Programma 5: Mienskip

5.3 Taal, media, onderwijs en letteren

Begroting

Wat willen we bereiken?

Het Rijk heeft de provincie Fryslân in het kader van de Wet gebruik Friese taal aangewezen als “Taalschipper”. Samen met het Rijk hebben wij een zorgplicht ten aanzien van het behoud en de bevordering van de Friese taal. Wij zien daarbij ook een sterkere rol voor gemeenten, overeenkomstig de Wet gebruik Friese taal. Met het Deltaplan Fries willen we de positie van de Friese taal daarom verder versterken. In het kader van het onderdeel taalwetgeving van bovengenoemd Deltaplan, zullen wij, samen met het Rijk, gemeenten proactief ondersteunen bij het vormen en uitvoeren van taalbeleid, overeenkomstig de wet. Daarnaast willen wij in dit kader ook de positie van Fries in het onderwijs versterken, op basis van onze wettelijke bevoegdheden op het gebied van kerndoelen en (gedeeltelijke) ontheffing. In 2017 zijn wij begonnen met de uitvoering van het Taalplan Frysk, waarbij wij er vooral naar kijken wat scholen al wel doen op het gebied van het vak Fries. Voor die onderdelen van het vak waar ze onvoldoende of niet aan toe komen, kunnen scholen een tijdelijke ontheffing aanvragen. Zo stellen we de status quo ten aanzien van het vak Fries in het basis- en voortgezet onderwijs vast, die het startpunt vormt van een groeimodel (Taalplan Frysk), waarbij op de langere termijn voor scholen het doel is: steeds minder ontheffing, en steeds meer kerndoelen Fries realiseren.
Wij vinden het belangrijk dat er een basisinfrastructuur is voor de doorgaande meertalige leerlijn (onderdeel Basisvoorziening Deltaplan Fries), die voorziet in de begeleiding van meertalige kinderdagverblijven en scholen en de ontwikkeling van toetsings- en leerlingvolginstrumenten, alsmede meertalig lesmateriaal. De basisinfrastructuur is nodig om de doorgaande leerlijn meertaligheid van de vroeg- en voorschoolse educatie tot en met het hoger onderwijs, van twee- en Friestalige kinderdagverblijven tot en met de master meertaligheid te faciliteren. Het aantal plekken waar de hele doorgaande meertalige leerlijn op één plek fysiek aanwezig is, is nog te beperkt. Daarom zetten wij in op meer plekken in de provincie met een doorgaande meertalige leerlijn op één locatie (onderdeel Basisvoorziening Plus van Deltaplan Fries).
In het kader van het onderdeel Digitale Hulpmiddelen Fries van het Deltaplan Fries spannen wij ons er voor in om digitale, online toepassingen, programma’ s en platforms, ook zoveel mogelijk beschikbaar te maken in en ten behoeve van het Fries, waarmee wij het de gebruikers van de Friese taal zo gemakkelijk mogelijk willen maken zich te bedienen van het Fries in het digitale domein.
In het LF2018-event Lân fan Taal (ook onderdeel van het Deltaplan Fries) werken de partijen uit het veld die zich bezig houden met de Friese taal en cultuur in brede zin samen om verschillende projecten te realiseren in (de aanloop naar) 2018. Lân fan Taal functioneert daarbij wat ons betreft als aanjager van vernieuwing in (taal)beleid en als een sprekend voorbeeld van een integrale benadering, waarin alle beleidsvelden van programma 8 met elkaar verbonden worden.
De Friese literatuur vinden wij van groot belang, niet alleen vanwege haar eigen literaire waarde, maar juist ook voor het voortbestaan van de Friese taal. Wij betrekken daarbij ook onze inzet voor het Fries in de geschreven media. Wat die media betreft nemen wij ook onze verantwoordelijkheid ten aanzien van de veelzijdigheid en de pluriformiteit van de media in Fryslân. Wij richten ons op de instandhouding van een brede Friestalige programmering op verschillende mediaplatforms door de Friese regionale omroep, Omrop Fryslân, overeenkomstig de Bestuursafspraken Fries in de Media 2016.

Welke resultaten willen we in 2018 behalen?

  • De positie en het gebruik van de Friese taal (en de streektalen) borgen en bevorderen in het kader van de maatschappelijke domeinen, zoals benoemd in het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden en de Wet gebruik Friese taal.
  • Een nieuwe Bestuursafspraak Friese Taal en Cultuur (BFTC) met het Rijk sluiten voor de periode na 2018.
  • Alle scholen voor basis- en voortgezet onderwijs zijn bezocht in het kader van het Taalplan Frysk.
  • Bevorderen van de ontwikkeling en het onderhoud van digitale hulpmiddelen voor het Fries.
  • Een samenhangende programmering van bestaande en nieuwe taal- en cultuurinitiatieven in het Lân fan Taal.
  • Borging van de verscheidenheid aan Friestalige literaire tijdschriften en het stimuleren en promoten van het aanbod en de kwaliteit van de Friese literatuur.
  • Een volledige en veelzijdige Friestalige programmering op televisie, radio en internet door Omrop Fryslân, dat op dagelijkse basis beschikbaar is, overeenkomstig de Bestuursafspraken Fries in de Media 2016.
  • De innovatie in de Friese persbedrijfstak ondersteunen, zodat er sprake zal zijn van een gemoderniseerde, maar nog steeds pluriforme pers in Fryslân
  • Opstellen van een kennisagenda gericht op de realisatie van een Europees Expertisecentrum voor wetenschappelijk onderzoek naar meertaligheid.
  • Het percentage kinderen dat op Fries- en tweetalige peuterspeelzalen en centra voor kinderopvang zit verhogen, door te zorgen voor meer en/of grotere Fries- of tweetalige centra voor kinderopvang en peuterspeelzalen.
  • Het percentage leerlingen dat drietalig basisonderwijs volgt verhogen, door te zorgen voor meer en/of grotere drietalige basisscholen.
  • Meer plekken in de provincie met een doorgaande meertalige leerlijn.
  • Vanaf 2021 realiseren we een structurele dekking voor de wettelijke taken van de provincie Fryslân op het gebied van de Friese taal en cultuur.

Prestatie indicatoren

Onderwerp Indicator Doelwaarde 2018
Deltaplan: Implementatie Taalwet Aantal gemeenten met een verordening Fries taalgebruik 80%
Percentage gemeenten met vastgestelde nota taalbeleid 80%
Media Aansluiting Friestalige schooltelevisie bij digitale lesmethoden en leeromgevingen voor het vak Fries. Aansluiting bij o.a Spoar 8 en Searje 36 gerealiseerd
Letteren Wij stellen in 2018 Friese schrijversbeurzen beschikbaar. 5
In 2018 worden er in Fryslân alternatieve verkoopacties en “Sutelaksjes” ten behoeve van de verkoop van Friese boeken georganiseerd. Verkoopacties op 60 locaties en 10 Sutelaksjes
Taalbeleid Er worden in 2018 Friestalige thematijdschriften uitgegeven 2 nummers, oplage 40.000 per keer.
Prijzenbeleid In 2018 worden er provinciale prijzen op het gebied van vormgeving, beeldende kunst, muziek, onderwijs en literatuur uitgereikt. Twee prijzen
Deltaplan Fries (Basisvoorziening doorgaande leerlijn meertaligheid) Aantal leerlingen dat drietalig basisonderwijs volgt Blijft gelijk
Deltaplan Fries: Basisvoorziening Plus Aantal plekken in de provincie met een doorgaande meertalige leerlijn van voorschools tot en met voortgezet onderwijs 5
Deltaplan Fries: Implementatie taalwetgeving (Taalplan Frysk) Aantal scholen met een Taalplan Fries, en, indien van toepassing, een passende vorm van (partiële) ontheffing Alle scholen die onder de WPO en de WVO vallen, hebben een Taalplan Fries

Wat mag het kosten?

Bekijk uitgebreide tabel

  • Bedragen x € 1.000,-
  • Totaal lasten
  • Totaal baten
  • Saldo van lasten en baten
  • Realisatie 2016
  • 9.638
  • 2
  • 9.637
  • Begroting 2017
  • 12.112
  • 0
  • 12.112
  • Begroting 2018
  • 10.920
  • 0
  • 10.920
  • Begroting 2019
  • 9.494
  • 0
  • 9.494
  • Begroting 2020
  • 9.173
  • 0
  • 9.173
  • Begroting 2021
  • 8.143
  • 0
  • 8.143

Toelichting:

Van 2017 naar 2018 is een lichte daling van het beschikbare budget te zien. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het project Lân fan Taal (verlaging van € 1,1 mln.).

De daling in de volgende jaren komt door het qua budget aflopen van de volgende onderwerpen: Lân fan Taal, Deltaplan Frysk Basis en Plus, Deltaplan Implementatie Taalwet en overige tijdelijke taalbudgetten vanuit de beleidsbrief Mei Hert Holle en Hannen.

De € 8,1 miljoen die in 2021 nog beschikbaar is, bestaat grotendeels uit het structureel maken van de CTOS-budgetten (€ 3,2 mln.), de structurele subsidie aan de Fryske Akademy (€ 1,1 mln.), Afûk (€ 600.000,-), producties Omrop Fryslân (€ 700.000,-), Fryske taal in het onderwijs (€ 1,6 mln.) en diverse andere structurele kosten of subsidies voor de Friese taal.

B2018 – doorklik 5.3

  • Specificatie Exploitatie - bedragen x € 1.000
  • Lasten
  • GS autorisatie
  • AFUK
  • AU Friese taal voortgezet onderwijs
  • Basisvoorzieningen Frysk
  • Basisvoorzieningen Frysk plus
  • Cedin Frysk bernetydskrift Tsjek
  • Cedin Frysk jongereintydskrift LinKk
  • Cedin Fryske skoalleradio en TV
  • Dichter fan Fryslan
  • Digitale hulpmiddelen Fries
  • Dingtiid Orgaan voor de Friese taal
  • Europees buro foar lytse talen (EBLT)
  • Friese taal materiele instandhouding in onderwijs
  • Friese taal Rijk
  • Frysk yn de skreaune media
  • Fryske Akademy
  • Fryske literer tydskrift De Moanne
  • Fryske Rie
  • Fryske taal yn it MBU
  • Fryske taal yn it underwiis
  • Implementatie taalwetgeving
  • It Frysk Amateur Toaniel (IFAT)
  • Omrop Fryslan
  • Prizen literatuer wittenskip
  • Ried fan Fryske beweging
  • St Gysbert Japicx-hus
  • St Hispel Frysk literer tydskrift Hjir
  • St It Fryske Boek
  • St It Skriuwerboun
  • St Ons Bildt
  • St Stellingwarver Schrieversronte
  • St Utjouwerij Frysk Toaniel (STUFT)
  • Real 2016
  • 553
  • 65
  • 16
  • 15
  • 136
  • 2
  • 58
  • 14
  • 385
  • 110
  • 1.055
  • 56
  • 4
  • -13
  • 1.133
  • 10
  • 655
  • 6
  • 19
  • 24
  • 185
  • 4
  • 2
  • 44
  • 17
  • Begr 2017
  • 554
  • 21
  • 56
  • 103
  • 3
  • 107
  • 14
  • 450
  • 54
  • 1.066
  • 71
  • 5
  • 1.137
  • 10
  • 656
  • 45
  • 19
  • 9
  • 34
  • 185
  • 4
  • 2
  • 47
  • 17
  • Begr 2018
  • 558
  • 66
  • 16
  • 16
  • 104
  • 3
  • 108
  • 14
  • 388
  • 55
  • 1.074
  • 72
  • 5
  • 1.146
  • 10
  • 661
  • 13
  • 19
  • 9
  • 35
  • 186
  • 4
  • 2
  • 47
  • 17
  • Begr 2019
  • 558
  • 66
  • 16
  • 16
  • 104
  • 3
  • 108
  • 14
  • 388
  • 55
  • 1.074
  • 72
  • 5
  • 1.146
  • 10
  • 661
  • 24
  • 19
  • 9
  • 35
  • 186
  • 4
  • 2
  • 47
  • 17
  • Begr 2020
  • 558
  • 66
  • 16
  • 16
  • 104
  • 3
  • 108
  • 14
  • 388
  • 55
  • 1.074
  • 72
  • 5
  • 1.146
  • 10
  • 725
  • 55
  • 19
  • 9
  • 35
  • 186
  • 4
  • 2
  • 47
  • 17
  • Begr 2021
  • 558
  • 66
  • 1.387
  • 150
  • 16
  • 16
  • 104
  • 3
  • 140
  • 108
  • 14
  • 388
  • 55
  • 80
  • 1.074
  • 72
  • 5
  • 1.946
  • 200
  • 10
  • 725
  • 23
  • 19
  • 9
  • 35
  • 186
  • 4
  • 2
  • 47
  • 17

Onderstaand kadernotavoorstel is verwerkt in bovenstaande tabel.

  • Kadernota 2018 -Bedragen x € 1.000,-
  • Lasten
  • CTOS onderdeel taal miv 2021
  • Totaal lasten
  • 2.018
  • 0
  • 0
  • 2.019
  • 0
  • 0
  • 2.020
  • 0
  • 0
  • 2.021
  • 3.257
  • 3.257

Het voorstel CTOS, onderdeel taal bedraagt in totaal structureel € 3,85 mln. vanaf 2021 (ander deel staat in beleidsveld Cutuur en erfgoed). Het totaaloverzicht aan kadernotavoorstellen staat in bijlage 10.

Print deze pagina