Programma 6: Economie, toerisme en recreatie

6.1 Bedrijvigheid

Wat willen we bereiken?

Een toekomstbestendige economie waarin het Friese MKB zo goed mogelijk kan innoveren en groeien. Hiervoor achten we de volgende doelen van belang:

  • Het Friese bedrijfsleven heeft – zelf dan wel via samenwerking – kwalitatief en kwantitatief voldoende kennis tot haar beschikking om te kunnen leren en groeien.
  • Er bestaat een goede en gestructureerde samenwerking binnen de triple helix (ondernemers, onderwijs en overheid).
  • Het Friese bedrijfsleven heeft voldoende toegang tot verschillende soorten van kapitaal.
  • Er is voldoende kritische massa (kwantiteit / kwaliteit) aan bedrijvigheid in Fryslân.
  • Het Friese bedrijfsleven weet bestaande afzetmarken te behouden en weet nieuwe afzetmarkten aan te boren.

We leveren vanuit verschillende rollen een bijdrage aan de realisatie van deze zaken, langs vijf actielijnen:

  1. Faciliteren en begeleiden van MKB
  2. Beschikbaar stellen kapitaal
  3. Versterken menselijk kapitaal
  4. Vergroten aantrekkelijkheid vestigingsklimaat/acquisitie
  5. Versterken branding / internationaal ondernemen

De voortgang op de doelen en actielijnen brengen wij in beeld met een integraal monitoringskader.

Onze focus ligt de komende periode op de ondersteuning van het MKB in de brede zin. Daarnaast richten we ons op specifieke speerpunt sectoren met toekomst. Watertechnologie, Agrofood, HTSM (Hightech Systems & Materials) en Recreatie en Toerisme zijn groeisectoren waarin Friesland kansen heeft. We houden ook aandacht voor biobased economy / circulaire economie, zorgeconomie, en cross-sectorale innovatie.

Welke resultaten willen we in 2017 behalen?

  • Uitvoeren van verschillende lopende projecten en activiteiten, zoals ANNO-projecten, Wurkje mei Fryslân-projecten en cofinancieringsprojecten. Voorbeelden daarvan zijn de uitvoering van de Vestigingsregeling en de regeling Handelsmissies & Beurzen, en de samenwerking met de Vereniging Circulair Friesland.
  • We nemen deel aan het Innovatieplatform Fryslân (IPF).
  • Waar mogelijk verminderen we het aantal regelingen. We verbeteren de ondersteuning bij regelingen die resteren.
  • Een ‘Regelingenteam’ heeft met partijen afspraken gemaakt over het aantoonbaar verbeteren van de effectiviteit van bestaande regelingen.
  • Er is een ondernemersloket operationeel waarin we samenwerken met de triple helix (ondernemers, onderwijs en overheid).
  • We geven uitvoering aan Aanvalsplan Internationaal Ondernemen met onder andere de volgende acties:
    1. Samen met partners (o.a. WTC, Stenden en Friesche Exportclub) wordt binnen het ondernemersportaal een platform voor internationale handel ingericht.
    2. Binnen het ondernemersportaal wordt een kennismakelaar aangesteld die het Friese bedrijfsleven pro actief stimuleert bij het verder laten groeien van de internationale handel.
    3. Aanvullende (financiële) maatregelen in de markt zetten die het Friese bedrijfsleven helpt bij het laten groeien van haar internationale activiteiten met als uiteindelijk doel 10% van de Friese ondernemers te laten exporteren in 2020.
  • Vanuit een grotere zeggenschap in de NOM werken we aan een bundeling en eventuele uitbreiding van financieringscapaciteit.
  • We ontwikkelen samen met de Friese gemeenten economisch beleid, vooral gericht op een gezamenlijke acquisitiestrategie en een gezamenlijke aanpak voor de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt.
  • We investeren in het verbeteren van de aansluiting tussen arbeidsmarkt en onderwijs.
  • We versnellen de uitrol van breedband. Zie voor meer informatie Paragraaf 9 – Grote projecten.
  • We voeren een onderzoek uit naar de haalbaarheid van het binnenhalen van een wielereronde in de periode 2019-2025.

Daarnaast zetten we in op enkele grote economische projecten ( zie Paragraaf 9 – Grote projecten ):

  • RUG / Campus Fryslân
  • Europese watertechnologiehub
  • Dairy Campus
  • Breedbandinfrastructuur in Fryslân
  • Innovatiecluster Drachten

Prestatie indicatoren

Onderwerp Indicator Doelwaarde 2017
Innovatiepact Fryslân IPF vervult een krachtige adviserende rol t.a.v. regionale economie. Gerealiseerd in 2017
Ondernemersloket Het Ondernemersloket, waarin provincie samenwerkt met de triple helix, is operationeel. Gerealiseerd in 2017
NOM Via grotere zeggenschap in de NOM hebben we bijgedragen aan de bundeling en eventuele uitbreiding van financieringscapaciteit. Gerealiseerd in 2017
Beleidsbrief WmF: meer organiserend vermogen Het Friese en Noordelijke MKB en de kennisinstellingen zijn beter in staat om beschikbare noordelijke middelen via SNN te benutten (OP-EFRO, MIT en provinciale cofinanciering). Middelen SNN worden volledig benut.
Beleidsbrief WmF: meer (cross-sectorale) innovatie Van lage naar middenpositie Fryslân in innovatie-index (2015 is eerste peiljaar). Toename
Aantal start-ups t.o.v. 2015. Toename
Verbetering samenspel tussen verschillende cluster-, netwerk- en intermediaire organisaties binnen het Noordelijk en Fries ecosysteem. Herdefiniëring en betere afstemming.
RCI-index. Toename
Beleidsbrief WmF: internationaal ondernemen Meer export: toename aantal exporterende bedrijven van 7,1% in 2015 naar 10,2% van totaal Friese bedrijven in 2020 (nationaal gemiddelde). Lichte groei
Bekijk uitgebreide tabellen

Wat mag het kosten?

  • Bedragen x € 1.000,-
  • Totaal lasten
  • Totaal baten
  • Saldo van lasten en baten
  • Realisatie 2015
  • 90.580 
  • 6.926
  • 83.654
  • Begroting 2016
  • 115.967
  • 16.640
  • 99.327
  • Begroting 2017
  • 60.217
  • 6.362
  • 53.855
  • Begroting 2018
  • 54.706
  • 3.379
  • 51.327
  • Begroting 2019
  • 50.425
  • 3.420
  • 47.005
  • Begroting 2020
  • 40.669
  • 3.466
  • 37.204

Toelichting:

De begrote lasten dalen van € 116 miljoen in 2016 naar € 41 miljoen in 2020 door de tijdelijkheid van een aantal grote projecten. Hiertoe behoren o.a. Thialf, IJshal Leeuwarden, Dairy Campus, Doefonds, ANNO en cofinancieringsprojecten. Ook de projecten vanuit Wurkje mei Fryslân zijn hieronder opgenomen. De begrote lasten in 2020 hebben met name nog betrekking op de decentralisatie-uitkering van het Waddenfonds en Breedband.

De baten dalen vanaf 2016 door incidentele inkomsten in 2016 bij cofinancieringsprojecten, Fryslân Fernijt en Dairy Campus. De baten in 2018 t/m 2020 hebben betrekking op de inkomsten vanuit Interreg en Breedband.

De kadernotavoorstellen cofinanciering Interreg, EFRO Waddenfonds en cofinanciering MIT-Landsdelig arrangement zijn cijfermatig verwerkt in de jaren 2017 t/m 2019 in bovenstaande tabel.

Beleidsveld 6.1 baten doorklik

  • Bedragen x € 1.000,-
  • Structurele budgetten
  • Tijdelijke budgetten
  • Reserves
  • Voorzieningen
  • Overlopende Passiva
  • Bedrijfsvoeringskosten
  • Totaal baten
  • Saldo van lasten en baten
  • Deelname NOM
  • Dividend NOM
  • Mutaties onvoorzien
  • Agenda Netwerk Noordoost Fryslan
  • Breedband
  • Cofinancieringsbudget Efro-Ez/Interreg/Waddenfonds
  • Efro-Ez projecten
  • Interreg projecten
  • Project Fryslan Fernijt IV
  • Regionaal Economisch Pakket (REP)
  • RIPF Fryslan Fernijt II
  • Watertechnologie (procesgeld)
  • Project Fryslan Fernijt II
  • Project Fryslan Fernijt III
  • Realisatie 2015 Baten
  • 1
  • 0
  • 35
  • 35
  • 164
  • 638
  • 0
  • 650
  • 4.603
  • 0
  • 750
  • 85
  • 1
  • 6.891
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 6.926
  • 83.654
  • Begr 2016 Baten
  • 0
  • 3.300
  • 0
  • 3.300
  • 0
  • 3.942
  • 3.400
  • 0
  • 2.195
  • 1.040
  • 1.000
  • 0
  • 0
  • 11.577
  • 0
  • 0
  • 63
  • 1.700
  • 1.763
  • 0
  • 16.640
  • 99.327
  • Begr 2017 Baten
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 4.895
  • 0
  • 0
  • 21
  • 1.386
  • 0
  • 0
  • 0
  • 6.362
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 6.362
  • 53.855
  • Begr 2018 Baten
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 3.341
  • 0
  • 0
  • 38
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 3.379
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 3.379
  • 51.327
  • Begr 2019 Baten
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 3.420
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 3.420
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 3.420
  • 47.005
  • Begr 2020 Baten
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 3.466
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 3.466
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 3.466
  • 37.204

Beleidsveld 6.1 lasten doorklik

  • Bedragen x € 1.000,-
  • Structurele budgetten
  • Tijdelijke budgetten
  • Reserves
  • Voorzieningen
  • Overlopende Passiva
  • Bedrijfsvoeringskosten
  • Totaal lasten
  • Agenda economie
  • Bedrijvencontactdagen voor Friesland
  • Deelnemersbijdrage NOM
  • Mutaties kostenplaatsen inzet NUON reserve
  • Mutaties onvoorzien
  • Versnelling breedband
  • Aankoop scheepswerf Talsma
  • Agenda Netwerk Noordoost Fryslan
  • Arbeidsmarkt/onderwijs en kennisinstellingen/bedrijfsleven
  • Bijdrage gemeenschappelijke regeling Waddenfonds
  • Brede regiomarketing
  • Breedband
  • Cofinancieringsbudget Efro-Ez/Interreg/Waddenfonds
  • Convenant A7- en Westergozone projectbureau
  • Convenant A7 en Westergozone projecten
  • Convenant A7 projectenfonds
  • Convenant Westergozone
  • Convenant Westergozone projecten
  • Doefonds
  • Efro-Ez projecten
  • Financiering NOM en noordelijke clusterorganisaties
  • Gebiedsontwikkeling WTC fase 1 ijshal
  • Innovatiecluster Drachten
  • Interreg projecten
  • Koopstromenonderzoek
  • MKB faciliteren/begeleiden
  • Project Fryslan Fernijt III
  • Project Fryslan Fernijt IV
  • Regionaal Economisch Pakket (REP)
  • Regionaal Economisch Pakkket (REP) NUON
  • RIPF Fryslan Fernijt II
  • RSP REP
  • Stimuleringsprogramma Wifi
  • Traineeships in Fryslan
  • Voorbereidingskosten Toeristisch Waddenprogramma
  • Waddenfonds projecten
  • Watertechnologie (procesgeld)
  • Herinrichting haven de kom Terschelling
  • Inzet NUON Agrofood: Financiering clusters en netwerken
  • Inzet NUON Agrofood: Stimuleren onderzoeksfaciliteiten
  • Inzet NUON Agrofood: Stimuleren projecten marketing en exportactiviteiten
  • Inzet NUON A-ware Food Group
  • Inzet NUON Binnenvaart digitaal
  • Inzet NUON Budgetfinanciering incidentele projecten
  • Inzet NUON CIV Healthy Ageing
  • Inzet NUON Closing the Loops
  • Inzet NUON Clusters en netwerken toerisme en recreatie
  • Inzet NUON Cruise Port Harlingen
  • Inzet NUON Dairy Chain 1e fase
  • Inzet NUON Expeditie Fryslan/infodagen wonen
  • Inzet NUON Experimenteel en ondernemend leren FC
  • Inzet NUON Frysklab
  • Inzet NUON Healthy Ageing Netwerk HANNN II
  • Inzet NUON Herbestemmingsregeling bestaande panden
  • Inzet NUON Hoogwaardige kennisinfrastructuur / praktijkgerichte onderwijsstructuur (aansluiting)
  • Inzet NUON IGF handelsmissies en beursdeelname
  • Inzet NUON Internationale handelsmissies
  • Inzet NUON Lectoraat hergebruik kunststof
  • Inzet NUON NGA breedband
  • Inzet NUON Nieuw Thialf
  • Inzet NUON Onderzoek hergebruik kunststof
  • Inzet NUON Oostelijke poort merengebied
  • Inzet NUON Participatieregeling bijzonder huurproject
  • Inzet NUON Pastiel werkt
  • Inzet NUON Renovatieregeling goedkope koopwoningen
  • Inzet NUON Servicepunt techniek F-Top
  • Inzet NUON Statushouders Wolvega
  • Inzet NUON Stimuleren MKB: Stimuleren internationaal ondernemen
  • Inzet NUON Talint foar Fryslan II
  • Inzet NUON Toerisme en recreatie: Fries evenementenfonds
  • Inzet NUON Toerisme en recreatie: Samenwerkingsinitiatieven
  • Inzet NUON Traineeships in Fryslan
  • Inzet NUON Uitvoering aanvalsplan woningmarkt
  • Inzet NUON Van der Meulen Hallum
  • Inzet NUON Vestigingsregeling Fryslân
  • Inzet NUON Watertechnologie Water Alliance
  • Inzet NUON Watertechnologie: Acquisitie en propositieontwikkeling
  • Inzet NUON Werkloosheidsbestrijding
  • Mutaties kostenplaatsen inzet NUON reserve
  • Lening Innovatie Fonds Noord Nederland IFNN
  • Project Fryslan Fernijt III
  • Bedrijfsvoeringskosten
  • Realisatie 2015 Lasten
  • 586
  • 0
  • 180
  • 1.250
  • -186
  • 0
  • 1.829
  • 1.256
  • 3.274
  • 0
  • 40.499
  • 530
  • 638
  • -2,250
  • 0
  • 779
  • 0
  • 12
  • 0
  • 1.500
  • 1.855
  • 0
  • 3.000
  • 542
  • 4.034
  • 0
  • 0
  • 79
  • 1.874
  • 1.500
  • 6.000
  • 0
  • 631
  • 127
  • 240
  • 106
  • 529
  • 6
  • 66.762
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 144
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 624
  • 53
  • 226
  • 50
  • 148
  • 657
  • 0
  • 0
  • 0
  • 75
  • 396
  • 9.000
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 460
  • 478
  • 44
  • 0
  • 1.093
  • 3.204
  • 0
  • 577
  • 429
  • 100
  • 70
  • 270
  • 0
  • 90
  • 0
  • 18.188
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 3.801
  • 3.801
  • 90.580
  • Begr 2016 Lasten
  • 650
  • 13
  • 2
  • 0
  • 0
  • 0
  • 666
  • 0
  • 12.099
  • 500
  • 28.878
  • 0
  • 3.942
  • -237
  • -114
  • 1.456
  • -4
  • 509
  • 10
  • 1.500
  • 4.138
  • 600
  • 4.000
  • 1.466
  • 2.596
  • 75
  • 200
  • -119
  • 2.747
  • 2.000
  • -2,000
  • 0
  • 12.798
  • 0
  • -15
  • 169
  • 3.195
  • 10
  • 80.396
  • 25
  • 90
  • 1.110
  • 50
  • 0
  • 36
  • -630
  • 128
  • 80
  • 75
  • 733
  • 724
  • 165
  • 226
  • 0
  • 112
  • 1.115
  • 1.000
  • 200
  • 250
  • 75
  • 429
  • 12.000
  • 200
  • 866
  • 3
  • 96
  • 434
  • 259
  • 44
  • 300
  • 429
  • 440
  • 50
  • 68
  • -70
  • 60
  • 305
  • 547
  • 0
  • 275
  • 1.825
  • 24.122
  • 3.300
  • 3.300
  • 1.700
  • 1.700
  • 5.784
  • 5.784
  • 115.967
  • Begr 2017 Lasten
  • 650
  • 13
  • 2
  • 0
  • 0
  • 50
  • 716
  • 0
  • 1.057
  • 1.500
  • 28.878
  • 0
  • 4.895
  • 4.868
  • 0
  • 40
  • 0
  • 0
  • 0
  • 1.500
  • 73
  • 600
  • 0
  • 1.127
  • 207
  • 75
  • 600
  • 0
  • 537
  • 0
  • 0
  • 0
  • 1.630
  • 0
  • 0
  • 0
  • 393
  • 0
  • 47.979
  • 0
  • 90
  • 750
  • 750
  • 100
  • 0
  • 630
  • 128
  • 0
  • 125
  • 0
  • 0
  • 150
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 75
  • 0
  • 0
  • 100
  • 3.166
  • 0
  • 0
  • 0
  • 458
  • 0
  • 900
  • 0
  • 0
  • 250
  • 57
  • 0
  • 0
  • 125
  • 0
  • 1.000
  • 250
  • 1.000
  • 10.104
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 1.419
  • 1.419
  • 60.217
  • Begr 2018 Lasten
  • 828
  • 13
  • 2
  • 0
  • 0
  • 50
  • 893
  • 0
  • 570
  • 2.000
  • 28.878
  • 0
  • 3.341
  • 4.851
  • 0
  • 40
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 600
  • 0
  • 950
  • 176
  • 0
  • 800
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 3.000
  • 0
  • 0
  • 0
  • 193
  • 0
  • 45.399
  • 0
  • 90
  • 750
  • 1.000
  • 0
  • 0
  • 0
  • 128
  • 0
  • 125
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 75
  • 0
  • 0
  • 100
  • 2.449
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 900
  • 0
  • 0
  • 250
  • 0
  • 0
  • 40
  • 0
  • 0
  • 1.000
  • 250
  • 0
  • 7.156
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 1.258
  • 1.258
  • 54.706
  • Begr 2019 Lasten
  • 828
  • 13
  • 2
  • 0
  • 0
  • 50
  • 893
  • 0
  • 0
  • 1.000
  • 28.878
  • 0
  • 3.420
  • 1.699
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 575
  • 0
  • 1.900
  • 0
  • 0
  • 400
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 3.000
  • 0
  • 0
  • 0
  • 101
  • 0
  • 40.973
  • 0
  • 90
  • 750
  • 1.250
  • 0
  • 0
  • 0
  • 128
  • 0
  • 175
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 150
  • 0
  • 0
  • 100
  • 2.078
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 900
  • 0
  • 356
  • 250
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 1.000
  • 0
  • 0
  • 7.226
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 1.333
  • 1.333
  • 50.425
  • Begr 2020 Lasten
  • 828
  • 13
  • 187
  • 0
  • 0
  • 50
  • 1.078
  • 0
  • 0
  • 0
  • 28.878
  • 0
  • 3.466
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 1.900
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 2.000
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 36.244
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 2.078
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 2.078
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 1.270
  • 1.270
  • 40.669

Kadernota 2017

  • Bedragen x € 1.000,-
  • Lasten
  • Cofinanciering Interreg. EFRO en Waddenfonds
  • Cofinanciering MIT – Landsdelig arrangement
  • Totaal lasten
  • 2017
  • 1.500
  • 733
  • 2.233
  • 2018
  • 2.000
  • 600
  • 2.600
  • 2019
  • 1.000
  • 0
  • 1.000
  • 2020
  • 0
  • 0
  • 0

Eerste bestuursrapportage

Gewenste resultaten

Beleid

Verwacht je dat eind 2017 de beleidsuitvoering verlopen is volgens de inhoudelijke afspraken in het onderliggende document waarin het beleid is vastgesteld (beleidsnota, etc.)?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Tijd

Verwacht je dat eind 2017 het gewenste resultaat is gerealiseerd? Of, als de einddatum voor de realisatie verder in de tijd ligt: Verwacht je dat je eind 2017 op schema ligt om het gewenste resultaat te realiseren binnen de afgesproken termijn?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Geld

Op beleidsveldniveau: verwacht je dat geld een belemmerende factor is voor het behalen van de gewenste resultaten? Of verwacht je dat het beschikbare budget toereikend is om in 2017 de gewenste resultaten van dit beleidsveld te realiseren?

  • Geld vormt geen belemmerende factor: er wordt geen onder- of overbesteding verwacht
  • Geld vormt geen belemmerende factor: er wordt een onderbesteding verwacht
  • Geld vormt wel een belemmerende factor en/of er wordt een overbesteding verwacht
  Beleid Tijd Geld
1 Uitvoeren van verschillende lopende projecten en activiteiten, zoals ANNO-projecten, Wurkje mei Fryslân-projecten en cofinancieringsprojecten.
2 Wij nemen deel aan het Innovatieplatform Fryslân (IPF).
3 Waar mogelijk verminderen we het aantal regelingen. Wij verbeteren de ondersteuning bij regelingen die resteren.
4 Een ‘Regelingenteam’ heeft met partijen afspraken gemaakt over het aantoonbaar verbeteren van de effectiviteit van bestaande regelingen.
5 Er is een Ondernemersloket operationeel waarin wij samenwerken met de triple helix (ondernemers, onderwijs en overheid).
6 Wij geven uitvoering aan het Aanvalsplan Internationaal Ondernemen.
7 Vanuit een grotere zeggenschap in de NOM werken wij aan een bundeling en eventuele uitbreiding van financieringscapaciteit.
8 Wij ontwikkelen samen met de Friese gemeenten economisch beleid, vooral gericht op een gezamenlijke acquisitiestrategie en een gezamenlijke aanpak voor de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt.
9 De FOM is opgericht.
10 Wij versnellen de uitrol van breedband.
11 Wij voeren een onderzoek uit naar de haalbaarheid van het binnenhalen van een wielerronde in de periode 2019 - 2025.
12 Het koopstroomonderzoek is in 2017 gerealiseerd en er is een retailtop georganiseerd.
13 Er komt een laagdrempelige regeling voor het Friese MKB.
14 We investeren in het verbeteren van de aansluiting tussen arbeidsmarkt en onderwijs.
15 RUG / Campus Fryslân
16 Europese Watertechnologiehub
17 Dairy Campus
18 Breedbandinfrastructuur in Fryslân
19 Innovatiecluster Drachten

Toelichting:

1) Onderstaand voor de grote projecten, die uitgevoerd worden binnen de Agenda voor Noordoost Fryslân 2016-2020 (ANNO), Wurkje mei Fryslân en projecten die door ons zijn gecofinancierd (Interreg, Waddenfonds, OP-EFRO), een nadere toelichting.

ANNO-projecten
In eerdere bestuursrapportages hebben wij al melding gedaan van de vertraging in een aantal grote ANNO-projecten. Op het project Súd Ie na worden deze projecten echter wel binnen de gestelde uitvoeringsperiode van ANNO 1 uitgevoerd. Naar verwachting zijn alle ANNO 1 projecten eind 2017 uitgevoerd en medio 2018 afgerekend. Onze financiële bijdrage in ANNO 1 wordt niet overschreden. Wij dragen bij aan de organisatiekosten van ANNO II. In 2017 is hiervoor meer nodig dan in de begroting is opgenomen. Daarom wordt voorgesteld om door middel van een begrotingswijziging middelen uit 2018 naar 2017 over te hevelen.

Het uitvoeringsprogramma Lauwersmeer bestaat uit meerdere geprogrammeerde deel-projecten. Hiervan zijn een aantal afgerond en een aantal zijn behoorlijk vertraagd, doordat de planontwikkeling en vergunningprocedures meer tijd in beslag namen dan was gepland. Een begrotingswijziging is bijgevoegd.

Wurkje mei Fryslân-projecten
De organiserende stichting van de Tall Ship races heeft de provincie verzocht een bijdrage beschikbaar te stellen voor dit evenement in 2018. We zien dit evenement als een mooie kans om Harlingen en de Waddenzee prominent onder de aandacht te brengen en verwachten veel belangstelling voor dit evenement. Onderzocht wordt of er koppelingen zijn met evenementen die in het kader van Leeuwarden-Fryslân 2018 worden georganiseerd nabij Harlingen (bijvoorbeeld met ‘The Sea! The Sea!’). We stellen daarom voor om, evenals de gemeente Harlingen, een bedrag van € 500.000,- beschikbaar te stellen voor de organisatie van dit grote evenement. Hiervoor hebben wij een begrotingsvoorstel gedaan. 

Cofinancieringsprojecten (Waddenfonds, Intereg, OP-EFRO):
Het nieuwe Investeringskader Waddenfonds 2016-2026 is nagenoeg afgerond en kan binnenkort van start gaan. Na de zomervakantie worden de eerste thematische tenders opengesteld en projecten die hiervoor een subsidieaanvraag indienen, kunnen ook een beroep doen op een cofinancieringsbijdrage. In de praktijk betekent dit dat de eerste subsidiebeschikkingen eind 2017/begin 2018 worden afgegeven. Hierin bevindt zich een kleine vertraging.

3) Wij willen meer inzetten op projectontwikkeling en -ondersteuning. De coördinatie voor zowel Friese, noordelijke, landelijke als Europese fondsen willen wij naar een hoger niveau tillen. Met name als het gaat om noordelijke fondsen merken wij dat er nog te weinig kwalitatief goede projecten met investeringsvolume worden ingediend. Het net opgerichte ondernemersportaal – YnBusiness – is hiervoor een belangrijk instrument om projecten vanuit Fryslân aan te jagen.

4) Wij zullen in de loop van dit jaar een besluit nemen of er een regelingenteam of een ander gremium nodig is voor het aantoonbaar verbeteren van de effectiviteit van de bestaande regelingen. Dit jaar willen wij een aantal ondernemers bevragen dat gebruik heeft gemaakt van onze MKB-regelingen. De input willen wij benutten om de regelingen te verbeteren en te vereenvoudigen.

7) Samen met de provincies Groningen en Drenthe willen wij het opdrachtgever- en aandeelhouderschap van de NOM dit jaar goed vormgeven, mede naar aanleiding van het vergroten van ons belang in de NOM. Wij willen de regie op de NOM als belangrijke uitvoeringspartner versterken. Er zijn tussen de provincies goede procesafspraken gemaakt voor de drie kerntaken van de NOM, namelijk acquisitie, financiering en business development. Deze afspraken moeten leiden tot duidelijke werkafspraken met de NOM voor 2017 en 2018, maar om tot die afspraken te komen hebben wij in dit verband ook te maken met andere stakeholders, zoals de gemeenten (acquisitie, NFIA), clusterorganisaties (business development) en het ministerie van Economische Zaken in de rol van aandeelhouder. Deze mate van afhankelijkheid kan een vertragende uitwerking hebben op de procesafpraken. Daarnaast moet niet vergeten worden dat de NOM moet opereren in een nieuwe context, waarbij de provincies naast het ministerie een meer sturende rol vervullen.

3 en 9) Binnen de Friese Ontwikkelings Maatschappij (FOM) willen wij een oplossing bieden voor de versnippering van de Friese economische regelingen en willen wij de regelingen meer vereenvoudigen. In het najaar wordt aan uw Staten een voorstel voorgelegd. Wij hebben te maken met een uitdagend tijdspad om tot oprichting van de FOM te komen in dit jaar, aangezien dit traject diverse organisatorische consequenties heeft. Naar aanleiding van ons besluit van 20 maart om tot een FOM te komen hebben wij aan uw Staten een brief toegezonden, waarbij wij als uitgangspunt hanteren om het Doefonds om te vormen tot de FOM.

13) Onze intentie is om dit jaar een regeling in het leven te roepen met mogelijk een vouchersysteem, expliciet om op heel laagdrempelige wijze kleine ondernemers te stimuleren extern kennis aan te wenden voor het verbeteren van hun producten, productprocessen of diensten. Hiervoor is nog geen budget beschikbaar. Wij zijn in gesprek met de andere noordelijke provincies en het ministerie van Economische Zaken om een deel van het budget van de terugploegkorting hiervoor aan te wenden. Dit budget vloeit voort uit de overname van de NOM-aandelen.

Voor de grote economische projecten verwijzen wij u graag naar de paragraaf Grote Projecten.

Prestatie indicatoren

Onderwerp Indicator Doelwaarde 2017 Prognose 2017
Innovatiepact Fryslân De samenwerking tussen de drie O’s is binnen het Innovatiepact Fryslân (IPF) versterkt. Gerealiseerd
Ondernemersloket Het Ondernemersloket, waarin provincie samenwerkt met de triple helix, is operationeel. Gerealiseerd
NOM Via grotere zeggenschap in de NOM hebben wij bijgedragen aan de bundeling en eventuele uitbreiding van financieringscapaciteit. Gerealiseerd
Beleidsbrief WmF: meer organiserend vermogen Het Friese en Noordelijke MKB en de kennisinstellingen zijn beter in staat om beschikbare noordelijke middelen via SNN te benutten (OP-EFRO, MIT en provinciale cofinanciering) Middelen SNN worden volledig benut
Beleidsbrief WmF: meer (cross-sectorale) innovatie Van lage naar middenpositie Fryslân in innovatie-index (2015 is eerste peiljaar) Toename
Aantal start-ups t.o.v. 2015 Toename
Verbetering samenspel tussen verschillende cluster-, netwerk- en intermediaire organisaties binnen het Noordelijk en Fries ecosysteem Herdefiniëring en betere afstemming
RCI-index Toename
Beleidsbrief WmF: internationaal ondernemen Meer export: toename aantal exporterende bedrijven van 7,1% in 2015 naar 10,2% van totaal Friese bedrijven in 2020 (nationaal gemiddelde) Lichte groei
Friese MKB tour In 2017 en 2018 worden alle Friese ondernemersverenigingen bezocht. Ten minste 10
Zorgeconomie Er verschijnt een tussenevaluatie op het uitvoeringsprogramma Zorgeconomie en een jaarplan 2017-2018. Gerealiseerd
Agrofood In 2017 verschijnt een nieuw jaarplan en een beleidsbrief Landbouw-Agrofood. Gerealiseerd
Circulaire Economie Er ligt een startnotitie circulaire economie voor Fryslân. Gerealiseerd

Toelichting:

NOM
De afhankelijkheid van andere partijen vormt voor ons het grootste risico om samen met de noordelijke provincies en het ministerie van Economische Zaken stappen te zetten om de gezamenlijke aansturing van de NOM vorm te geven. Dit risico willen wij beheersen door voortijdig hele goede afspraken te maken met onze partners en intensief overleg te voeren met de verschillende stakeholders.

Beleidsbrief WmF: meer organiserend vermogen
De besteding van de middelen uit het EFRO-programma (2014-2020) loopt duidelijk achter op de prognose. In de praktijk betekent dit dat er minder projecten worden gehonoreerd met een EFRO- en een cofinancieringsbijdrage. In de eerste plaats zien wij dat de deskundigheidscommissie met vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven de lat in de praktijk hoog leggen qua beoordeling van de projecten. Ten tweede is het OP-EFRO enger opgezet dan het vorige EFRO-programma (2007-2013), aangezien de nadruk op het lopende programma ligt op innovatie in het MKB. Op dit moment worden in noordelijk verband mogelijkheden geïnventariseerd om hierin verbeteringen aan te brengen, zodat het programma beter kan worden benut door het MKB. De achterstand moet ook ingelopen worden en dit vraagt van alle partijen een extra grote inspanning.

Wij hebben nog geen beeld in hoeverre ons bedrijfsleven dit jaar succesvol is met het indienen van aanvragen voor de noordelijke mkb-regelingen, aangezien nog vele regelingen dit jaar lopen en geopend moeten worden.

Beleidsbrief WmF: meer (cross-sectorale) innovatie
De innovatie-index is dit jaar nog niet verschenen. Daarom kunnen wij nog niets zeggen over de positie van onze provincie in deze ranglijst.

Op 7 maart heeft het IPF het plan ‘sterk Fries ondernemerschap’ gelanceerd met bijzondere aandacht voor starters. Wij hebben het IPF het verzoek gedaan om binnen dit plan ook aandacht te schenken aan het monitoren van het aantal starters in onze provincie.

Daarnaast willen wij in het eerste halfjaar het noordelijk ecosysteem voor innovatie in beeld brengen en een coördinerende en aansturende rol spelen om de aansluting tussen de belangrijke economische spelers binnen de gehele innovatieketen (van idee tot marktlancering) zo optimaal mogelijk te maken. Samen met de provincies Groningen en Drenthe sturen wij aan op een sterkere samenwerking tussen de spelers die een verbindende en uitvoerende rol binnen de innovatieketen (o.a. NOM, clusterorganisaties, YnBusiness). Dit proces heeft tijd nodig.

De RCI-index staat voor Regional Competitiveness Index. Deze index van de Europese Unie geeft de ontwikkeling van het concurrentievermogen op elf verschillende niveaus in de Europese regio’s. Fryslân scoort van alle Nederlandse provincies het laagst (plek 82). Op Europees niveau bevindt Fryslân zich in de subtop van de Europese middenmoot (262 regio’s). Fryslân scoort hoog als het gaat om basisopleidingen en macro-economische stabiliteit, maar in verhouding laag op marktomvang en innovatie.

Tweede bestuursrapportage

Gewenste resultaten

Beleid

Verwacht je dat eind 2017 de beleidsuitvoering verlopen is volgens de inhoudelijke afspraken in het onderliggende document waarin het beleid is vastgesteld (beleidsnota, etc.)?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Tijd

Verwacht je dat eind 2017 het gewenste resultaat is gerealiseerd? Of, als de einddatum voor de realisatie verder in de tijd ligt: Verwacht je dat je eind 2017 op schema ligt om het gewenste resultaat te realiseren binnen de afgesproken termijn?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Geld

Op beleidsveldniveau: verwacht je dat geld een belemmerende factor is voor het behalen van de gewenste resultaten? Of verwacht je dat het beschikbare budget toereikend is om in 2017 de gewenste resultaten van dit beleidsveld te realiseren?

  • Geld vormt geen belemmerende factor: er wordt geen onder- of overbesteding verwacht
  • Geld vormt geen belemmerende factor: er wordt een onderbesteding verwacht
  • Geld vormt wel een belemmerende factor en/of er wordt een overbesteding verwacht
  Beleid Tijd Geld
1 Uitvoeren van verschillende lopende projecten en activiteiten, zoals ANNO-projecten, Wurkje mei Fryslân-projecten en cofinancieringsprojecten.
2 Wij nemen deel aan het Innovatieplatform Fryslân (IPF).
3 Waar mogelijk verminderen we het aantal regelingen. Wij verbeteren de ondersteuning bij regelingen die resteren.
4 Een ‘Regelingenteam’ heeft met partijen afspraken gemaakt over het aantoonbaar verbeteren van de effectiviteit van bestaande regelingen.
5 Er is een Ondernemersloket operationeel waarin wij samenwerken met de triple helix (ondernemers, onderwijs en overheid).
6 Wij geven uitvoering aan het Aanvalsplan Internationaal Ondernemen.
7 Vanuit een grotere zeggenschap in de NOM werken wij aan een bundeling en eventuele uitbreiding van financieringscapaciteit.
8 Wij ontwikkelen samen met de Friese gemeenten economisch beleid, vooral gericht op een gezamenlijke acquisitiestrategie en een gezamenlijke aanpak voor de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt.
9 De FOM is opgericht.
10 Wij versnellen de uitrol van breedband.
11 Wij voeren een onderzoek uit naar de haalbaarheid van het binnenhalen van een wielerronde in de periode 2019 - 2025.
12 Het koopstroomonderzoek is in 2017 gerealiseerd en er is een retailtop georganiseerd.
13 Er komt een laagdrempelige regeling voor het Friese MKB.
14 We investeren in het verbeteren van de aansluiting tussen arbeidsmarkt en onderwijs.
15 RUG / Campus Fryslân
16 Europese Watertechnologiehub
17 Dairy Campus
18 Breedbandinfrastructuur in Fryslân
19 Innovatiecluster Drachten

Toelichting:

1. Net als bij de 1e bestuursrarpportage 2017 hebben wij de grote projecten, die uitgevoerd worden binnen de Agenda voor Noordoost Fryslân 2016-2020 (ANNO), Wurkje mei Fryslân en projecten die door ons zijn gecofinancierd (Interreg, Waddenfonds, OP-EFRO), nader uitgesplitst qua beleid, tijd en geld

ANNO 1.
Sinds 2012 wordt er hard gewerkt aan de uitvoering van een (ANNO) projecten programma. De uitvoering voltrekt zich overeenkomstig de samenwerkingsafspraken. Op een aantal grotere projecten na (vertarging in de uitvoering) is het meerendeel van de projecten eind 2017 afgerond. De beschikbaar gestelde provinciale middelen zijn voldoende om ook de laatste projecten af te kunnen rekenen.

ANNO II.
Wij dragen bij aan de organisatiekosten van ANNO II. In 2017 is hiervoor meer nodig dan in de begroting is opgenomen. Daarom wordt voorgesteld om door middel van een begrotingswijziging middelen uit 2018 naar 2017 over te hevelen

Cofinancieringsprojecten (Waddenfonds, Interreg, OP-EFRO).
In de tweede helft van 2017 worden de eerste thematische tenders opengesteld. De provincie wil meer inzetten op projectontwikkeling en -ondersteuning in het kader van Europese fondsen vanuit een goed functionerend projectcoördinatieteam (Middelen-generator). Dit moet leiden tot nog meer kwalitatief goede, innovatieve Friese projecten die kans maken op honorering met een bijdrage vanuit één van de Europese fondsen van SNN en de daaraan gekoppelde cofinancieringsbijdrage. De verwachting is dat de opzet van dit team eind 2017 afgerond is. Dit moet leiden tot meer en kwalitatief betere projecten in 2018.

3. Het opgerichte ondernemersportaal – YnBusiness – willen we inzetten om bedrijven te ondersteunen en te informeren. Binnen de eigen organisatie zijn we bezig om een team met projectondersteuners op te gaan richten om bedrijven te ondersteunen bij het opstellen en het verbeteren van aanvragen. Dit geldt met name voor regelingen die via het SNN open worden gesteld.

4. Wij gaan in het vierde kwartaal van 2017 een besluit nemen of er organisatiebreed een regelingenteam nodig is. Op economisch domein maken we de toegankelijkheid van onze financiële regelingen en subsidiefondsen beter door ze via een loket te bundelen met de oprichting van de FOM.

6. Een belangrijk onderdeel van het Aanvalsplan is het opzetten van het ITS (International Trade Support). Het doel hiervan is om Friese ondernemers te begeleiden bij het succesvol exporteren. Op dit moment wordt deze aanvraag beoordeeld op staatssteunaspecten, daarom is er nog geen besluit genomen over de subsidiëring van dit project.

7. In het verlengde van onze nieuwe rol als aandeelhouder moeten meer gedetailleerde werkafspraken met de NOM worden gemaakt. Dit eveneens ter invulling van ons opdrachtgeverschap en als basis van monitoring en voortgangsbewaking. Een eerste uitwerking hiervan heeft inmiddels in het Jaarplan 2017 plaatsgevonden. Een verdere kwaliteitsslag is echter nog wel wenselijk ten aanzien van het Jaarplan 2018. Hieraan zal in het najaar verder gewerkt worden. De werkafspraken en de Jaarplannen van de NOM hebben nog niet de gewenste vorm.

9. Naar aanleiding van ons besluit van 20 maart 2017 om tot een FOM te komen hebben wij aan uw Staten een brief gezonden, waarbij wij als uitgangspunt hanteren om het Doefonds om te vormen tot de FOM. In uw vergadering van 18 oktober leggen wij u ter besluitvorming de juridische uitgangspunten voor. Vervolgens leggen wij u voor het einde van het jaar het volledige voorstel voor om tot oprichting van de FOM te komen.

13. Onze intentie is om een regeling met mogelijk een vouchersysteem in het leven te roepen. Dit is een extra toegevoegd resultaat aan de 40 resultaten van het coalitieakkoord. De verwachting is dat we hier in het vierde kwartaal van 2017 vorm aan gaan geven.

Voor een nadere toelichting op de grote economische projecten (nummers 15 t/m 19) verwijzen wij u naar de paragraaf Grote Projecten.

Prestatie indicatoren

Onderwerp Indicator Doelwaarde 2017 Prognose 2017
Innovatiepact Fryslân De samenwerking tussen de drie O’s is binnen het Innovatiepact Fryslân (IPF) versterkt. Gerealiseerd
Ondernemersloket Het Ondernemersloket, waarin provincie samenwerkt met de triple helix, is operationeel. Gerealiseerd
NOM Via grotere zeggenschap in de NOM hebben wij bijgedragen aan de bundeling en eventuele uitbreiding van financieringscapaciteit. Gerealiseerd
Beleidsbrief WmF: meer organiserend vermogen Het Friese en Noordelijke MKB en de kennisinstellingen zijn beter in staat om beschikbare noordelijke middelen via SNN te benutten (OP-EFRO, MIT en provinciale cofinanciering) Middelen SNN worden volledig benut
Beleidsbrief WmF: meer (cross-sectorale) innovatie Van lage naar middenpositie Fryslân in innovatie-index (2015 is eerste peiljaar) Toename
Aantal start-ups t.o.v. 2015 Toename
Verbetering samenspel tussen verschillende cluster-, netwerk- en intermediaire organisaties binnen het Noordelijk en Fries ecosysteem Herdefiniëring en betere afstemming
RCI-index Toename
Beleidsbrief WmF: internationaal ondernemen Meer export: toename aantal exporterende bedrijven van 7,1% in 2015 naar 10,2% van totaal Friese bedrijven in 2020 (nationaal gemiddelde) Lichte groei
Friese MKB tour In 2017 en 2018 worden alle Friese ondernemersverenigingen bezocht. Ten minste 10
Zorgeconomie Er verschijnt een tussenevaluatie op het uitvoeringsprogramma Zorgeconomie en een jaarplan 2017-2018. Gerealiseerd
Agrofood In 2017 verschijnt een nieuw jaarplan en een beleidsbrief Landbouw-Agrofood. Gerealiseerd
Circulaire Economie Er ligt een startnotitie circulaire economie voor Fryslân. Gerealiseerd

Toelichting:

NOM.
Eind 2016/eerste helft 2017 is gewerkt aan de aandeelhoudersinstructie. Het meerderheidsbelang van de provinciën in de NOM heeft gevolgen voor het opdrachtgeverschap aan de NOM en de wijze waarop wij daaraan invulling geven. De afhankelijkheid van andere partijen vormt voor ons het grootste risico om samen met de noordelijke provincies en het ministerie van Economische Zaken stappen te zetten om de gezamenlijke aansturing van de NOM vorm te geven.
Op dit moment zijn er diverse ontwikkelingen die van invloed zijn op de financieringstaak van de NOM, zoals de FOM, Invest-nl en besluitvorming omtrent de noordelijke aandeelhoudersinstructie. Uitgangspunt van de FOM is dat haar takenpakket aanvullend is op het aanbod van de NOM. Verder zijn wij vanuit regio Noord betrokken bij Invest-nl; het Rijk wil met een budget van € 2,5 miljard forse investeringen uittrekken met de oprichting van een investeringsinstelling in 2018 die een ontwikkel-, en financieringstaak zal krijgen. Het gaat hier vooral om forse en risicovolle projecten van de grond te trekken. In het najaar nemen wij ook een besluit over de noordelijke aandeelhoudersconstructie van de NOM. Binnen onze voorgestelde richtlijn willen wij meer ruimte geven aan financieringsvoorstellen van het generieke mkb, waarbij ook het werkgelegenheidscriterium een grotere rol moet spelen. Beleidsbrief WmF: meer organiserend vermogen. De besteding van de middelen uit het EFRO-programma (2014-2020) loopt achter op de prognose. In de praktijk betekent dit dat er minder projecten worden gehonoreerd met een EFRO- en een cofinancieringsbijdrage. Er zijn inmiddels een aantal aanpassingen aangebracht in de regelingen en in het beoordelingskader.
Daarnaast is sinds kort € 20 miljoen beschikbaar gesteld aan de hand van de Call Open Innovatie. Deze call nodigt samenwerkingsverbanden van bedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties uit om met gezamenlijke initiatieven te komen die het innovatiesysteem in Noord-Nederland structureel verbeteren. Wij werken aan een projectcoördinatieteam dat als doel heeft om met potentiële indieners de aanvragen aan de voorkant te verbeteren. Het uitgangspunt is om een overgang te maken van een reactieve naar een proactieve adviesrol richting de potentiële aanvragers. De doelstelling is om in 2018 tot meer en betere aanvragen te komen. Dit vraagt van alle partijen een grote inspanning.

Beleidsbrief WmF: meer (cross-sectorale) innovatie.
Stichting IPF heeft op 30 juni 2017 een aanvraag ingediend voor een incidentele subsidie voor de opstartfase van het project Sterk Fries Ondernemerschap. Dit bestaat uit twee lijnen, namelijk de Versnellingsagenda Human Capital en Start-ups. We zullen in september hierover een besluit nemen om voor de periode tot en met 2017 een subsidiebijdrage te verstrekken. Wij hebben al eerder aan het IPF het verzoek gedaan om binnen dit plan ook aandacht te schenken aan het monitoren van het aantal starters in onze provincie.

Samen met de provincies Groningen en Drenthe sturen wij aan op een sterkere samenwerking tussen de spelers die een verbindende en uitvoerende rol binnen de innovatieketen (o.a. NOM, clusterorganisaties, YnBusiness) hebben. Dit proces heeft tijd nodig. In het najaar wordt een extern rapport opgeleverd met aanbevelingen. Op basis hiervan zullen wij samen met Groningen en Drenthe afspraken maken over het verscherpen van ons opdrachtgeverschap richting de intermediaire organisaties in het noordelijk speelveld.

De RCI-index staat voor Regional Competitiveness Index. Deze index van de Europese Unie geeft de ontwikkeling van het concurrentievermogen op elf verschillende niveaus in de Europese regio’s. Fryslân scoort van alle Nederlandse provincies het laagst (plek 83) in de index van 2016. Dit is 27 plekken lager dan in 2013. Op Europees niveau bevindt Fryslân zich in de subtop van de Europese middenmoot (263 regio’s). Fryslân scoort hoog als het gaat om basisopleidingen en macro-economische stabiliteit, maar in verhouding laag op marktomvang en innovatie.

Agrofood
De beleidsbrief Landbouw is in juni 2017 in de PS vastgesteld. Een nieuw jaarplan Agrofood wordt opgesteld in een gezamenlijk uitvoeringsprogramma Landbouw / Agrofood. Dit verschuift naar 2018.

Print deze pagina