteld voor een regeling voor de duurste aansluitingen in de buitengebieden. Aan de aanpak en besteding van deze middelen wordt momenteel gewerkt.

Om de aanpak in de grijze gebieden te bespoedigen hebben wij besloten een subsidie van € 200.000 beschikbaar te stellen aan de coöperatie De Fryske Mienskip op Glas. Deze subsidie kan gedekt worden uit het eerder beschikbaar gestelde budget ‘voorfinanciering versnellingstrajecten’ voor breedband van € 1 mln. Het budget dient hiervoor omgezet te worden, dit budget is nu namelijk een investeringsbudget. Het dient nu geschikt gemaakt te worden voor het verstrekken van een subsidie. Tot slot is er € 250.000 gereserveerd voor proceskosten ter voorbereiding en operationalisering van deze nieuwe aanpak. Van deze proceskosten is inmiddels € 100.000 besteed.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we gerealiseerd?
Doel is om met het verstrekken van een marktconforme achtergestelde lening ter financiering van maximaal 50% van de investeringskosten, de aanleg van glasvezel in de buitengebieden van Fryslân mogelijk te maken. Na een eerder uitgevoerde marktconsultatie gaat het hierbij om de aanleg van glasvezel naar ongeveer 21.000 adressen in het buitengebied van Fryslân. Het verstrekken van de achtergestelde lening heeft plaatsgevonden via een openbare tenderprocedure. Kabelnoord is hierbij als winnende inschrijver naar voren gekomen. Op 3 oktober 2017 is hierop een verleningsbesluit genomen. Op 3 april 2018 zijn de provincie en Kabelnoord een leningsovereenkomst overeengekomen en kan Kabelnoord daadwerkelijk starten met de aanleg van het glasvezelnetwerk. De verwachting is dat in juni 2018 daadwerkelijk gestart zal worden.

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?
Bij de marktconforme achtergestelde lening was het belangrijk om de risico’s zoveel mogelijk aan de voorkant te mitigeren, omdat de sturingsmogelijkheden na verstrekking van de lening beperkt zijn. De mate van sturing en de afdwingbaarheid van de aanleg zijn beperkt tot de leningsvoorwaarden, omdat het hier gaat om een kredietsubsidie en geen overeenkomst onder bezwarende titel. Om u volledig mee te nemen in de afspraken en resterende risico’s, organiseren wij een besloten bijeenkomst om u te informeren. De bijeenkomst is besloten vanwege de bedrijfsgevoelige informatie die hiermee annex is.

15   Innovatiecluster Drachten (voorheen
       technocampus)  (programma Economie)

Gewenste resultaten

Beleid

  • Het gewenste resultaat zoals in de begroting is gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is inhoudelijk niet geheel gehaald
  • Het voorgenomen gewenst resulaat zoals beschreven in de begroting is Inhoudelijk niet gehaald

Tijd

  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is binnen de afgesproken tijd gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is niet geheel op tijd gehaald
  • Het voorgenomen gewenste resulaat zoals beschreven in de begroting is niet op tijd gehaald

Geld

  • T.a.v. het onderdeel geld is er geen afwijking (Overschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000 en Onderschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van onderbesteding (Onderschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van overbesteding (Overschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  Beleid Tijd Geld
15 Innovatiecluster Drachten (voorheen technocampus)

Voor Noord-Nederland is het van grote betekenis dat er een impactvolle en attractieve innovatieve factor in Drachten beschikbaar is met internationaal acterende bedrijven als kennisbron en kennispartner. Dit heeft geleid tot het Innovatiecluster Drachten (ICD).
De doelstelling van het ICD betreft het creëren van een bruisende kennis- en innovatie infrastructuur, door samenwerking tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen, opleidingsinstituten en overheden in Noord-Nederland.

Het Innovatiecluster Drachten is opgedeeld in vier fasen van elk twee jaar:

  • fase 1 (2013-2014): eerste aanzet geven voor het realiseren van een volwaardig innovatiecluster in Drachten. Accent ligt op het boeien en binden van personeel.
  • fase 2 (2015-2016): nadruk op doorontwikkeling van fase 1 en het realiseren van twee R&D projecten.
  • fase 3 (2017-2018) en fase 4 (2019-2020): opschalen naar nog meer ecosysteemfuncties, zoals precompetatieve gezamenlijke R&D in samenwerking met regionale onderzoeksinstellingen (UCF, NHL Hogeschool/Stenden, Hanzehogeschool, Windesheim, RUG, Universiteit Twente).

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2018 genomen?
Provinciale Staten hebben in 2018 nog geen besluiten over het Innovatiecluster Drachten genomen.

Wat heeft het gekost?
De provincie Fryslân en de gemeente Smallingerland ondersteunen het project elk met een inzet van maximaal 8 miljoen euro voor de looptijd 2013 tot en met 2020, in vier fasen van twee jaar. Provincie en gemeente Smallingerland dragen elk maximaal 25% bij aan het project. De overige financiering komt van de deelnemende bedrijven in het innovatiecluster, out of pocket en inkind ten bedrage van maximaal 16 miljoen euro.

In uw vergadering van juni 2013 hebben uw Staten besloten maximaal € 8 mln. te reserveren voor het totale project ‘Innovatiecluster Drachten’ (hierna: ICD) met een looptijd van acht jaar (2013-2020). Wij zijn tegelijkertijd door uw Staten gemandateerd om individuele projectvoorstellen met subsidieaanvragen in het kader van ICD te behandelen en te beschikken.

Voor de eerste fase van het project hebben wij in 2013 een budget van € 192.500,- ter beschikking gesteld voor de projectperiode 2013-2014 op een totale investering van € 1,3 miljoen.
Voor de tweede fase hebben wij begin 2015 een budget van € 1.744.255,- ter beschikking gesteld voor de projectperiode 2015-2016 op een totale investering van € 7.065.000,-.

De accountantscontrole op de twee projectonderdelen uit 2e fase (periode 2015-2016) zijn nagenoeg afgerond en deze kunnen binnenkort worden afgerekend. Voor de derde fase hebben wij op 10 januari 2017 een budget van € 2.379.350,- ter beschikking gesteld voor de projectperiode 2017-2018, op een totale investering van € 9.637.800,-.
Eenzelfde bijdrage draagt de gemeente Smallingerland bij. De overige kosten worden gedragen door de participerende bedrijven aan het cluster (inkind en out-of-the-pocket).
Een deel van dit budget, te weten € 1.360.444,-, is beschikbaar gesteld voor het noordelijk project Region of Smart Factories (RoSF). Voor de 4e (en laatste) fase 2019-2020 resteert er nog € 2.5 mln. aan REP-middelen van de oorspronkelijke € 8 mln.

Wat wilden wij bereiken en wat hebben wij bereikt?
De gestarte samenwerking tussen de bedrijven alsmede de behaalde resultaten zijn conform de verwachtingen. In de tweede fase is de doelstelling om het aantal deelnemende bedrijven te laten groeien, eind 2017 waren reeds zeventien deelnemende bedrijven aangesloten. Ook noordelijke kennisinstellingen zullen prominenter worden betrokken bij de activiteiten van het ICD.

Het Ecosysteem Drachten zien wij als de noordelijke invulling op de topsector High Tech Systems & Materials (HTSM). Voor 2018 is de prognose dat er 24 bedrijven deelnemen in het innovatiecluster. Per maart 2018 zijn 18 bedrijven aangesloten. Een bijzonder project dat in 2017 in uitvoering is genomen, is het project meccanoid robot; hiermee gaat ICD ruim 400 basisscholen in Fryslân voorzien (en begeleiden) van een robot waarmee men kinderen wil interesseren voor techniek. Kortom, wij liggen op koers om in 2020 tot een goed organiserend en functionerend ecosysteem te komen voor het versterken van de innovatie-, productie- en concurrentiekracht op het terrein van high tech systems.

Het accent in deze 3e fase komt nu meer te liggen op:

  • samenwerking met de onderwijs- en kennisinstellingen (waar in de 2e fase de nadruk lag op onderlinge samenwerking tussen de bedrijven);
  • de begeleiding van start-ups;
  • het intensiever gebruik maken van de gezamenlijk (onderzoek)faciliteiten;

Binnen deze context wordt ingezet op de uitvoering van vijf R&D-projecten: In3D2.0., Smart Machines, Machine Vision, MEOST, Connected Collaborative Robots. Hierbij worden de kennisinstellingen meer betrokken, waardoor onderzoek automatisch een belangrijkere rol gaat spelen. Twee projecten (In3D2.0. en Smart Machines) zijn een opvolging vanuit de vorige fase, en verder wordt ingezet op de drie andere projecten.

Een bijzonder project dat in 2017 is gestart is ‘Meccanoid Robot’. Hiermee gaat/heeft ICD ruim 400 basisscholen voorzien van een robot waarmee men de kinderen op jonge leeftijd al wil interesseren voor techniek. Het cluster zorgt ook voor begeleiding.

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?
De deelnemende bedrijven uit het Innovatiecluster Drachten en de gemeente Smallingerland zijn uitvoerende partijen en hebben zich gecommiteerd naar de uitgangspunten die in het projectplan zijn geformuleerd. Dit betekent dat deze partijen zich bereid hebben verklaard de nodige inzet te plegen om via de fasegewijze aanpak te komen tot een ecosysteem en dat te ondersteunen en gestalte te geven.

16   Gebiedsontwikkelingsplan Harlingen –     Franekeradeel (programma mienskip)

Gewenste resultaten

Beleid

  • Het gewenste resultaat zoals in de begroting is gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is inhoudelijk niet geheel gehaald
  • Het voorgenomen gewenst resulaat zoals beschreven in de begroting is Inhoudelijk niet gehaald

Tijd

  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is binnen de afgesproken tijd gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is niet geheel op tijd gehaald
  • Het voorgenomen gewenste resulaat zoals beschreven in de begroting is niet op tijd gehaald

Geld

  • T.a.v. het onderdeel geld is er geen afwijking (Overschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000 en Onderschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van onderbesteding (Onderschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van overbesteding (Overschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  Beleid Tijd Geld
16 Gebiedsontwikkelingsplan Harlingen- Franekeradeel

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2018 genomen?
Provinciale Staten hebben in 2018 nog geen besluit over het gebiedsontwikkelingsplan Harlingen – Franekeradeel genomen.

Wat heeft het gekost?
De planuitvoering is in 2014 gestart en heeft tot nu toe ongeveer € 30 mln. gekost. Hiervan is  € 15 mln besteed aan grondaankopen, € 12 mln. aan uitvoering en voorbereiding van maatregelen (waterberging, natuurvriendelijke oevers, ea) en ongeveer € 3 mln. aan realisatie van de maatschappelijke plus. Op de totale planbegroting draagt de provincie 21,5% bij.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we gerealiseerd?
De afronding van de uitvoering van de meeste bestekken is vertraagd door het slechte winterweer. Het gaat onder meer om het waterloopbestek Sexbierum en het kadebestek Tsjummearumer Feart. Dit zal tussen voorjaar en medio 2018 klaar zijn. Resultaten in het 1ste kwartaal zijn 6 km bredere vaarten en sloten, waarvoor er dan bijna 17 km klaar is. Verder zijn er 5 km natuurvriendelijke oevers bijgekomen, waardoor het totaal nu op 32 km uitkomt. In het voorjaar zijn kades opgehoogd, is de vaart bij Tzummarum gebaggerd en het fietspad bij Tzummarum aangelegd. Ook zijn er meerdere stuwen, een kluunplek en een vispassage gemaakt.

De nieuwe (landbouw) brug bij Tzummarum is vergaand klaar. De verhoging van de brug bij  Dongjum is in maart 2018 aanbesteed. In de winterperiode is volgens planning nieuwe laanbeplanting aangelegd langs enkele gemeentelijke wegen. De reconstructies voor de dorpen Sexbierum en Tzummarum zijn nu vergaand klaar.

De wenszittingen voor de wettelijke herverkaveling zijn in februari 2018 gehouden. Ongeveer 185 belanghebbenden (grondeigenaren en – gebruikers) namen deel. Eind 2018 komt er een concept Ruilplan dat begin 2019 ter inzage komt. Op 11 april is er een communicatietoer met bestuurders en pers in het gebied.

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?
De planuitvoering loopt volgens planning en blijft binnen de planbegroting. Er doen zich geen nieuwe risico’s voor. Het wantrouwen bij de betrokkenen in de streek over de cijfers voor de bodemdaling en de planuitvoering blijft. De zichtbare resultaten van de uitvoering dragen wel duidelijk bij aan het herstel van het vertrouwen.

 

Print deze pagina