Programma 1: Bestuur

1.4 Bestuurskwaliteit gemeenten en toezicht

Begroting

Wat willen we bereiken?

Het doel is het bevorderen van duurzaam financieel gezonde en bestuurskrachtige Friese gemeenten.

Gemeenten zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor hun bestuurskwaliteit. Met de decentralisatie van rijkstaken is het takenpakket van gemeenten aanzienlijk verzwaard.
De provincie heeft een eigenstandige taak om toe te zien op een toekomstbestendige borging van de kwaliteit van het Friese lokaal bestuur als geheel.

Welke resultaten willen we in 2017 behalen?

  • We voeren onze toezichthoudende taak uit op de financiële huishouding van het lokaal bestuur, het verlengd lokaal bestuur in de vorm van gemeen­schappelijke regelingen tussen gemeenten en het Wetterskip Fryslân.
  • We houden toezicht op medebewindstaken die gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en het Wetterskip in opdracht van het Rijk uitvoeren.
  • We faciliteren waar nodig gemeentelijke initiatieven die bijdragen aan de toekomstbestendige versterking van de gemeentelijke bestuurskracht. Door periodiek overleg en voorlichting werken we aan de wederzijdse verwachting en ondersteunen we gemeenten hun processen efficiënt in te richten.

(Prestatie)indicatoren

 
Onderwerp Indicator Doelwaarde 2017
Versterken bestuurskracht gemeenten Op vezoek van gemeenten overdragen van informatie en kennis richting gemeenten over wet-/regelgeving en procedurele aspecten van herindelingsrajecten 3 maal
Financieel toezicht Aantal gemeenten onder preventief toezicht vanwege herindeling 5
Interbestuurlijk toezicht Aantal gemeenten rood (onvoldoende) of oranje (matig) 0
Toelichting:

Versterking gemeentelijke bestuurskracht

Wij verwachten dat de discussie over de bestuurlijke toekomst van gemeenten zich onverminderd voortzet in 2017. Gelet op de actuele ontwikkelingen gaan wij ervan uit dat dit in de komende jaren uitmondt in initiatieven tot intergemeentelijke samenwerking of gemeentelijke herindeling van onderop. De betrokken gemeenten in het noordwestelijk deel van de provincie hebben in april 2016 het herindelingsadvies vastgesteld gericht op een vrijwillige herindeling per 1 januari 2018. In de verdere voorbereiding van deze herindeling hebben wij een aantal wettelijke bevoegdheden, die in 2017 ten uitvoer gebracht moeten worden.
In Noordoost Fryslân hebben de gemeenten Dantumadiel, Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland c.a. (DDFK) besloten tot een ambtelijke fusie, die per 1 januari 2017 geëffectueerd dient te zijn. Daarnaast loopt een voorbereidingstraject voor een gemeentelijke herindeling per 2019 ten aanzien van Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland c.a. Hierbij is de verwachting dat deze gemeenten het herindelingsontwerp in het najaar van 2016 vaststellen.

De drie gemeenten Ooststellingwerf, Weststellingwerf en Opsterland zijn in overleg over de (inrichting van de) bestuurlijke toekomst(visie) van het samenwerkingsverband. In West­stellingwerf vindt daarbij een verkenning plaats naar de vraag óf en met wie een herindeling plaats zou kunnen vinden. Dit komt in het voorjaar van 2017 in de raad aan de orde.

Financieel toezicht

De gemeenten staan voor grote opgaven. Met de overgang van steeds meer taken naar de gemeenten constateren wij dat gemeenten meer samenwerken in een samenwerkings­verband of een gemeenschappelijke regeling. De verwachting is niet dat er gemeenten zijn die in 2017 wegens een niet-sluitende begroting onder toezicht staan. Wel wordt er in verband met een herindeling per 1 januari 2018 toezicht gehouden op de gemeenten Franekeradeel, Menameradiel, Het Bildt, Leeuwarderadeel en Littenseradiel. Zodra de gemeenten Dongeradeel, Kollumerland en Ferwerderadiel een herindelingsontwerp vast­stellen, is ook het herindelingstoezicht (van rechtswege) op deze gemeenten van toepassing.

Interbestuurlijk toezicht

De provincie houdt toezicht op de wettelijke taken die door de gemeenten, it Wetterskip en gemeenschappelijke regelingen worden uitgevoerd. Het toezicht heeft betrekking op archief en informatiebeheer, financieel toezicht, huisvesting verblijfgerechtigden, monumentenzorg, omgevingsrecht, ruimtelijke ordening en water. In 2017 zal er een eindevaluatie van het interbestuurlijk toezicht door het ministerie van BZK plaatsvinden. In een tussenevaluatie zijn landelijke tekortkomingen gesignaleerd in zowel de informatievoorziening als de horizontale verantwoording. Aan deze twee onderdelen wordt in 2017 bijzondere aandacht besteed.

Wat mag het kosten?

Uitgebreide tabel
Bedragen x € 1.000,-
Realisatie 2015
Begroting 2016
Begroting 2017
Begroting 2018
Begroting 2019
Begroting 2020
Totaal lasten566 382182185196186
Totaal baten000000
Saldo van lasten en baten9831.185722730755734
Toelichting:

De begrote lasten betreffen alleen bedrijfsvoeringskosten.

Eerste bestuursrapportage

Gewenste resultaten

Beleid

Verwacht je dat eind 2017 de beleidsuitvoering verlopen is volgens de inhoudelijke afspraken in het onderliggende document waarin het beleid is vastgesteld (beleidsnota, etc.)?

Ja, dit gaat zeker lukken
Niet zeker of dit gaat lukken
Nee, dit gaat niet lukken

Tijd

Verwacht je dat eind 2017 het gewenste resultaat is gerealiseerd? Of, als de einddatum voor de realisatie verder in de tijd ligt: Verwacht je dat je eind 2017 op schema ligt om het gewenste resultaat te realiseren binnen de afgesproken termijn?

Ja, dit gaat zeker lukken
Niet zeker of dit gaat lukken
Nee, dit gaat niet lukken

Geld

Op beleidsveldniveau: verwacht je dat geld een belemmerende factor is voor het behalen van de gewenste resultaten? Of verwacht je dat het beschikbare budget toereikend is om in 2017 de gewenste resultaten van dit beleidsveld te realiseren?

Geld vormt geen belemmerende factor: er wordt geen onder- of overbesteding verwacht
Geld vormt geen belemmerende factor: er wordt een onderbesteding verwacht
Geld vormt wel een belemmerende factor en/of er wordt een overbesteding verwacht
  Beleid Legenda Tijd Legenda Geld Legenda
1. Uitvoeren van onze toezichthoudende taak op de financiële huishouding van het lokaal bestuur, het verlengd lokaal bestuur in de vorm van gemeenschappelijke regelingen tussen gemeenten en het Wetterskip Fryslân.
2. Het houden van toezicht op medebewindstaken die gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en het Wetterskip in opdracht van het Rijk uitvoeren.
3. Het waar nodig faciliteren van gemeentelijke initiatieven die bijdragen aan de toekomstbestendige versterking van de gemeentelijke bestuurskracht.

(Prestatie)indicatoren

 
Onderwerp Indicator Doelwaarde 2017 Prognose 2017
Versterken bestuurskracht gemeenten Op verzoek van gemeenten overdragen van informatie en kennis richting gemeenten over wet- en regelgeving en procedurele aspecten van herindelingstrajecten 3 maal
Financieel toezicht Aantal gemeenten onder preventief toezicht vanwege herindeling 5
Interbestuurlijk toezicht Aantal gemeenten rood (onvoldoende) of oranje (matig) 0
Toelichting:

In 2017 staan acht gemeenten onder preventief toezicht vanwege herindeling. Dit betreft de gemeenten Franekeradeel, Het Bildt, Leeuwarderadeel, Littenseradiel en Menameradiel in de noordwesthoek van de provincie. In de noordoosthoek van de provincie betreft dit de gemeenten Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland.