Paragraaf 8: VTH taken

Al enkele cyclussen wordt gewerkt met een integraal uitvoeringsprogramma VTH taken (vergunningverlening, toezicht en handhaving) en een integraal jaarverslag. Op basis hiervan is de titel van deze paragraaf 8 “Handhaving” aangepast tot paragraaf “VTH taken”.

De provincie Fryslân is bevoegd voor verschillende terreinen waar sprake is van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Dat doet de provincie vanuit het zogenoemde VTH kader, een landelijk kader met nadere provinciale invulling. Voor Gedeputeerde Staten voert de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO, zie ook paragraaf 5 Verbonden partijen) de meeste VTH taken uit. Andere VTH taken worden door de provincie zelf uitgevoerd, zoals het verlenen van vergunningen voor de Natuurbeschermingswet en de VTH taken met betrekking tot wegen en vaarwegen door Provinciale waterstaat.
In onderstaand kader zijn de verschillende beleidsterreinen weergegeven. Dat zijn: Wabo taken bij circa 60 grote industriële bedrijven, bodemsaneringen, ketens van grond, gevaarlijke stoffen en andere ketens, vuurwerkevenementen, externe veiligheid en zonering rondom risicovolle activiteiten/risicokaart, natuurregels, zwem- en grondwater, vaarwegen en wegen. Dit in het kader van verschillende rijkswetten en provinciale verordeningen.

Hieronder worden de VTH ontwikkelingen op hoofdlijn beschreven:

  • Primair aandacht voor preventie ter naleving van regels (voortzetting beleid voorgaande jaren), maar harde aanpak van moedwillige overtreders;
  • Risicogericht werken met heldere prioriteiten. Daarbij sturen wij op smart geformuleerde doelen en werken wij met bijbehorende prioriteiten;
  • Ontwikkelen en implementeren van het nieuwe VTH beleid van Gedeputeerde Staten voor de periode 2016-2019;
  • Implementeren en werken met de nieuwe landelijke handhavingsstrategie, als onderdeel van het nieuwe VTH beleid; hiernaast wordt gewerkt aan de landelijke vergunningenstrategie; deze wordt in 2017 verwacht;
  • Het verder implementeren van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht en de wijzigingen en voorbereiden op de komende Omgevingswet, waarin de Wabo, naast   bijvoorbeeld de natuurwetgeving, de Waterwet en de Ontgrondingenwet, opgaat;
  • Actief reageren op nieuwe regelgeving en de organisatie tijdig voorbereiden op het werken met de nieuwe regels;
  • Operationaliseren van de verbeterslag in het kader van de landelijke en Europese VTH kwaliteitseisen, werken met de in 2016 vastgestelde model-verordening (IPO/VNG) voor VTH kwaliteit en de organisatie hierop aanpassen;
  • Samenwerking in deze ontwikkelingen met de partners in het Friese VTH overleg;
  • Verder professionaliseren van goed opdrachtgeverschap naar de FUMO en het borgen van de relatie uitvoering van VTH taken en de begroting;
  • Verder professionaliseren van de VTH taken bij de BRZO bedrijven en de afstemming daarin met de provincies Drenthe en Groningen. De BRZO bedrijven vallen onder operationele aansturing vanuit de Omgevingsdienst Groningen.

De regierol van de provincie is verbreed naar de fysieke leefomgeving. Ook in de regietaakontwikkeling werken wij nauw samen met de provincies Drenthe en Groningen. De provincie zorgt er voor dat bedrijven en burgers hun werkzaamheden en activiteiten zodanig uitvoeren, dat zij aan de daarvoor gestelde normen in het brede omgevingsrecht voldoen. Met het uitoefenen van de vergunningverlening en de toezicht- en handhavingstaken dragen wij bij aan een schone en veilige provincie. Wij verlenen vergunningen en behandelen meldingen op het gebied van het omgevingsrecht. Daarbij kan gedacht worden aan wegen, vaarwegen, milieu, sloop, brandveiligheid, bouwen, bestemming en ruimtelijke ordening, natuurwetgeving en Waterwet. Met de mandaatregeling en de dienstverleningsovereenkomst wordt dit door de FUMO uitgevoerd. De FUMO houdt toezicht op het naleven van deze vergunningen en de algemene regels, maar het inzetten handhavingsinstrumenten is voorbehouden aan Gedeputeerde Staten.

Vergunningverlening

De provincie verleent op basis van het VTH kader vergunningen, behandelt meldingen en zorgt voor actueel houden van de dossiers. Er wordt daarbij, vanuit de één loketgedachte, samengewerkt met andere overheden, vooral met de Friese gemeenten en Wetterskip Fryslân. Wij implementeren veranderingen in wetgeving voortvarend omdat die vaak versoepelingen voor bedrijven bevatten (bv. minder administratieve lasten, kortere en afgestemde procedures e.a.). In 2016 is verder stevig ingezet op de kwaliteit van de dossiers, zoals het actualiseren van de vergunningensituatie en het verbreden van de risicoanalyses, inclusief het opstellen van de toezichtplannen. Dit zal in 2017 verder geoptimaliseerd en verfijnd worden.

Toezicht en handhaving

Het toezicht van de provincie wordt bepaald door de mix van het risico van een activiteit en het naleefgedrag van een bedrijf of doelgroep. Wij zetten veel capaciteit in als de risico’s hoog zijn en/of het naleefgedrag niet goed is. Bedrijven of activiteiten met lagere risico’s en een goed naleefgedrag controleren we minder vaak. De reikwijdte van deze beleidslijn is gericht op alle VTH taken van de provincie. De activiteiten waarvoor de provincie is aangewezen als bevoegd gezag, worden gecontroleerd op basis van het VTH programma 2017. Voor het takenpakket, dat gemandateerd is aan de FUMO, is een dienstverleningsovereenkomst afgesloten, de ruggengraat van het operationeel opdrachtgeverschap naar de FUMO. Het VTH programma wordt op basis van het wettelijk vereiste vastgesteld door GS en ter kennisname verstrekt aan PS.

Beleidskaders

Het VTH kader en -programma heeft een relatie met de volgende programma’s uit de programmabegroting: Verkeer en vervoer, Water, Milieu en Landelijk gebied. Hierbij voert de provincie een deel zelf uit en wordt het andere deel uitgevoerd door de FUMO. De prioriteiten en aanpak daarvan worden organisatie-breed vastgesteld op grond van probleemanalyses. De operationele afstemming vindt organisatiebreed plaats (inclusief de FUMO) in het RTO (ronde tafel overleg). De provinciale handhavingstaak op het terrein van de ruimtelijke ordening is geen eerstelijnstoezichtstaak, maar richt zich vooral op provinciale belangen. Als er provinciale belangen in het geding zijn bij ontwerp-omgevingsvergunningen, ontwerp-bestemmingsplannen en projectbesluiten, dan dienen wij een zienswijze in. Als gemeentelijk toezicht en handhaving voor een provinciaal belang faalt of ontoereikend is, dienen wij een verzoek tot handhaving in bij de gemeente. Het indienen van een zienswijze is vrijwel altijd afdoende.

Samenwerking

Binnen het VTH domein werken wij veel samen met andere partijen. Dit met als doel om elkaar te versterken en om naar de samenleving “de mienskip” als een partij te acteren.
Voorbeelden hiervan zijn:

  • De noordelijke samenwerking met de provincies Drenthe en Groningen en de Nationale Politie;
  • De samenwerking binnen het waddenzee en de hoofdvaarwegen;
  • Gezamenlijk werken aan kwaliteit, binnen het project “Samen zijn we kwaliteit”;
  • Het gezamenlijk komen tot meerjarige handhavingsplannen bij de Natura gebieden.

Speerpunten 2017

  1. Integrale aanpak VTH taken

Conform ons beleid zetten wij provincie-breed in op integrale vergunningverlening, toezicht en handhaving in goede samenwerking met onze partners. Een belangrijk deel van de uitvoering wordt door de FUMO uitgevoerd. Dat vraagt goed opdrachtgeverschap, coördinatie en samenwerking met de uitvoerende afdelingen bij de provincie. Integraliteit brengt ook met zich mee dat in de organisatie meer aandacht zal moeten zijn voor de één loket-gedachte en het casemanagement.

  1. Wet verbetering vergunningverlening, toezicht en handhaving

Op 14 april 2016 is de Wet verbetering vergunningverlening, toezicht en handhaving, als wijziging van de Wabo, in werkinggetreden. Formeel is hiermee uitvoering gegeven aan de “package deal” die het Rijk, IPO en de VNG in juni 2009 hebben gesloten. Als uitvloeisel hiervan volgt een Algemene Maatregel van Bestuur, waarin het basistakenpakket en de proceseisen voor de VTH taken zijn opgenomen. De doorwerking van deze regeling naar de praktijk van het VTH domein is een speerpunt.

  1. Nieuwe natuurwet

De nieuwe Wet Natuurbescherming vervangt straks drie wetten; de Natuurbeschermingswet 1998, de Boswet en de Flora- en Faunawet. De wet treedt in werking op 1 januari 2017. Wij bereiden ons hier tijdig op voor en beschouwen het optimaliseren van de implementatie als speerpunt.

  1. Kwaliteit in het vth-domein

De in 2016 door de provincie vastgestelde verordening met betrekking tot de VTH kwaliteit geldt als basis voor de provincie en de FUMO. Zij heeft hiermee aangegeven welke eisen worden gesteld aan de betreffende deskundigheden die nodig zijn voor het uitvoeren van dfe betreffende taken. Het implementeren en het borgen van de gewenste kwaliteit is een gezamenlijk speerpunt.

  1. Majeure risicobedrijven

De Noordelijke Rekenkamer (NRK) heeft onderzoek gedaan naar de wijze waarop VTH taken worden uitgevoerd bij majeure risicobedrijven (behorende tot de Richtlijn Industriële Emissies 4 en Besluit risico zware ongevallen) waarvan de provincie het bevoegd gezag is. Hierbij zijn door de NRK een aantal aanbevelingen geformuleerd. Deze nemen wij op als speerpunt.